Οι Άγιοι του Αγίου Όρους. Χθες και σήμερα

Διάλεξη τού π. Παταπίου πού δόθηκε τήν Κυριακή 26 Μαΐου στό Μέγαρο Πολιτισμού τής πόλεως Arad τής Τρανσυλβανίας τής Ρουμανίας στό πλαίσιο τού διεθνούς φεστιβάλ ορθόδοξης πνευματικότητας καί τέχνης Arta Sacra «Φιλοκαλία»

   Άν είναι αλήθεια ότι υπάρχουν στόν κόσμο τόποι, πού η ομορφιά καί η ακτινοβολία τους μπορούν νά προξενήσουν στόν άνθρωπο ενθουσιασμό καί δέος καί νά τόν οδηγήσουν στήν πνευματική ανάταση, τότε σίγουρα τό Άγιον Όρος κατέχει ανάμεσά τους περίοπτη θέση.
    Τό Άγιον Όρος τό στολίζουν βέβαια όλες οι ομορφιές τής φύσεως, πού η χάρη τού Θεού απλόχερα σκόρπισε σ᾿ αυτό, ως άλλον Παράδεισο.

Τό κοσμούν επίσης τά περικαλλή ιερά μοναστήρια, οι σκήτες καί τά κελλιά μέ τήν εξαίσια καί τήν απόλυτα ισορροπημένη μέ τό φυσικό περιβάλλον αρχιτεκτονική τους καθώς καί τά μεγάλης αξίας κειμήλια, ιερά λείψανα καί άλλα αφιερώματα πού είναι αποθησαυρισμένα σ᾿ αυτά. Τό κοσμούν, όλ᾿ αυτά, κάνοντάς το νά μοιάζει σάν άλλος ουρανός, μέ τήν λαμπρότητά τους.

      Περισσότερο όμως απ᾿ αυτά, τό Περιβόλι τής Παναγίας, όπως αποκαλεί ο πιστός ελληνικός λαός τό Άγιον Όρος, καυχάται, αγάλλεται, λαμπρύνεται καί μεγαλύνεται γιά τούς ενάρετους καί άγιους άνδρες πού ασκήθηκαν σ᾿ αυτό, σέ διάφορους καιρούς καί χρόνους. Γιά τούς Αγίους του! Γιατί από τά πρώτα χρόνια τής αθωνικής ιστορίας, μέ τή βοήθεια τού Θεού καί τήν προστασία τής Κυρίας Θεοτόκου, έλαμψαν σ᾿ αυτό, αγιώτατοι καί θαυμάσιοι ασκητές καί Πατέρες, πού η μνήμη τους είναι παντοτινή. Όλοι αυτοί οι τρισμακάριοι, σάν άλλοι αθλητές πέρασαν τή ζωή τους στόν τόπο αυτό, μέσα από μυριάδες αγώνες καί εμπόδια, καί, έχοντας αυτόν τόν ιερό Άθωνα σάν κλίμακα, ανέβηκαν στούς ουρανούς.

     Η ζωντανή παρουσία τής Αθωνίτισσας Θεοτόκου, τής προστάτιδος τού Αγίου Όρους καί οι ασκητικοί αγώνες τών αγιασμένων Αγιορειτικών μορφών κάνουν κάθε γωνιά τού Άγίου Όρους, τόπο θεοφάνειας. Ο σύγχρονος προσκυνητής, βηματίζοντας στό Άγιον Όρος, τόν τόπο καί τήν ιστορία του, τό αισθάνεται αυτό καί ψηλαφεί τήν παρουσία τού Θεού σέ κάθε του βήμα.

    Καί στό σημείο αυτό θά ήθελα νά ευχαριστήσω τούς διοργανωτές τής σημερινής εκδήλωσης, πού γίνεται στό πλαίσιο τού διεθνούς φεστιβάλ καλλιτεχνίας «Η Φιλοκαλία». Νά τούς ευχαριστήσω γιά τήν δυνατότητα πού μού έδωσαν, νά έλθω από τόν μακρυνό Άθωνα, κομίζοντας στήν ευλογημένη γή τής Ρουμανίας τήν ευλογία τής Θεοτόκου καί τών Αγιορειτών Πατέρων καί νά επικοινωνήσω μέ ένα τόσο εκλεκτό καί «φιλόκαλο» ακροατήριο.   Ελπίζω, μέ τή χάρη τού Θεού, καί τήν ευχή τών πατέρων, η παρούσα διάλεξη νά φανεί χρήσιμος συνοδοιπόρος σ᾿ αυτήν τήν αναζήτηση ψυχής τού καθενός μας.

ΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ARAD ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΟΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Η ΔΙΑΛΕΞΗ

     Οι κοινόβιες μονές, οι σκήτες, τά κελλιά, οι καλύβες, τά καλντερίμια, τά κοιμητήρια, τά σπήλαια καί τά ασκητήρια, πού κρέμονται σέ απόκρημνα καί απρόσιτα μέρη, παραμένουν σιωπηλοί μάρτυρες τής θαυμαστής καί ισάγγελης βιοτής τών οσίων Αγιορειτών Πα¬τέ¬ρων, καί γιά μάς τούς νεώτερους, μοναχούς καί προσκυνητές, διαχρονική πρόσκληση γιά μίμησή τους.   

    Στό Άγιον Όρος, από τόν 9ο αιώνα ώς τίς μέρες μας, έζησαν υπέρ τούς τετρακοσίους Άγιοι. Υπάρχει βέβαια καί ένα πλήθος αγνώστων σέ μάς αγίων, πού ευαρέστησαν τόν Θεό καί τιμήθηκαν από Αυτόν.

  Τό Άγιον Όρος είναι ίσως ο μόνος τόπος σ᾿ ολόκληρο τόν κόσμο πού δέν γεννήθηκε κανείς. Ήταν όμως -καί μέ τή χάρη τού Θεού παραμένει καί σήμερα- ένας τόπος, όπου χιλιάδες άνθρωποι έχουν αναγεννηθεί εν Χριστώ.

   Οι άγιοι τής Εκκλησίας μας μπορεί νά τιμώνται ιδιαίτερα σέ έναν τόπο, ανήκουν όμως στό πλήρωμα όλης τής Εκκλησίας. Καί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι στήν ορθόδοξη γή τής Ρουμανίας, πολλοί από τούς Αγιορείτες αγίους απολαμβάνουν τής τιμής τών πιστών. Καί ποιός Ρουμάνος δέν γνωρίζει τόν άγιο Αθανάσιο τόν Αθωνίτη, τόν άγιο Γρηγόριο τόν Παλαμά, τόν άγιο Νήφωνα πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τόν άγιο Νικόδημο τόν Αγιορείτη; Ποιός δέν έχει ωφεληθεί από τή διδασκαλία τών συγχρόνων μας αγίων Γερόντων Παϊσίου τού Αγιορείτου καί Πορφυρίου τού Καυσοκαλυβίτου;

  Ή ποιός Ρουμάνος δέν γνωρίζει τόν άγιο Παΐσιο Βελιτσκόφσκι (+ 1794), πού μετά τόν Άθωνα έζησε στή Ρουμανία, στό Ιάσιο καί στίς μονές Νεάμτς καί Ντραγκομίρνα, μεταφέροντας τό πνεύμα τού αθωνικού μοναχισμού καί τής Φιλοκαλίας; Ο άγιος Παΐσιος καί οι μαθητές του προσέφεραν στόν ευσεβή ρουμανικό λαό προσεγμένες μεταφράσεις τών Ελλήνων Πατέρων τής Εκκλησίας. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι δέκα μόλις χρόνια μετά τήν πρώτη έκδοση τής Φιλοκαλίας στά ελληνικά, τό 1793, έχουμε τήν πρώτη μετάφρασή της στά σλαβωνικά, γλώσσα στήν οποία γράφονταν τότε τά εκκλησιαστικά κείμενα στή Ρουμανία.

Τό έργο αυτό γνώρισε επανειλημμένες εκδόσεις καί δημιούργησε τόσο στή Ρουμανία όσο καί τίς άλλες βαλκανικές χώρες μεγάλο ενδιαφέρον γιά τούς ασκητές Πατέρες τής Εκκλησίας.

    Σύμφωνα μέ τίς πηγές, στό Άγιον Όρος έχουμε παρουσία Ρουμάνων μοναχών από τόν 11ο ήδη αιώνα. Από τήν κατάλυση τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας καί μετά, ηγεμόνες τής Βλαχίας, γνωρίζοντας τά ευεργετικά πνευματικά οφέλη πού θά είχε στή χώρα σας η επαφή μέ τό Άγιον Όρος, προσέφεραν σ᾿ αυτό πλούσιες δωρεές, αφιέρωσαν πολλά μετόχια, καί αναδείχθηκαν νέοι κτήτορες αρκετών αθωνικών μονών, συμβάλλοντας στήν ανακαίνισή τους. Παράλληλα, ο Χαρίτων (+ 1381), ένας από τούς πρώτους μητροπολίτες Ουγγροβλαχίας, πού έθεσε τίς βάσεις οργάνωσης τής Ρουμανικής Εκκληχίας, ήταν Αγιορείτης.

   Ένας από τούς περισσότερο τιμώμενους Αγιορείτες αγίους στή Ρουμανία στάθηκε ο ελληνοσερβικής καταγωγής άγιος Νικόδημος ο Ηγιασμένος, ιδρυτής τής μονής Τισμάνα. Ο άγιος Νικόδημος έρχεται στή Βλαχία από τό Άγιον Όρος, περί τό 1360. Στάθηκε μετακομιστής τής αθωνικής ακτινοβολίας καί τής αναγέννησης τού μοναχισμού στίς ρουμανικές χώρες, καθώς ο ίδιος, μέ τή βοήθεια μαθητών του, ίδρυσε καί οργάνωσε στή Ρουμανία κοινοβιακές μονές κατά τόν τύπο καί τήν τάξη τού Αγίου Όρους. Η μονή Τισμάνα είναι η αρχαιότερη σωζόμενη στή Ρουμανία καί αναδείχθηκε, εκτός τών άλλων, περίφημο κέντρο καλλιγραφίας καί αντιγραφής χειρογράφων.

    Κλείνοντας αυτή μας τή σύντομη παρένθεση στούς Αγιορείτες αγίους πού συνδέονται άμεσα μέ τήν ευλογημένη χώρα σας καί οι οποίοι άφησαν πολύτιμη καί αιώνια πνευματική παρακαταθήκη αλλά καί συνεχίζουν νά πρεσβεύουν γιά όλους μας, θά αναφερθούμε στόν άγιο Νήφωνα τόν Β΄πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως (+ 1508), τόν λαμπρό αυτό φωστήρα τής ρουμανικής γής. Ο άγιος Νήφων, Αγιορείτης μοναχός από τή μονή Διονυσίου, συνέβαλε αποφασιστικά στήν αναδιοργάνωση τής Ρουμανικής Εκκλησίας καί στήν θωράκιση τής Ορθοδοξίας, ενώ έδωσε νέα ώθηση στήν πνευματική ζωή. Μέρος τών ιερών λειψάνων του φυλάσσονται στήν Κούρτεα ντέ Άρτζες, όπου κάθε χρόνο χιλιάδες πιστών συρρέουν γιά νά τιμήσουν τή μνήμη του.

    Μεγάλη, τέλος, υπήρξε η πνευματική οφέλεια πού απόλαυσε ο ευσεβής ρουμανικός λαός από τήν δράση τών ρουμάνων Αγιορειτών αγίων Γεωργίου τής Τσερνίκα (+ 1806), τού αγίου Αντίπα τής μονής Καλνταρουσάνι (+ 1882) καί τού νεομάρτυρος Παχωμίου (+ 1810).

Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ…