Τριώδιο: Η Εκκλησία δεν μας οδηγεί ποτέ τυχαία από περίοδο σε περίοδο. Κάθε λειτουργικός κύκλος είναι μια θεραπευτική διαδρομή της ψυχής. Το Τριώδιο δεν είναι απλώς μια «εκκλησιαστική εποχή», αλλά ένα βαθύ πνευματικό προσκλητήριο επιστροφής στον αληθινό εαυτό μας, στον Θεό, στον αδελφό μας.
Αφιέρωμα: ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Οι Άγιοι Πατέρες και οι σύγχρονοι άγιοι Γέροντες το περιγράφουν ως «καιρό αφύπνισης», όπου η καρδιά καλείται να ξυπνήσει από τη ραθυμία.
Τι είναι ουσιαστικά το Τριώδιο
Το Τριώδιο είναι το λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας που ανοίγει από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και μας συνοδεύει μέχρι το Μέγα Σάββατο. Δεν αφορά μόνο τις τρεις πρώτες Κυριακές, αλλά περιλαμβάνει ολόκληρη τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και τη Μεγάλη Εβδομάδα.
Ονομάζεται έτσι επειδή στους κανόνες των ακολουθιών αυτής της περιόδου ψάλλονται τρεις ωδές αντί για εννέα. Όμως το όνομα δεν είναι το σημαντικό. Το ουσιαστικό είναι ότι ανοίγει μια πνευματική άνοιξη μέσα στην καρδιά.
Η φωνή των Αγίων Πατέρων
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η νηστεία χωρίς μετάνοια είναι «δίαιτα σώματος, όχι θεραπεία ψυχής». Το Τριώδιο δεν ζητά εξωτερικές πράξεις εντυπωσιασμού, αλλά συντριβή καρδιάς.
Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος μιλά για «δάκρυα χαράς», γιατί η μετάνοια δεν είναι θλίψη απελπισίας αλλά επιστροφή στην αγκαλιά του Πατέρα.
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος τονίζει πως «η ταπείνωση είναι η στολή της θεότητος». Αυτό είναι το ένδυμα του Τριωδίου.
Οι σύγχρονοι Γέροντες του Αγίου Όρους
Οι άγιοι Γέροντες του Άγιον Όρος μιλούσαν για το Τριώδιο ως «καιρό πνευματικής εργασίας».
Ο Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός έλεγε πως «η Μεγάλη Τεσσαρακοστή αρχίζει από την απόφαση, όχι από το ημερολόγιο». Δηλαδή, αν η καρδιά δεν αποφασίσει να αλλάξει, τίποτα δεν αλλάζει.
Ο Γέροντας Παΐσιος Αγιορείτης δίδασκε ότι αυτή η περίοδος είναι ευκαιρία «να βάλουμε πνευματικό πρόγραμμα», έστω και μικρό: λίγη περισσότερη προσευχή, λιγότερη κατάκριση, περισσότερη αγάπη.
Τι πρέπει να κάνουμε στο Τριώδιο
1. Να πολεμήσουμε τον εγωισμό
Η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου δείχνει ότι ο μεγαλύτερος εχθρός δεν είναι ο διάβολος αλλά η υπερηφάνεια.
2. Να επιστρέψουμε όπως ο Άσωτος
Ο Πατέρας δεν ζητά εξηγήσεις. Ζητά μόνο να γυρίσουμε.
3. Να συγχωρούμε
Οι Πατέρες λένε ότι όποιος δεν συγχωρεί, δεν μπορεί να προχωρήσει στην πνευματική ζωή.
4. Να ζούμε τη νηστεία ως αγάπη
Η νηστεία δεν είναι τιμωρία του σώματος αλλά άνοιγμα της καρδιάς προς τον συνάνθρωπο.
5. Να αυξήσουμε την προσευχή
Λίγα λεπτά παραπάνω προσευχής καθημερινά αλλάζουν όλο τον εσωτερικό ρυθμό.
Τι πρέπει να αποφεύγουμε
Οι άγιοι Γέροντες επισημαίνουν ότι το Τριώδιο χάνεται όταν:
• μετατρέπεται σε περίοδο διασκέδασης χωρίς μέτρο
• γίνεται απλή αλλαγή διατροφής χωρίς αλλαγή καρδιάς
• καλλιεργείται η κατάκριση
• ξεχνάμε την Εκκλησία και τη Θεία Λειτουργία
Ο Γέροντας Παΐσιος έλεγε: «Ο Θεός δεν θέλει ηρωισμούς, θέλει φιλότιμο».
Το πνεύμα του Τριωδίου
Το Τριώδιο είναι πορεία προς το Πάθος και την Ανάσταση. Δεν είναι περίοδος σκοτεινή αλλά φωτεινή. Είναι η αρχή της χαράς της Ανάστασης.
Οι Πατέρες λένε ότι όποιος ζήσει σωστά αυτή την περίοδο, το Πάσχα δεν το «γιορτάζει» απλώς — το βιώνει.
Η ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί
Κάθε χρόνο μας δίνεται αυτή η περίοδος. Δεν είναι τυπικότητα. Είναι πρόσκληση σωτηρίας. Το Τριώδιο είναι σχολείο ταπείνωσης, αγάπης, εσωτερικής καθάρσεως.
Όπως λένε οι Γέροντες, «όποιος αρχίσει με καλή διάθεση, ο Θεός συμπληρώνει τα υπόλοιπα».
Καλό και ευλογημένο Τριώδιο.
Να γίνει αρχή νέας ζωής.
