ΟΠΕΚΕΠΕ: Η ελληνική γεωργία περνά ένα από τα πιο δύσκολα καλοκαίρια των τελευταίων δεκαετιών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με ασφυκτική έλλειψη ρευστότητας, την ίδια στιγμή που λήγουν υποχρεώσεις, γραμμάτια και δάνεια, ενώ οι καθυστερήσεις στις πληρωμές επιδοτήσεων δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερο αδιέξοδο.
Το κλίμα είναι βαρύ σε όλη την ύπαιθρο και η συζήτηση για την πολιτική βούληση του κράτους απέναντι στον πρωτογενή τομέα ανοίγει εκ νέου.
Το αγροτικό εισόδημα υπό πίεση
Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας φθίνει διαρκώς. Οι καλλιεργητές χάνουν το ένα μετά το άλλο τα τρένα του εκσυγχρονισμού, ενώ οι οικονομικές τους δυνατότητες δεν αφήνουν περιθώρια για νέες επενδύσεις. Η περίπτωση του σκληρού σιταριού είναι χαρακτηριστική: οι περισσότεροι παραγωγοί διαπραγματεύτηκαν φέτος με «ανοιχτή τιμή» στα 22-23 λεπτά το κιλό, ποσά που δεν καλύπτουν ούτε το κόστος παραγωγής.
Οι εναλλακτικές καλλιέργειες απαιτούν υψηλότερα κεφάλαια και οι περισσότεροι μικροί αγρότες δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αναλάβουν τον κίνδυνο. Ενδεικτικό είναι ότι το βαμβάκι, παρότι παραμένει «εθνικό προϊόν», στηρίζεται μόνο μέσω της ειδικής ενίσχυσης και των οικολογικών προγραμμάτων.
Το κόστος της γης και οι μισθώσεις
Πίεση ασκείται και στο μέτωπο της αγροτικής γης. Οι ιδιοκτήτες ζητούν ολοένα υψηλότερα μισθώματα, την ώρα που η αποδοτικότητα των καλλιεργειών μειώνεται. Οι αγρότες βλέπουν το περιθώριο κέρδους να εξανεμίζεται, με αποτέλεσμα χιλιάδες ενοικιαζόμενα χωράφια να μένουν ακαλλιέργητα.
Την ίδια στιγμή, η έλλειψη πολιτικής βούλησης για στήριξη της παραγωγής οδηγεί πολλές οικογένειες στο αδιέξοδο. Η ύπαιθρος αντί να ενισχύεται, βιώνει τη μεγαλύτερη παρακμή της μεταπολεμικής περιόδου.
Ο ρόλος του ΟΠΕΚΕΠΕ και τα προβλήματα
Η λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ παραμένει στο επίκεντρο. Οι συνεχείς καθυστερήσεις και οι διοικητικές δυσλειτουργίες έχουν δημιουργήσει κλίμα δυσπιστίας στους αγρότες. Τα τελευταία χρόνια, χιλιάδες πραγματικοί παραγωγοί καταγγέλλουν ότι οι ενισχύσεις δεν φτάνουν στις τσέπες τους, αλλά καταλήγουν σε «εικονικούς δικαιούχους» ή χάνονται σε γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Παρά τις εξαγγελίες για «ψηφιακή μετάβαση», η διαχείριση των δηλώσεων ΟΣΔΕ και των πληρωμών παραμένει ένα χρονοβόρο και κοστοβόρο σύστημα που φρενάρει την αγροτική ανάπτυξη.
Πληρωμές που αναμένονται τον Σεπτέμβριο
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, οι βασικές πληρωμές που αναμένονται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τον ΕΛΓΑ τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες είναι οι εξής:
• Τέλος Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου: Εξόφληση παλαιών εκκρεμοτήτων από βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία (υπόλοιπα 2023).
• Πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: Καταβολή συνδεδεμένων ενισχύσεων σε βόειο κρέας, σκληρό σιτάρι και βιομηχανική τομάτα.
• Δεύτερο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: Πληρωμή μέρους των οικολογικών σχημάτων και εξισωτικής αποζημίωσης.
• Μέσα Σεπτεμβρίου: Ο ΕΛΓΑ θα ξεκινήσει την αποζημίωση για ζημιές από τον παγετό του χειμώνα και τις πλημμύρες της άνοιξης, με ποσά που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ ανά δικαιούχο.
• Τέλος Σεπτεμβρίου: Επιστροφή ΕΦΚ αγροτικού πετρελαίου για όσους έχουν υποβάλει σωστά τις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025.
Οι πληρωμές αυτές θεωρούνται «οξυγόνο» για την αγορά, όμως δύσκολα θα αναστρέψουν τη γενικευμένη ασφυξία.
Η πολιτική διάσταση
Στο πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει στη ΔΕΘ ένα νέο «πακέτο» μέτρων για τον αγροτικό τομέα. Ωστόσο, οι αγρότες εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Όπως λένε χαρακτηριστικά στελέχη συνεταιρισμών, «δεν φτάνει να βρεθούν οι απατεώνες που έπαιρναν επιδοτήσεις χωρίς να καλλιεργούν – χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης της υπαίθρου».
Το ζητούμενο είναι πώς θα επανατοποθετηθεί η ελληνική γεωργία στον ευρωπαϊκό χάρτη, πώς θα στηριχθεί η πραγματική παραγωγή και πώς θα αντιμετωπιστεί η ερήμωση των χωριών.
Οι αγρότες περιμένουν απαντήσεις
Η ανασφάλεια κυριαρχεί. Οι παραγωγοί βλέπουν την κυβέρνηση να ανακοινώνει επιδοτήσεις και μέτρα στήριξης, αλλά στην πράξη να αργούν ή να μένουν στα χαρτιά. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και οι πληρωμές του προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης καθυστερούν μήνες, στερώντας κεφάλαια που θα μπορούσαν να επενδυθούν σε νέες τεχνολογίες ή σε αγροτική καινοτομία.
Η κατάσταση δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό. Οι αγρότες ζητούν σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις πληρωμές, ώστε να μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους.
Η ελληνική ύπαιθρος βρίσκεται σε οριακή κατάσταση. Οι καθυστερήσεις πληρωμών και οι πολιτικές αστοχίες επιβαρύνουν το ήδη ασφυκτικό κλίμα. Οι αγρότες περιμένουν από το κράτος να αποδείξει έμπρακτα ότι στηρίζει τον πρωτογενή τομέα και να προχωρήσει σε μια στρατηγική που θα ενισχύσει την πραγματική παραγωγή.
Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν οι πληρωμές του Σεπτεμβρίου θα προσφέρουν μια μικρή ανάσα ή αν η ασφυξία θα συνεχίσει να οδηγεί χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις στο περιθώριο.
ΟΠΕΚΕΠΕ: 500 εκατ. σε εκκρεμότητα – Αγρότες στο όριο, νέοι χωρίς γη
