ΟΠΕΚΕΠΕ: Προσωρινό «μπάλωμα» η παράταση ΑΤΑΚ-Η πρόσφατη απόφαση του ΟΠΕΚΕΠΕ να παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου την προθεσμία για την υποβολή των Αριθμών Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) στις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025, έφερε μια προσωρινή ανάσα στους παραγωγούς, χωρίς όμως να δίνει οριστική λύση.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Οι αγρότες καλούνται για άλλη μια φορά να ισορροπήσουν ανάμεσα σε πολύπλοκες διαδικασίες, ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες και τον κίνδυνο απώλειας ενισχύσεων.
Η συσσώρευση δηλώσεων που δεν μπορούν να οριστικοποιηθούν λόγω έλλειψης ΑΤΑΚ απειλεί να αφήσει εκτός χιλιάδες στρέμματα καλλιεργημένης γης. Όπως αναφέρουν στελέχη ΚΥΔ, στις Σέρρες, τη Δράμα και την Πτολεμαΐδα παραμένουν τα σοβαρότερα εμπόδια, με αναδασμούς που δεν έχουν ολοκληρωθεί και μισθωτήρια με πολλούς συνιδιοκτήτες.
Αγρότες εγκλωβισμένοι σε ιδιοκτησιακά κενά
Η πραγματικότητα είναι πως η απαίτηση για πλήρη καταχώρηση όλων των ΑΤΑΚ βρίσκει πολλούς παραγωγούς σε αδιέξοδο. Στις περιπτώσεις μισθωμένων αγροτεμαχίων, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη:
• Ληγμένα μισθωτήρια χωρίς ανανέωση.
• Κληρονομικές εκκρεμότητες που δεν έχουν τακτοποιηθεί.
• Ιδιοκτήτες που διαμένουν στο εξωτερικό και δεν συνεργάζονται.
• Ενοικιάσεις «στο μιλητό», χωρίς συμβόλαια.
Η κατάσταση αυτή σημαίνει ότι ορισμένα χωράφια, παρότι καλλιεργημένα και παραγωγικά, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός επιδοτήσεων, με σοβαρές οικονομικές απώλειες για τους αγρότες.
«Μισές λύσεις» από την πολιτεία
Η προσωρινή παράταση λειτουργεί σαν «μαξιλάρι» για να αποφευχθεί η κατάρρευση των δηλώσεων, αλλά τα προβλήματα δεν εξαφανίζονται. Ο Κώστας Γιαννόπουλος, διευθυντής της ΕΑΣ Θεσσαλονίκης, εξηγεί ότι μεγάλοι καλλιεργητές με εκατοντάδες στρέμματα βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα να αφήσουν χωράφια εκτός δηλώσεων, παρότι έχουν ήδη δαπανήσει μεγάλα ποσά σε καλλιεργητικά έξοδα.
Παράλληλα, όπως σημειώνει ο τοπογράφος-μηχανικός Γιάννης Τραγούδας από τις Σέρρες, η ενημέρωση θα έπρεπε να είχε δοθεί ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο, ώστε οι παραγωγοί να γνωρίζουν εγκαίρως τις νέες απαιτήσεις και να αναζητήσουν ξεκάθαρες λύσεις στα μισθωτήριά τους.
Το Κτηματολόγιο ως πραγματική λύση
Στελέχη και παραγωγοί συμφωνούν ότι η μόνη οριστική λύση είναι η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου. Ο συνδυασμός του Κωδικού Αριθμού Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) με τα γεωχωρικά δεδομένα θα μπορούσε να προσφέρει ακριβή αποτύπωση των εκτάσεων, εξαλείφοντας τις ασάφειες που δημιουργεί η εφαρμογή του ΑΤΑΚ.
Μέχρι τότε, η πίεση θα συνεχίσει να μεταφέρεται στους αγρότες και στα ΚΥΔ, τα οποία ουσιαστικά καλούνται να κάνουν κτηματογράφηση για κάθε παραγωγό, κάτι που ξεπερνά τις δυνατότητές τους.
Οι επόμενες πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ
Την ίδια ώρα που οι αγρότες παλεύουν με τα γραφειοκρατικά εμπόδια, οι πληρωμές από τον ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκονται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με πληροφορίες, το χρονοδιάγραμμα των επόμενων 15 ημερών περιλαμβάνει:
1. Έως 6 Σεπτεμβρίου: Εξόφληση υπολοίπων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας 2024, ύψους περίπου 25 εκατ. ευρώ.
2. 9 – 11 Σεπτεμβρίου: Πληρωμές συνδεδεμένων ενισχύσεων για σκληρό σιτάρι, ψυχανθή και βόειο κρέας, συνολικού ύψους άνω των 40 εκατ. ευρώ.
3. 13 Σεπτεμβρίου: Ενισχύσεις σε νέους αγρότες (εγκατάσταση 2023), με το ποσό να ξεπερνά τα 15 εκατ. ευρώ.
4. 15 Σεπτεμβρίου: Πρώτες εκταμιεύσεις για αγροπεριβαλλοντικά (σπάνιες φυλές, κομφούζιο, ζιζανιοκτονία ρυζιού), ύψους περίπου 20 εκατ. ευρώ.
5. Έως 16 Σεπτεμβρίου: Καταβολή μέρους των αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ για ζημιές λόγω παγετού και πλημμυρών του 2024.
Οι πληρωμές αυτές, αν και ανακουφίζουν προσωρινά τους παραγωγούς, γίνονται υπό την πίεση των καθυστερήσεων και της αβεβαιότητας που δημιουργούν οι εκκρεμότητες με τον ΑΤΑΚ.
Η ανησυχία των παραγωγών
Η ανησυχία είναι διάχυτη σε όλη την αγροτική κοινότητα. Αγρότες που επένδυσαν σε σπόρους, λιπάσματα και καύσιμα βλέπουν τον κόπο τους να κινδυνεύει από γραφειοκρατικές λεπτομέρειες. Αν κάποια χωράφια μείνουν εκτός δηλώσεων, δεν θα υπάρξουν ούτε επιδοτήσεις ούτε δικαιώματα στον ΕΛΓΑ, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να βρίσκονται απροστάτευτοι απέναντι σε φυσικές καταστροφές.
Στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης παραδέχονται ότι το ζήτημα είναι περίπλοκο, τονίζοντας όμως ότι η χώρα είναι δεσμευμένη έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να τηρεί αυστηρά τις προϋποθέσεις ελέγχου των ενισχύσεων.
Τι φοβούνται οι αγροτικοί φορείς
Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Νέων Αγροτών (ΠΕΝΑ), η μεγαλύτερη απειλή είναι η απώλεια δικαιωμάτων ενίσχυσης για γη που καλλιεργείται κανονικά, αλλά μένει εκτός δηλώσεων. Αυτό θα προκαλέσει στρέβλωση στην αγορά αγροτικής γης, καθώς χωράφια χωρίς δηλώσεις χάνουν εμπορική αξία και δυσκολεύονται να νοικιαστούν.
Παράλληλα, το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας ζητά πιο ευέλικτη διαχείριση για περιπτώσεις κληρονομικών διαφορών, προειδοποιώντας ότι χωρίς λύσεις θα υπάρξει κύμα χαμένων ενισχύσεων.
Η επόμενη μέρα
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η παράταση έως 30 Σεπτεμβρίου θα καταφέρει να περιορίσει τη ζημιά. Όμως, όπως παραδέχονται ακόμη και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, «αυτός που δεν έχει ΑΤΑΚ, δύσκολα θα τον βρει».
Η ουσία είναι ότι η αγροτική παραγωγή δεν μπορεί να εξαρτάται από αδιευθέτητες κληρονομιές και από την αμέλεια ορισμένων ιδιοκτητών να δηλώσουν σωστά τα περιουσιακά τους στοιχεία. Χωρίς ένα ολοκληρωμένο σύστημα κτηματογράφησης και χωρίς ξεκάθαρες ιδιοκτησιακές σχέσεις, οι παραγωγοί θα συνεχίσουν να βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε γραφειοκρατικούς λαβύρινθους.
Η παράταση του ΑΤΑΚ είναι μια προσωρινή λύση, που απλώς μεταθέτει το πρόβλημα λίγες εβδομάδες αργότερα. Οι παραγωγοί ζητούν μόνιμες απαντήσεις, σταθερότητα και προβλέψιμο πλαίσιο, ώστε να μπορούν να καλλιεργούν χωρίς τον φόβο απώλειας ενισχύσεων.
Οι επόμενες πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ, αν και αναγκαίες, δεν σβήνουν την ανησυχία για το αύριο. Όσο η πολιτεία δεν ολοκληρώνει το Κτηματολόγιο και δεν δημιουργεί ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον που θα διασφαλίζει διαφάνεια και ασφάλεια στις δηλώσεις, οι αγρότες θα συνεχίσουν να παλεύουν όχι μόνο με τις καιρικές συνθήκες, αλλά και με τον πιο απρόβλεπτο «καιρό»: εκείνον της ελληνικής γραφειοκρατίας.
