Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης: Ο κάθε άνθρωπος έχει κληρονομικές καταβολές καλές και κακές. Ο μεγαλύτερος αγώνας είναι να αποκτήσουμε ταπείνωση και αγάπη.
Όταν κάνετε άσκηση και έχετε λογισμούς απιστίας, βλάσφημους, να ξέρετε ότι η άσκηση γίνεται με υπερηφάνεια. Σκοτίζεται ο νους από την υπερηφάνεια, αρχίζει η απιστία και απογυμνώνεται ο άνθρωπος από την Χάρη του Θεού.
Έχω δει ψυχές, που ενώ το χωράφι τους ήταν γόνιμο, το άφησαν ακαλλιέργητο και γέμισε παλιούρια και πουρνάρια. Και άλλες ψυχές, που το χωράφι τους ήταν γεμάτο παλιούρια και πουρνάρια, το ξερρίζωσαν, το έσκαψαν και έγινε εύφορο. Τι μας ωφελεί, αν ο Θεός μας έδωσε καλό χωράφι και εμείς το αφήσαμε και έγινε ρουμάνι; Όταν στο χωράφι μας μπορεί να ευδοκιμήσει το ζαχαροκάλαμο, αλλά εμείς είμαστε ευχαριστημένοι και με τα καλάμια και δεν φροντίζουμε να τα ξερριζώσουμε και να καλλιεργήσουμε τα ζαχαροκάλαμα, τι να μας κάνει ο Θεός; Τα καλάμια μόνο καλάθια γίνονται· ζάχαρη δεν βγάζουν.
Εκείνοι που εργάζονται με τον Χριστό αλλά με υπερηφάνεια μουρνταρεύουν (βρωμίζουν) τις αρετές τους, όπως μουρνταρεύονται τα τηγανητά αυγά, όταν πέσει λίγη κουτσουλιά πάνω τους και είναι μετά για πέταμα μαζί με το τηγάνι. Ο μεγαλύτερος αγώνας είναι να αποκτήσουμε ταπείνωση και αγάπη.
Με την παράλειψη της ευχής και των πνευματικών καθηκόντων, ο εχθρός καταλαμβάνει τα πνευματικά μας υψώματα και μας πολεμάει και με την σάρκα και με λογισμούς. Μας αχρηστεύει όλες τις δυνάμεις, τις ψυχικές και σωματικές και κόβει την επικοινωνία μας με τον Θεό, όποτε είναι επόμενο να αιχμαλωτιστεί η ψυχή μας στα πάθη. Γι’ αυτό όσο κουρασμένοι και να είμαστε το βράδυ, να μην παραλείπουμε να πούμε το μισό Απόδειπνο ή έστω ένα «Πάτερ ημών». Όπως στον πόλεμο, αν βρεθείς βράδυ σε ένα ύψωμα μόνος και περικυκλωμένος από εχθρούς, ρίχνεις καμμιά τουφεκιά, για να φοβηθούν οι εχθροί και να μην κάνουν έφοδο, έτσι και εμείς ας ρίχνουμε καμμιά τουφεκιά, για να φοβάται το ταγκαλάκι και να φεύγει.
Ο κάθε άνθρωπος έχει κληρονομικές καταβολές καλές και κακές. Πρέπει να αγωνιστεί να απαλλαγεί από τα ελαττώματά του και να καλλιεργήσει τα καλά που έχει, για να γίνει μια αληθινή, χαριτωμένη εικόνα του Θεού. Οι κακές κληρονομικές καταβολές, δεν είναι εμπόδιο για την πνευματική πρόοδο. Γιατί, όταν αγωνίζεται κανείς, έστω και λίγο αλλά με πολύ φιλότιμο, τότε κινείται στον πνευματικό χώρο, στο θαύμα και όλα τα άσχημα κληρονομικά τα διαλύει η Χάρις του Θεού. Ο Θεός πολύ συγκινείται και πολύ βοηθάει μία ψυχή που έχει κακές κληρονομικές καταβολές και αγωνίζεται φιλότιμα στο ουράνιο πέταγμα με την ατροφική της φτερούγα – την κακή κληρονομικότητα. Γνωρίζω πολλούς, που με την μικρή προσπάθεια που κατέβαλλαν και με την μεγάλη βοήθεια του Θεού ελευθερώθηκαν από αυτά. Αυτοί οι άνθρωποι είναι για τον Θεό μεγάλοι ήρωες. Γιατί αυτό που θα συγκινήσει τον Θεό, είναι η εργασία που θα κάνουμε στον παλαιό μας άνθρωπο.
Τέσσερις να με κρατούν, τον (πνευματικό) κανόνα μου, δεν τον αφήνω.
Μην θαυμάζεις τους αστροναύτες που πήγαν στον φεγγάρι, αλλά αυτούς που αποφεύγουν την κοσμική ζωή και με τον φιλότιμο αγώνα τους, πλησιάζουν τον Θεό και γίνονται Παραδεισοναύτες!
Ο διασκορπισμός του νου στα βιοτικά και μάταια πράγματα, σκορπίζει και την ψυχή. Να στρεφόμαστε προς τα μέσα, προς την ακαλλιέργητη ψυχή, για να ξεριζώσουμε όλα τα αγκάθια των κακών και στη θέση τους να φυτέψουμε αρετές.
