Ψυχή: Στην πνευματική ζωή υπάρχουν ορισμένα πάθη που, αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, μπορούν να αιχμαλωτίσουν ολόκληρο τον άνθρωπο.
Αφιέρωμα από ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ανάμεσα σε αυτά, οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας αναφέρονται συχνά στο πάθος της μέθης, της ζήλιας και της σκληροκαρδίας, τα οποία θεωρούν πληγές της ψυχής που απομακρύνουν τον άνθρωπο από τη χάρη του Θεού.
Οι σύγχρονοι Άγιοι Γέροντες δεν αντιμετώπιζαν τα πάθη αυτά ως απλά ηθικά σφάλματα, αλλά ως πνευματικές ασθένειες που χρειάζονται θεραπεία μέσα από τη μετάνοια, την προσευχή και τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας.
Το πάθος του αλκοόλ
Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε ότι κάθε εξάρτηση κλέβει από τον άνθρωπο την ελευθερία που του χάρισε ο Θεός. Η μέθη δεν καταστρέφει μόνο το σώμα, αλλά θολώνει και τον νου, ο οποίος κατά τους Πατέρες είναι το «μάτι της ψυχής».
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προειδοποιούσε ότι ο άνθρωπος που παραδίδεται στη μέθη χάνει σταδιακά την αυτοκυριαρχία του και γίνεται δούλος των παθών. Δεν καταδίκαζε το κρασί ως δημιούργημα του Θεού, αλλά την κατάχρηση που οδηγεί στην απώλεια της διάκρισης.
Ο Άγιος Πορφύριος δίδασκε ότι ο άνθρωπος δεν νικά τις εξαρτήσεις μόνο με τη δύναμη της θέλησης. Χρειάζεται να γεμίσει η καρδιά του με τον Χριστό. «Όταν μπει το φως, φεύγει το σκοτάδι», έλεγε χαρακτηριστικά.
Η θεραπεία, σύμφωνα με τους Πατέρες, περνά μέσα από τη συχνή εξομολόγηση, την προσευχή, την αποφυγή των αφορμών και την υπομονή στον πνευματικό αγώνα.
Η ζήλια, το σαράκι της καρδιάς
Η ζήλια είναι ένα από τα αρχαιότερα πάθη της ανθρωπότητας. Από τον Κάιν μέχρι τις ημέρες μας, η ζήλια γεννά πικρία, μίσος και διχασμό.
Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας έγραφε ότι ο φθόνος είναι το μόνο πάθος που λυπάται για το καλό του άλλου. Ενώ τα υπόλοιπα πάθη επιδιώκουν κάποια προσωπική ικανοποίηση, η ζήλια βασανίζει τον άνθρωπο χωρίς να του προσφέρει τίποτε.
Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε ότι ο ζηλόφθονος άνθρωπος υποφέρει συνεχώς, διότι δεν μπορεί να χαρεί ούτε τη δική του ευλογία ούτε του αδελφού του.
Ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης συμβούλευε όσους πολεμούνται από τον φθόνο να προσεύχονται ιδιαίτερα για εκείνον που ζηλεύουν. Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να εύχεται ειλικρινά το καλό του άλλου, η καρδιά του μαλακώνει και η ζήλια χάνει τη δύναμή της.
Οι Πατέρες θεωρούν ότι το αντίδοτο της ζήλιας είναι η ταπείνωση και η αγάπη. Όποιος αναγνωρίζει ότι όλα είναι δώρα του Θεού, παύει να συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλους.
Η σκληροκαρδία που διώχνει τη χάρη
Ακόμη πιο επικίνδυνη θεωρείται από πολλούς Πατέρες η σκληροκαρδία. Πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία ο άνθρωπος παύει να συγκινείται από τον πόνο του άλλου και κλείνει την καρδιά του στη χάρη του Θεού.
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος δίδασκε ότι γνώρισμα της καθαρής καρδιάς είναι να πονά για ολόκληρη την κτίση, ακόμη και για τα ζώα και τους εχθρούς.
Ο Άγιος Πορφύριος έλεγε ότι η αγάπη είναι η μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου και πως χωρίς αυτήν όλα τα πνευματικά κατορθώματα χάνουν την αξία τους.
Ο Άγιος Νεκτάριος προειδοποιούσε ότι η σκληροκαρδία γεννιέται συνήθως από τον εγωισμό. Όσο ο άνθρωπος ασχολείται μόνο με τον εαυτό του, τόσο δυσκολεύεται να δει τον πόνο του πλησίον.
Πώς θεραπεύονται τα πάθη
Οι μεγάλοι Πατέρες συμφωνούν ότι κανένα πάθος δεν θεραπεύεται από τη μία ημέρα στην άλλη. Η πνευματική ζωή είναι πορεία και όχι στιγμιαίο γεγονός.
Η Εκκλησία προτείνει συγκεκριμένα φάρμακα:
• Την εξομολόγηση.
• Τη συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία.
• Τη Θεία Κοινωνία με ευλογία πνευματικού.
• Την προσευχή.
• Τη νηστεία.
• Την ελεημοσύνη.
• Τη μελέτη των Αγίων Πατέρων.
Ο Άγιος Παΐσιος συνήθιζε να λέει ότι ο Θεός δεν ζητά από τον άνθρωπο να γίνει άγιος μέσα σε μία ημέρα. Ζητά να αγωνίζεται και να σηκώνεται κάθε φορά που πέφτει.
Το αλκοόλ, η ζήλια και η σκληροκαρδία μπορεί να φαίνονται διαφορετικά πάθη, όμως έχουν κοινή ρίζα: απομακρύνουν τον άνθρωπο από την αγάπη του Θεού και του πλησίον. Και όπως δίδασκαν οι Άγιοι Γέροντες της εποχής μας, η θεραπεία αρχίζει όταν η καρδιά στραφεί ξανά προς τον Χριστό με ειλικρινή μετάνοια, ταπείνωση και εμπιστοσύνη στο έλεός Του.
