ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: Κάθε πνεύμα φανερώνεται μέσα από αυτό πού παράγει καί κάθε πλάσμα εξωτερικεύει τόν εαυτό του μέσα από τή δράση του.
Τό πνεύμα είναι στήν ψυχή, η ψυχή στό σώμα καί τό σώμα μέσα στόν κόσμο.
Τό πνεύμα είναι πού κινεί τήν ψυχή, η ψυχή είναι αυτή πού κινεί τό σώμα καί τό σώμα είναι πού κινεί τά άλλα σώματα. Ανάλογα μέ τό πνεύμα είναι καί οι κινήσεις τής ψυχής. Ανάλογα μέ τήν ψυχή είναι καί οι κινήσεις τού σώματος. Αγαθό πνεύμα παρακινεί τήν ψυχή στό αγαθό καί τό σώμα εκπληρώνει τή βούληση τής ψυχής.
Καθένας ο οποίος δένει τό ζωντανό του πνεύμα μέ σώμα απονεκρωμένο από τά πάθη, είναι τό ίδιο βάρβαρος μέ εκείνον πού δένει ζωντανό άνθρωπο μέ ένα πτώμα καί αφήνει νά σαπίσουν καί τά δυό μαζί.
Δέν είναι πάντοτε εύκολο νά νικήσει κανείς μέσα του τό πνεύμα τής ματαιοδοξίας καί τής κενοδοξίας. Τό κατάφεραν μονάχα οι μεγάλοι πνευματικοί, πρώτιστα μέ τήν πολλή θεία Χάρη, μέ τή συνεχή εγρήγορση στήν ψυχή τους καί μέ τίς εξαιρετικά λεπτές διακρίσεις.
Δέν είναι η στολή τού αξιωματικού πού θά σάς κάνει θαρραλέους ούτε τό ράσο τού ιερέα ελεήμονες ούτε καί η δικαστική τήβεννος θά σάς κάνει δικαίους ούτε καί η υπουργική πολυθρόνα ισχυρούς, εάν η ψυχή σας δέν είναι πλήρης από θάρρος καί έλεος καί δικαιοσύνη καί δύναμη.
Οι πνευματικές αξίες στήν αρχαιότητα καί οι πνευματικές αξίες τού καιρού μας είναι ίδιες, μέ τήν προϋπόθεση νά είναι ίδια καί η ομολογία πίστεως. Η ουράνια γνώση στήν οποία έφταναν οι παλαιοί ασκητές, δέν διαφέρει από τήν ουράνια γνώση πού αποκτούν οι νεώτεροι.
Επειδή, καθώς ο Χριστός είναι χθές καί σήμερον ο αυτός, όμοια ίδια είναι καί η ανθρώπινη φύση. Καί τό σπουδαιότερο, ίδια είναι καί η καρδιά τού ανθρώπου, ίδια η δίψα καί η πείνα καί τίποτα δέν μπορεί νά τόν κορέσει παρά η δόξα καί η δύναμη καί ο πλούτος τού Θεού.
Στήν ψυχή βρίσκεται τό πνεύμα καί τό πνεύμα είναι πού κινεί τήν ψυχή. Ό,τι είναι τό πνεύμα, τέτοια είναι καί η ψυχή. Άν είναι τό πνεύμα δουλικό, τότε δουλική θά είναι καί η ψυχή. Άν είναι τό πνεύμα θεϊκό, τότε όλη η ψυχή είναι θεϊκή.
Όπως η ψυχή είναι αόρατη, έτσι είναι αόρατο καί τό ένδυμά της. Αλήθεια καί δικαιοσύνη, αγαθοσύνη καί ανεξικακία, πραότητα καί ευσπλαχνία, αγνότητα καί ευσέβεια, θεοφιλία καί ανθρωποφιλία, είναι τά ενδύματα τής ψυχής.
Άλλη είναι η φύση τής ψυχής καί άλλη η φύση τού σώματος. Τό σώμα είναι πού πρώτο φθείρεται καί εξασθενεί καί ύστερα πεθαίνει μέ τήν αποχώρηση τής ψυχής. Μέ τήν ψυχή, όμως, είναι διαφορετικά. Η διαφθορά τής ψυχής συνίσταται πρώτιστα στό ότι εκείνη εγκαταλείπει τήν αληθή κρίση καί αρχίζουν μέσα της νά βλαστάνουν οι σπόροι τών ακανθών καί τών κακών.
Όπως οι σκώληκες κάνουν τήν εμφάνισή τους στό πεθαμένο σώμα, έτσι καί στήν ψυχή πού στερείται τή χάρη, καρπίζουν οι σκώληκες τών λογισμών: φθόνος, πονηριά, ψεύδος, μίσος, συκοφαντία, οργή, μέριμνα, εκδίκηση, έπαρση, περιφρόνηση, υπερηφάνεια, ασέβεια καί τά υπόλοιπα.
Είναι ζώσα η ψυχή τού ανθρώπου, ζώσα καί πάντοτε διψασμένη γιά ζωή καί τίποτα δέν μπορεί νά τήν ξεδιψάσει εκτός από τή ζωή, τήν αληθινή καί άμεση ζωή. Αληθινή καί άμεση ζωή είναι μονάχα η ζωή εν Θεώ, εν τώ ζώντι Θεώ.
Η σωματική τροφή προορίζεται γιά τό σώμα, η πνευματική τροφή γιά τήν ψυχή. Τό σώμα πρέπει νά τρέφεται γιά νά συνεχίσει νά υπάρχει, η ψυχή πρέπει νά τραφεί γιά νά ζήσει. Στό σώμα δίνουμε τροφή τής γής επειδή τό σώμα είναι από τήν γή. Στήν ψυχή δίνουμε τροφή ουράνια επειδή η ψυχή είναι από τόν ουρανό.
Άν μέ ρωτούσε σήμερα ένας νεαρός άνθρωπος, πώς νά σώσει τήν ψυχή του, θά τού απαντούσα: «Πάρε πάνω σου τή φροντίδα κάποιου άλλου». Κάθε ανθρώπινη ψυχή, πού δέν γνωρίζει τή μέριμνα γιά τόν άλλο παρά αποκλειστικά τή μέριμνα γιά τόν εαυτό της, ή έχει χαθεί ή βρίσκεται ήδη στό χείλος τής απωλείας.
Τά πάντα γιά τήν ψυχή, τήν ψυχή γιά τίποτα στόν κόσμο.
