ΟΠΕΚΕΠΕ: Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, να καταβληθεί η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης (τσεκ) ύψους 500–600 εκατ. ευρώ, καθώς και το Μέτρο 23 με προϋπολογισμό 178,5 εκατ. ευρώ, εφόσον λάβει το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες το νέο Action Plan 2 που κατέθεσε η Ελλάδα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η έγκριση του σχεδίου θα καθορίσει ουσιαστικά το αν και πότε θα «ξεκλειδώσουν» οι πληρωμές, αλλά και το ύψος των επιδοτήσεων που θα καταλήξουν στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων.
Εγκρίσεις – κλειδί για την εκταμίευση
Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας, μιλώντας στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής που διερευνά τα ζητήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, αποκάλυψε πως η πληρωμή της προκαταβολής «είναι θέμα λίγων ημερών μετά την έγκριση του Action Plan 2 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Όπως ανέφερε, στόχος είναι να πληρωθούν «μέχρι τέλος Νοεμβρίου τόσο η βασική ενίσχυση, όσο και, αν είναι δυνατόν, οι δικαιούχοι του Μέτρου 23».
Το συγκεκριμένο Action Plan αφορά την ορθή εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων για το ΟΣΔΕ 2025, τη χαρτογράφηση των αγροτεμαχίων, τους διασταυρωτικούς ελέγχους και την αποφυγή τεχνητών συνθηκών ενίσχυσης. Το σχέδιο θα εξεταστεί από τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας (DG AGRI), η οποία έχει ζητήσει σημαντικές διορθώσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα κονδύλια δεν διατίθενται σε μη δικαιούχους ή σε εκτάσεις που δεν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας.
Στις 6 Νοεμβρίου αναμένεται να φτάσει στην Αθήνα ο επικεφαλής της αποστολής της DG Agri, κ. Χάνσεν, προκειμένου να πραγματοποιήσει συναντήσεις με τον Υπουργό και τα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Από την έκβαση αυτής της επίσκεψης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η ροή των πληρωμών.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Αντίστροφη μέτρηση για το «τσεκ»
Σύμφωνα με πληροφορίες από ΟΠΕΚΕΠΕ, η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης για το 2025 προγραμματίζεται να δοθεί στο διάστημα 25–29 Νοεμβρίου, υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα ζητήσει νέες διορθώσεις. Το ποσό που θα διατεθεί εκτιμάται μεταξύ 500 και 600 εκατ. ευρώ, αντιστοιχώντας περίπου στο 70% της ετήσιας ενίσχυσης που δικαιούνται οι παραγωγοί.
Η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στις τεχνικές επισημάνσεις των Βρυξελλών σχετικά με τον έλεγχο των αγροτεμαχίων μέσω δορυφορικού monitoring, τα οποία, σε πολλές περιπτώσεις, εμφανίζουν «ασυμφωνίες» με την πραγματική καλλιέργεια. Ενδεικτικά, σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, παραγωγικά αγροτεμάχια καταγράφηκαν εσφαλμένα ως «αδρανή» ή «χωμάτινα», οδηγώντας σε αποκλεισμό από την προκαταβολή. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ υποστηρίζει ότι το χαρτογραφικό υπόβαθρο έχει πλέον επικαιροποιηθεί και η κατάσταση βαίνει προς εξομάλυνση.
Το Μέτρο 23 και η «γκρίνια» για τις περικοπές
Το Μέτρο 23, που αφορά την έκτακτη προσωρινή στήριξη ρευστότητας σε γεωργούς πληγέντες από φυσικές καταστροφές, έχει προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση λόγω των οριζόντιων περικοπών 25% στις ενισχύσεις. Σύμφωνα με την Απόφαση Ένταξης (ΑΔΑ: 9ΑΛΟ4653ΠΓ-6Ω6), η συνολική δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε 178,5 εκατ. ευρώ, όμως η συνολική ζήτηση ξεπερνά τα 245 εκατ. ευρώ, αφήνοντας κενό 65–67 εκατ. ευρώ.
Ο βουλευτής Λάρισας και πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Βασίλης Κόκκαλης κατέθεσε επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή, ζητώντας να καλυφθεί η υπερβάλλουσα ζήτηση με εθνικούς πόρους, ώστε να μην υπάρξουν απώλειες για τους παραγωγούς. «Η κυβέρνηση είχε δεσμευθεί για πλήρη κάλυψη των δικαιούχων, όμως οι μειώσεις αυτές συνιστούν αδικία εις βάρος των αγροτών», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι μειώσεις ανά καλλιέργεια δείχνουν το μέγεθος της απώλειας:
• Βαμβάκι: από 30,1 → 22,5 ευρώ/στρέμμα
• Αμύγδαλα: από 146,1 → 106,2 ευρώ/στρέμμα
• Καλαμπόκι: από 24,7 → 18,5 ευρώ/στρέμμα
• Ηλίανθος: από 20,4 → 15 ευρώ/στρέμμα
• Οινοποιήσιμα αμπέλια: από 101,9 → 76,5 ευρώ/στρέμμα
Οι αγρότες εκφράζουν αγανάκτηση, υποστηρίζοντας ότι «το Υπουργείο δεν πρέπει να μεταφέρει το κόστος των δημοσιονομικών περιορισμών στις πλάτες των παραγωγών που επλήγησαν από τις πλημμύρες και τους παγετούς του 2024».
Πολιτικές πιέσεις και ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οι περικοπές επιβλήθηκαν αυτομάτως λόγω του υπερβάλλοντος αριθμού αιτήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η κατανομή των πόρων σε όλους τους δικαιούχους. Στελέχη του ΥΠΑΑΤ αναφέρουν ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο ανακατανομής κονδυλίων από άλλα αγροτικά μέτρα της ΚΑΠ ώστε να ενισχυθεί το Μέτρο 23.
Η συζήτηση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αναθεώρησης των εθνικών στρατηγικών σχεδίων της νέας ΚΑΠ 2023–2027, όπου αρκετά κράτη-μέλη ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και ενεργειακών κρίσεων. Πηγή από τις Βρυξέλλες ανέφερε στο ρεπορτάζ ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στην τελική ευθεία της έγκρισης, αλλά πρέπει να αποδείξει πως οι διασταυρωτικοί έλεγχοι λειτουργούν και δεν υπάρχουν τεχνητές συνθήκες».
Αγροτικό πετρέλαιο: νέα πίστωση σε εκκρεμότητα
Παράλληλα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ολοκλήρωσε την αποστολή της επικαιροποιημένης λίστας με 295.000 δικαιούχους στην ΑΑΔΕ για την καταβολή της τρίτης δόσης επιστροφής του αγροτικού πετρελαίου, που αφορά περίπου 32.000 νέους δικαιούχους. Η πίστωση αναμένεται Πέμπτη ή Παρασκευή 7 Νοεμβρίου, εκτός απροόπτου.
Πηγές αναφέρουν ότι πολλοί παραγωγοί δεν είχαν λάβει τις δύο προηγούμενες επιστροφές λόγω εκκρεμοτήτων με το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), κάτι που τώρα φαίνεται να έχει διορθωθεί. Παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον ένας στους δύο αγρότες παραμένει απλήρωτος, γεγονός που προκαλεί νέες αντιδράσεις στις αγροτικές οργανώσεις.
Προσδοκίες και ρεαλισμός
Αν όλα εξελιχθούν ομαλά, η προκαταβολή του τσεκ και το Μέτρο 23 θα καταβληθούν μέσα στο τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου. Αν όμως υπάρξουν νέες ενστάσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η εκταμίευση ενδέχεται να μετατεθεί για τον Δεκέμβριο. Σε κάθε περίπτωση, η έγκριση του Action Plan 2 αποτελεί το «κλειδί» για να ανακτηθεί η αξιοπιστία της χώρας στα ευρωπαϊκά όργανα μετά τα προβλήματα που είχαν καταγραφεί το 2023 και το 2024.
Όπως τονίζουν στελέχη του Υπουργείου, το στοίχημα είναι διπλό: να πληρωθούν έγκαιρα οι παραγωγοί, αλλά και να μην επιβληθούν κυρώσεις λόγω καθυστερημένων ή εσφαλμένων πληρωμών. «Το ζητούμενο είναι η οριστική εξυγίανση του ΟΣΔΕ και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ευρωπαϊκών θεσμών», δήλωσε ανώτερο στέλεχος του ΥΠΑΑΤ στο tilegrafimanews.gr.
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει. Οι αγρότες περιμένουν με αγωνία να δουν αν τα φετινά 778 εκατ. ευρώ που υπόσχεται η κυβέρνηση θα φτάσουν πράγματι στα χωράφια τους — ή αν, για ακόμη μια φορά, τα «τεχνικά προβλήματα» και οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις των Βρυξελλών θα καθυστερήσουν το πολυπόθητο «τσεκ».
