ΕΛΓΑ: Η αναστάτωση επιστρέφει στον αγροτικό κόσμο της Θεσσαλίας, καθώς ο ΕΛΓΑ άρχισε να αποστέλλει μηνύματα μέσω κινητού σε χιλιάδες παραγωγούς και κτηνοτρόφους ζητώντας επιστροφές χρημάτων από αποζημιώσεις που είχαν καταβληθεί λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων Daniel και Elias.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Παράλληλα, η κυβέρνηση βάζει τέλος στην πρακτική των «εικονικών βοσκοτόπων», αλλάζοντας εκ βάθρων τον τρόπο υπολογισμού και καταβολής των ενισχύσεων.
Η διπλή αυτή εξέλιξη σηματοδοτεί μια νέα εποχή ελέγχων και διασταυρώσεων στον αγροτικό τομέα, με στόχο – όπως υποστηρίζει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης – τη διαφάνεια και την ορθολογική διαχείριση των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Ωστόσο, προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις και ανησυχία στις αγροτικές κοινωνίες.
ΕΛΓΑ ΑΓΡΟΤΕΣ-Μηνύματα για επιστροφές αποζημιώσεων στη Θεσσαλία
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διοίκηση του ΕΛΓΑ έχει ολοκληρώσει εκτεταμένους διασταυρωτικούς ελέγχους μεταξύ των δηλώσεων ζημιών που υπέβαλαν οι δικαιούχοι και των στοιχείων από το ΟΣΔΕ των ετών 2021 και 2022. Παράλληλα, αξιοποίησε δεδομένα από την πλατφόρμα myDATA της ΑΑΔΕ, ελέγχοντας τις παραδόσεις αγροτικών προϊόντων προς τα εργοστάσια την κρίσιμη χρονιά της θεομηνίας, καθώς και την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών.
Αποτέλεσμα των ελέγχων ήταν η διαπίστωση αποκλίσεων σε 2.645 περιπτώσεις, επί συνόλου 38.405 παραγωγών που έλαβαν αποζημιώσεις. Οι αγρότες αυτοί καλούνται πλέον να επιστρέψουν τα ποσά που, σύμφωνα με τον Οργανισμό, εισέπραξαν αχρεωστήτως.
«Αυτό συμβαίνει γιατί κατά τον έλεγχο που ακολούθησε τις αρχικές δηλώσεις που είχαν κάνει οι παραγωγοί, ορισμένων τα στοιχεία δεν συνέκλιναν με την πραγματικότητα. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να επιστραφούν τα χρήματα που έλαβαν και δεν εδικαιούντο, με βάση τα πραγματικά στοιχεία παραγωγής», εξήγησε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας.
Η επίσημη ανακοίνωση του ΕΛΓΑ και οι προθεσμίες
Σε ανακοίνωσή του, ο ΕΛΓΑ επισημαίνει ότι η διαδικασία ελέγχου πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 1494/341065 (ΦΕΚ Β’ 6367/06.11.2023), η οποία προβλέπει την υποχρέωση του Οργανισμού να ελέγχει τις ενισχύσεις που έλαβαν οι πληγέντες παραγωγοί για ζημιές από τα φαινόμενα Daniel και Elias το 2023.
Οι προκαταβολές είχαν καταβληθεί βάσει του άρθρου 5 παρ. 4 της ΚΥΑ, ενώ οι γεωπόνοι και οι κτηνίατροι του Οργανισμού πραγματοποίησαν εξατομικευμένες και συνολικού χαρακτήρα εκτιμήσεις. Τα οριστικά πορίσματα αναρτήθηκαν εντός του 2024 στις τοπικές κοινότητες, ενώ οι δικαιούχοι είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν και να ζητήσουν αναθεώρηση εάν διαφωνούσαν.
Ο Οργανισμός διευκρινίζει ότι σε περίπτωση επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, αυτά θα βεβαιωθούν από την ΑΑΔΕ με την αποστολή χρηματικού καταλόγου τον Σεπτέμβριο του 2027, ημερομηνία κατά την οποία λήγει το ειδικό ad-hoc πρόγραμμα. Μέχρι τότε, οι παραγωγοί θα μπορούν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους ή να καταθέσουν τεκμηριωμένες αιτήσεις θεραπείας και αντιρρήσεις στα αρμόδια υποκαταστήματα, έως το τέλος Οκτωβρίου 2025, βάσει του άρθρου 24 του ν. 2690/1999.
Νέοι κανόνες στις ενισχύσεις – τέλος στα «εικονικά βοσκοτόπια»
Την ίδια ώρα, μια δεύτερη σημαντική αλλαγή ταράζει τα νερά του πρωτογενούς τομέα. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχωρά στην κατάργηση της λεγόμενης «τεχνικής λύσης» του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλάζοντας εκ θεμελίων τον τρόπο υπολογισμού και καταβολής των ενισχύσεων στους κτηνοτρόφους.
Σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, οι πληρωμές δεν θα βασίζονται πλέον αποκλειστικά στα δηλωθέντα βοσκοτόπια, αλλά στα πραγματικά στοιχεία παραγωγής, όπως αυτά αποδεικνύονται από τα τιμολόγια:
• Πωλήσεις γάλακτος
• Πωλήσεις κρέατος
• Αγορές ζωοτροφών
«Ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζαμε στο παρελθόν βοσκοτόπια χωρίς ζώα, που μπορούσαν να επιδοτηθούν, δεν μπορεί να συνεχιστεί και δεν συνεχίζεται. Ο νέος τρόπος τεκμηριώνει τον πραγματικό αριθμό των ζώων και συνδέει τις ενισχύσεις με την πραγματική παραγωγή», τόνισε ο κ. Τσιάρας.
Αυστηροί έλεγχοι και νέες υποχρεώσεις για τους κτηνοτρόφους
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να συνοδευτεί από αυστηρούς ελέγχους στις παραδόσεις γάλακτος και κρέατος, αλλά και στις αγορές ζωοτροφών. Η διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ σχεδιάζει να αξιοποιήσει πλήρως τα διαθέσιμα ψηφιακά εργαλεία για την επιβεβαίωση των στοιχείων, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ενισχύσεις καταλήγουν μόνο σε όσους τις δικαιούνται πραγματικά.
Παράλληλα, οι δηλώσεις ζώων και η κατανομή των βοσκοτόπων θα συνδέονται πλέον άμεσα με τα παραστατικά, κάτι που σημαίνει ότι κάθε απόκλιση μπορεί να οδηγήσει σε περικοπή ή και ακύρωση της ενίσχυσης.
Αντιδράσεις και ανησυχία στις αγροτικές κοινότητες
Οι αποφάσεις αυτές έχουν προκαλέσει ήδη έντονες αντιδράσεις στις αγροτικές οργανώσεις της Θεσσαλίας και όχι μόνο. Αγρότες κάνουν λόγο για αιφνιδιαστική επιβολή νέων κανόνων, ενώ πολλοί κτηνοτρόφοι εκφράζουν φόβους ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι με γραφειοκρατικά εμπόδια και καθυστερήσεις στις πληρωμές.
«Οι αλλαγές αυτές μπορεί να οδηγήσουν πολλούς μικρούς παραγωγούς εκτός ενισχύσεων, αν δεν έχουν τα απαιτούμενα παραστατικά ή αν τα στοιχεία τους δεν είναι απόλυτα ενημερωμένα», τονίζουν εκπρόσωποι αγροτικών συλλόγων, καλώντας το υπουργείο να δώσει επαρκή χρόνο προσαρμογής και σαφείς οδηγίες.
Ανησυχία προκαλεί και η διαδικασία επιστροφής αποζημιώσεων, με πολλούς παραγωγούς να δηλώνουν ότι αδυνατούν να επιστρέψουν τα ποσά ή ότι θεωρούν άδικες τις απαιτήσεις, εφόσον τα ποσά καταβλήθηκαν βάσει των αρχικών εκτιμήσεων των υπηρεσιών.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την επόμενη περίοδο πληρωμών
Οι νέες διαδικασίες ελέγχου και διασταύρωσης στοιχείων θα εφαρμοστούν σταδιακά στις πληρωμές της επόμενης περιόδου. Ήδη ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ξεκινήσει την προετοιμασία για τις καταβολές του τελευταίου τριμήνου του 2025, ενώ οι πρώτες πληρωμές με βάση τα τιμολόγια αναμένονται να ξεκινήσουν στις αρχές του 2026.
Η νέα στρατηγική, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, στοχεύει στην ενίσχυση της αξιοπιστίας του συστήματος και στην αποφυγή φαινομένων κατάχρησης, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο δίκαιη κατανομή των πόρων.
Τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί και οι κτηνοτρόφοι
Μέχρι τότε, οι παραγωγοί καλούνται να ελέγξουν προσεκτικά τα στοιχεία των πορισμάτων τους και, εφόσον διαφωνούν, να υποβάλουν εμπρόθεσμα τις αιτήσεις θεραπείας. Οι κτηνοτρόφοι θα πρέπει να διατηρούν ενημερωμένα τα παραστατικά για όλες τις συναλλαγές τους και να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις, ώστε να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξουν καθυστερήσεις ή περικοπές στις πληρωμές τους.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον ελληνικό αγροτικό τομέα, όπου η ψηφιοποίηση, οι διασταυρώσεις και η διαφάνεια γίνονται αναπόσπαστο μέρος της αγροτικής πολιτικής. Το αν θα οδηγήσει σε δικαιότερη κατανομή πόρων ή σε νέα κύματα αντιδράσεων, θα φανεί στην πράξη τους επόμενους μήνες.
Οι αλλαγές που φέρνουν ο ΕΛΓΑ και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αποτελούν τομή για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η Πολιτεία τις αποζημιώσεις και τις ενισχύσεις. Με την υποχρεωτική διασταύρωση στοιχείων, την κατάργηση της «τεχνικής λύσης» και την απαίτηση για πλήρη τεκμηρίωση, το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στη διαφάνεια και την αποφυγή καταχρήσεων. Ωστόσο, απαιτεί από τους παραγωγούς υψηλό επίπεδο συμμόρφωσης και προσαρμοστικότητας – και κυρίως, άμεση ενημέρωση για τις νέες τους υποχρεώσεις.
