ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ: Όπως στην φύση υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, έτσι και στην πνευματική ζωή υπάρχουν οι πνευματικοί νόμοι. Στη ζωή αυτή εφαρμόζεται σ’ όλους ο νόμος της ανταποδόσεως, γι’ αυτό και οι ενάρετοι δοκιμάζουν θλίψεις, ενώ οι άδικοι απολαμβάνουν αγαθά.
Θέλεις να μην ακούς κακά σε βάρος σου; Τότε λοιπόν, ούτε και εσύ να λες κακά σε βάρος του άλλου. Θέλεις να σε ελεούν; Τότε και εσύ κάνε ελεημοσύνες. Θέλεις να τύχεις συγγνώμης; Τότε και εσύ δίδε συγχώρεση. Θέλεις να σε επαινούν; Να επαινείς πρώτα εσύ. Θέλεις να μην σε εκμεταλλεύονται; Να μην αδικείς εσύ. (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)
Τότε θα υπάρξουν οι μεγαλύτερες ανταποδόσεις από τη ζωή: όταν ενώ κάναμε μύρια καλά στους εχθρούς, ανταμειφθήκαμε με τα αντίθετα. (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)
Στη ζωή αυτή εφαρμόζεται σ’ όλους ο νόμος της ανταποδόσεως, γι’ αυτό και οι ενάρετοι δοκιμάζουν θλίψεις, ενώ οι άδικοι απολαμβάνουν αγαθά. Οι πρώτοι τιμωρούνται εδώ για τις λίγες αμαρτίες τους και έτσι δεν θα στερηθούν τον παράδεισο. Οι δεύτεροι αμείβονται εδώ, για τις λίγες καλές τους πράξεις και θα τιμωρούνται αιώνια, για την πολλή κακία τους. (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)
Όπως στην φύση υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, έτσι και στην πνευματική ζωή υπάρχουν οι πνευματικοί νόμοι. Ας πούμε, όταν πετάει κανείς ένα βαρύ αντικείμενο ψηλά, με όσο περισσότερη ορμή και όσο πιο ψηλά το πετάξει, με τόσο μεγαλύτερη δύναμη θα πέσει κάτω και θα συντριβή. Αυτός είναι φυσικός νόμος. Στην πνευματική ζωή, όσο περισσότερο υψώνεται κανείς με την υπερηφάνειά του, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η πνευματική του πτώση και ανάλογα με το ύψος της υπερηφανείας του θα συντριβεί. Γιατί ο υπερήφανος ανεβαίνει, φθάνει σε ένα σημείο και μετά πέφτει και σπάζει τα μούτρα του – «ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται». Αυτός είναι πνευματικός νόμος. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στους φυσικούς και στους πνευματικούς νόμους: Ενώ οι φυσικοί νόμοι δεν έχουν σπλάχνα και ο άνθρωπος δεν μπορεί να τους αλλάξει, οι πνευματικοί νόμοι έχουν σπλάχνα και ο άνθρωπος μπορεί να τους αλλάξει, γιατί έχει να κάνει με τον Δημιουργό και Πλάστη του, τον Πολυεύσπλαχνο Θεό. Αν δηλαδή καταλάβει αμέσως το ανέβασμα της υπερηφανείας του και πει: «Θεέ μου, εγώ δεν έχω τίποτε δικό μου και υπερηφανεύομαι, συγχώρεσέ με!», αμέσως τα σπλαχνικά χέρια του Θεού τον αρπάζουν και τον κατεβάζουν απαλά κάτω, χωρίς να γίνει αντιληπτή η πτώση του. Έτσι δεν συντρίβεται, αφού προηγήθηκε η καρδιακή συντριβή με την μετάνοια που έδειξε. Το ίδιο ισχύει και για το «μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβης», που λέει το Ευαγγέλιο. Αν δηλαδή «έδωσα μάχαιρα», κανονικά πρέπει να ξοφλήσω με μάχαιρα. Όταν όμως συναισθάνομαι το σφάλμα μου, με μαχαιρώνει η συνείδησή μου και ζητάω συγχώρηση από τον Θεό, τότε πλέον παύουν να λειτουργούν οι πνευματικοί νόμοι και δέχομαι από τον Θεό την αγάπη Του σαν βάλσαμο. Αν δεν ταπεινωνόμαστε, θα λειτουργούν σ’ εμάς συνεχώς οι πνευματικοί νόμοι, μέχρις ότου καμφθεί ο εγωισμός μας. (Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης)
Όταν οι πνευματικοί λειτουργούν αμέσως σε κάποιον τότε πρέπει να καταλάβει ο άνθρωπος αυτός, ότι η αγάπη του Θεού τον προστατεύει, γιατί ξοφλάει και δεν θα τα πληρώσει όλα μαζεμένα, δηλαδή αφαιρείται ένα μέρος από τα βάσανα της κολάσεως. Όταν όμως δεν λειτουργούν, αυτό είναι επικίνδυνο, γιατί δείχνει ότι είναι απομακρυσμένο το παιδί του Θεού. Υπάρχουν μερικοί, που επειδή έφθασαν στην δαιμονική υπερηφάνεια, δεν παθαίνουν τίποτε, δεν τους πιάνει ο πνευματικός νόμος, αλλά η πτώση τους θα είναι κατευθείαν στην κόλαση. (Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης)
