ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΩΡΗΣΕΩΣ: Σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης τελείται το απόγευμα της Κυριακής της Τυρινής ο Εσπερινός της Συγχωρήσεως – ο Εσπερινός της Συγγνώμης, όπως συνηθίζει να τον αποκαλεί ο λαός. Είναι η πύλη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Είναι το κατώφλι του πνευματικού αγώνα που οδηγεί στο Πάσχα. Στα μοναστήρια του Άθωνα, μετά την Απόλυση, μοναχοί και προσκυνητές γονατίζουν ο ένας μπροστά στον άλλον, ζητούν συγχώρηση και ανταλλάσσουν μια λιτή αλλά ουσιαστική ευχή: «Καλό Στάδιο».
Το vimaorthodoxias.gr επικοινώνησε με Αγιορείτες πατέρες από τα Κατουνάκια και τα Καψοκαλύβια, οι οποίοι μίλησαν για τη βαθύτερη σημασία της Σαρακοστής και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να τη ζει ο ορθόδοξος χριστιανός.
«Αν δεν συγχωρήσεις, δεν ξεκινάς»
Ο γέρων Ιωσήφ από τα Κατουνάκια εξηγεί:
«Ο Εσπερινός της Συγχωρήσεως δεν είναι τυπική ευγένεια. Είναι πράξη ταπείνωσης. Αν δεν συγχωρήσεις από καρδιάς, δεν μπορείς να μπεις στη Σαρακοστή. Η νηστεία χωρίς συγχώρηση είναι άσκηση του σώματος, όχι της ψυχής».
Ο γέρων Δανιήλ από τα Καυσοκαλύβια επισημαίνει ότι το «Καλό Στάδιο» θυμίζει πως η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι πνευματικός αγώνας:
«Μπαίνουμε σε στάδιο, όπως ο αθλητής. Χρειάζεται εγκράτεια, υπομονή, πειθαρχία και κυρίως ταπείνωση».
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ως πορεία μετανοίας
Η Σαρακοστή είναι περίοδος σαράντα ημερών που προετοιμάζει τον πιστό για το Πάθος και την Ανάσταση του Χριστού. Οι Πατέρες της Εκκλησίας τονίζουν ότι η ουσία της δεν περιορίζεται στη διατροφική αποχή.
Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει ότι η νηστεία είναι «μητέρα της σωφροσύνης» και «διδάσκαλος της σιωπής». Καλεί τον πιστό να νηστεύει όχι μόνο από τροφές, αλλά από την κακία, τον θυμό και την κατάκριση.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος προσθέτει:
«Νηστεύεις; Απόδειξέ το με τα έργα σου. Αν δεις φτωχό, ελέησέ τον. Αν δεις εχθρό, συμφιλιώσου μαζί του».
Για τον Χρυσόστομο, η Σαρακοστή είναι κοινωνική πράξη αγάπης, όχι ατομική άσκηση.
Ο Άγιος Παΐσιος: «Να βάλουμε φιλότιμο»
Ο Άγιος Παΐσιος έδινε ιδιαίτερη έμφαση στο φιλότιμο. «Να κάνουμε κάτι παραπάνω από αυτό που μπορούμε», έλεγε. Προέτρεπε τους πιστούς να προσέχουν τον λογισμό τους, να αποφεύγουν την κατάκριση και να ζουν με ευγνωμοσύνη.
Η Σαρακοστή, κατά τον Άγιο Παΐσιο, είναι ευκαιρία να καθαρίσει η καρδιά. «Αν δεν καθαρίσει η καρδιά, τι να την κάνεις τη νηστεία;» έλεγε συχνά.
Ο Άγιος Πορφύριος: Χαρά και όχι μιζέρια
Ο Άγιος Πορφύριος μιλούσε για τη Σαρακοστή ως περίοδο χαράς. «Να μη ζείτε με στενοχώρια. Ο Χριστός θέλει χαρούμενη καρδιά», συμβούλευε. Η νηστεία, η προσευχή και η συμμετοχή στις Ακολουθίες πρέπει να γίνονται με αγάπη και όχι με καταναγκασμό.
Εκτός από νηστεία, τι άλλο;
Οι Αγιορείτες πατέρες τονίζουν ότι η Σαρακοστή απαιτεί:
• Περισσότερη προσευχή και συμμετοχή στους Χαιρετισμούς και στο Απόδειπνο.
• Μελέτη πνευματικών βιβλίων και Αγίας Γραφής.
• Ελεημοσύνη και έμπρακτη αγάπη.
• Σιωπή και αυτοσυγκέντρωση.
• Εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία.
«Η Σαρακοστή είναι καθρέφτης», λέει ο γέρων Ιωσήφ. «Βλέπεις τον εαυτό σου όπως είναι. Και ζητάς έλεος».
Το βαθύτερο νόημα του «Καλό Στάδιο»
Στον Άθωνα, η ευχή «Καλό Στάδιο» ακούγεται με δάκρυα. Είναι ευχή για αγώνα με προοπτική Ανάστασης. Οι μοναχοί γνωρίζουν ότι ο δρόμος της Σαρακοστής περνά από τη Μετάνοια, τον Σταυρό και τη σιωπή.
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η ευκαιρία του πιστού να ανανεώσει τη σχέση του με τον Θεό. Να συμφιλιωθεί με τον πλησίον. Να αφήσει πίσω του την πίκρα.
Η Σαρακοστή στην πράξη της καθημερινότητας
Οι Πατέρες υπογραμμίζουν ότι η Σαρακοστή δεν αφορά μόνο το μοναστήρι ή τον ναό. Αφορά το σπίτι, την εργασία, την οικογένεια.
Να μιλήσουμε πιο ήρεμα.
Να ζητήσουμε συγγνώμη από τα παιδιά μας.
Να στηρίξουμε έναν ηλικιωμένο.
Να μειώσουμε την κατάκριση και τον θυμό.
Η εγκράτεια στη γλώσσα, η καθαρότητα του νου και η ταπείνωση της καρδιάς είναι τα θεμέλια του πνευματικού αγώνα.
Η Σαρακοστή ως προσωπική Ανάσταση
Η πορεία προς το Πάσχα είναι πορεία εσωτερικής αναγέννησης. Αν δεν αλλάξει η καρδιά, η Σαρακοστή μένει εξωτερική. Αν όμως ο άνθρωπος μετανοήσει, τότε το Πάσχα γίνεται προσωπική εμπειρία.
«Να προσέχουμε τον λογισμό μας», επαναλαμβάνουν οι Αγιορείτες. «Από εκεί αρχίζουν όλα».
Το vimaorthodoxias.gr αφιερώνει το παρόν ρεπορτάζ στη μεγάλη αυτή περίοδο της Εκκλησίας. Απόψε, μετά τον Εσπερινό της Συγχωρήσεως, η ευχή θα ακουστεί ξανά:
«Καλό Στάδιο».
Μια ευχή που σημαίνει καλή μετάνοια, καλή υπομονή, καλή αγάπη.
Μια ευχή που οδηγεί στο Φως της Ανάστασης.
