Μέγα Γεροντικό: Η ζωή του ανθρώπου είναι πλεγμένη από σχέσεις. Σχέσεις με την οικογένεια, με τους φίλους, με τον κόσμο της εργασίας. Και μέσα σε αυτές δοκιμάζεται η πίστη, η ταπείνωση, η αγάπη.
Αφιέρωμα από το vimaorthodoxias
Στο Μέγα Γεροντικό, στους βίους των αγίων Πατέρων, βρίσκουμε θησαυρούς που φωτίζουν τον δρόμο μας. Ορθόδοξοι γέροντες και άγιοι δεν έδωσαν θεωρίες, αλλά εμπειρίες ζωής, λόγους απλούς που ξεκλειδώνουν καρδιές.
Ας δούμε λοιπόν τι διδάσκουν οι άγιοι για τις σχέσεις με φίλους, οικογένεια και εργασία· τρεις σφαίρες όπου ο άνθρωπος μπορεί να βρει σωτηρία ή πτώση.
Οι φίλοι: Να διαλέγεις καρδιές, όχι πρόσωπα
Οι Πατέρες τονίζουν ότι η φιλία είναι δώρο Θεού. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έλεγε: «Μη ζητείς φίλο πλούσιον, μη ζητείς ισχυρόν· ζήτει τον ειλικρινήν». Γιατί; Διότι η αληθινή φιλία δεν μετριέται με χρήματα ή συμφέροντα αλλά με αγάπη και σταθερότητα.
Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος υπογραμμίζει ότι φίλος είναι εκείνος που σε διορθώνει χωρίς να σε πληγώνει και σε στηρίζει χωρίς να σε κολακεύει. Στην καθημερινότητα, αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να σκορπίζουμε την ψυχή μας σε επιφανειακές παρέες, αλλά να καλλιεργούμε σχέσεις με λίγους, αλλά αληθινούς ανθρώπους.
Σύγχρονοι γέροντες, όπως ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, τόνιζαν ότι «καλύτερα λίγοι φίλοι που θα σε πάνε στον Παράδεισο, παρά πολλοί που θα σε απομακρύνουν». Άρα, ο δρόμος είναι ξεκάθαρος: φιλία με αλήθεια, χωρίς ψέματα, χωρίς εκμετάλλευση.
Η οικογένεια: Ο πρώτος χώρος της σωτηρίας
Η οικογένεια είναι το πρώτο εργαστήριο αγιότητας. Ο Μέγας Βασίλειος έλεγε: «Η οικογένεια είναι μικρά Εκκλησία». Αυτό σημαίνει ότι μέσα στο σπίτι δοκιμάζεται η υπομονή, η συγχώρηση, η αυτοθυσία.
Πολλοί γέροντες τόνιζαν ότι το να ζεις αρμονικά με την οικογένειά σου είναι μεγαλύτερο κατόρθωμα από το να κάνεις μεγάλες νηστείες. Διότι εκεί, μέσα σε μικρά πράγματα –σε μια διαφωνία, σε μια στενοχώρια, σε μια αδικία– φαίνεται αν έχεις αγάπη ή εγωισμό.
Ο άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης έλεγε: «Μην προσπαθείς να αλλάξεις τους άλλους στην οικογένεια· άλλαξε τον εαυτό σου και θα αλλάξουν και οι άλλοι». Αυτή η φράση είναι κλειδί: η αλλαγή ξεκινάει από εμάς, όχι από τον άλλο.
Η μητέρα και ο πατέρας, ο σύζυγος και η σύζυγος, τα παιδιά· όλοι είναι δώρα του Θεού. Αν τους βλέπουμε με αυτό το βλέμμα, τότε οι καβγάδες μικραίνουν και οι χαρές μεγαλώνουν.
Η εργασία: Σταυρός και ευλογία
Ο άνθρωπος περνάει μεγάλο μέρος της ζωής του στην εργασία. Εκεί συναντά άγχος, κόπωση, αλλά και ευκαιρία αγιασμού. Ο άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς έγραφε: «Η εργασία χωρίς προσευχή είναι κούραση· η εργασία με προσευχή είναι ευλογία».
Οι Πατέρες διδάσκουν ότι πρέπει να εργαζόμαστε τίμια, χωρίς απάτη, με αγάπη για τον συνάνθρωπο. Στην εργασία μας φαίνεται η συνέπεια, η αλήθεια, η υπομονή. Ακόμα κι αν υπάρχει αδικία, ο χριστιανός καλείται να απαντήσει με πραότητα, όχι με εκδίκηση.
Ο γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας έλεγε στους πιστούς: «Να πηγαίνετε στη δουλειά σας σαν να πηγαίνετε στην Εκκλησία· να μιλάτε με αγάπη, να υπηρετείτε με ευθύνη». Γιατί κάθε επάγγελμα, αν γίνεται με καθαρή καρδιά, είναι προσφορά στον Θεό.
Πώς συνδέονται φίλοι, οικογένεια και εργασία
Στην πραγματικότητα, οι τρεις αυτοί κύκλοι δεν είναι χωρισμένοι. Ο τρόπος που μιλάς στον φίλο σου δείχνει πώς φέρεσαι στον αδελφό σου. Ο τρόπος που εργάζεσαι αποκαλύπτει πώς σέβεσαι τον συνάνθρωπο. Ο γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ έλεγε: «Η πνευματική ζωή δεν είναι κομμάτια· είναι μία».
Γι’ αυτό το Μέγα Γεροντικό μάς καλεί σε ενότητα: να έχουμε την ίδια αγάπη στον φίλο, στον συγγενή, στον συνάδελφο. Να μην έχουμε δύο πρόσωπα, αλλά μία καρδιά.
Πρακτικές συμβουλές των γερόντων
1. Για τους φίλους: Να μην κρίνεις εύκολα. Μια κουβέντα αγάπης σώζει μια σχέση.
2. Για την οικογένεια: Να συγχωρείς πριν δύσει ο ήλιος. Μην αφήνεις την ημέρα να τελειώνει με κακία.
3. Για την εργασία: Να αρχίζεις και να τελειώνεις με προσευχή. Ο Θεός να αγιάζει τον κόπο σου.
4. Για όλα: Να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι γύρω σου είναι εικόνες Θεού, ακόμη κι αν δεν το βλέπεις.
Το Μέγα Γεροντικό είναι σαν καθρέφτης. Μας δείχνει ποιοι είμαστε και ποιοι μπορούμε να γίνουμε. Στις σχέσεις μας με φίλους, με οικογένεια, με την εργασία, εκεί κρίνεται η πνευματική μας πρόοδος. Οι άγιοι και οι γέροντες μάς δείχνουν τον δρόμο: ταπείνωση, αγάπη, προσευχή, συγχώρηση.
Όποιος τα ζει αυτά, γίνεται φως για τον κόσμο γύρω του. Και τότε οι σχέσεις δεν είναι βάρος, αλλά σκάλα που ανεβάζει στον ουρανό.
