ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ: Με δοξολογία η οποία έλαβε χώρα στο Καθολικό του Πανίερου Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, γιορτάστηκε από το Πατριαρχείο η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940.
Της Δοξολογίας προεξήρχε ο Πάτριάρχης Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλος, ενώ ιερούργησαν μαζί του Αγιοταφίτες Αρχιερείς και ιερομόναχοι και προσκυνητές που βρέθηκαν στο Πατριαρχείο.
Παρόντες ήταν ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας καθώς και το προσωπικό του γενικού προξενείου.
Η Δοξολογία αναπέμφθηκε ως ευχαριστία προς τον Θεό για την βοήθειά του προς το ελληνικό έθνος και τον αγώνα του εναντίον της ιταλικής στρατιωτικής εισβολής της 28ης Οκτωβρίου 1940 και της αποτίναξης του ζυγού της Γερμανικής Κατοχής κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου του 1940-44 και ως δέηση για την ανάπαυση της ψυχής των αγωνισαμένων και πεσόντων Ελλήνων στα πεδία των μαχών.
Μετά την Απόλυση της Δοξολογίας έλαβε χώρα δεξίωση στο Πατριαρχείο.
Ακολουθούν οι ομιλίες του Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλου και του γενικού προξένου Δημητρίου Αγγελοσόπουλου
Η προσφώνηση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων
Εκλαμπρότατε Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος,
κ. Δημήτριε Αγγελοσόπουλε,
Σεβαστοί Άγιοι Πατέρες και Αδελφοί,
Αγαπητοί εν Χριστώ Αδελφοί.
Εν χαρά ανεκλαλήτω και υπερηφανία εορτάζομεν σήμερον την εθνικήν επέτειον της 28ης Οκτωβρίου του 1940, η οποία ανέδειξε διά μίαν εισέτι φοράν το μεγαλείον της Ελληνικής ψυχής. Εορτάζομεν το «Όχι» της 28ης Οκτωβρίου εις τας δυνάμεις του φασισμού και του Ναζισμού. Εορτάζομεν την επικράτησιν του φωτός επί του σκότους, της δικαιοσύνης επί της αδικίας.
Η 28η Οκτωβρίου του 1940 εθεωρήθη εν από τα πλέον σημαντικά γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και τούτο, διότι η αντίστασις κατά των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιταλογερμανικού Άξονος ανεγνωρίσθη ως πράξις ηρωισμού και αγώνος αυτοθυσίας προς υπεράσπισιν του αναπαλλοτριώτου αγαθού της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της εθνικής εδαφικής ακεραιότητος των ενδόξως πεσόντων πατέρων και αδελφών ημών.
Προς τούτο η Μετριότης Ημών, συνοδευομένη υπό των τιμίων μελών, Αρχιερέων, Ιερέων, μοναχών της Γεραράς Αγιοταφιτικής ημών Αδελφότητος ως και ευσεβούς λαού, κατήλθομεν εν τω Πανιέρω Ναώ της Αναστάσεως, ένθα ανεπέμψαμεν ευχαριστήριον Δοξολογίαν τω Αγίω Τριαδικώ Θεώ, «τω διδόντι ημίν το νίκος διά του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού», (Α΄ Κορ. 15,57).
Προσέτι δε, εδεήθημεν υπέρ αιωνίας μνήμης και μακαρίας αναπαύσεως των ψυχών των ηρωικώς αγωνισαμένων και ενδόξως μαρτυτησάντων υπέρ του ευλογημένου ημών έθνους και της ιεράς πατρώας αυτού γης. Γέγραπται γαρ, «ο Θεός εποίησέ τε εξ ενός αίματος παν έθνος ανθρώπων κατοικείν επί παν το πρόσωπον της γης, ορίσας προστεταγμένους καιρούς και τας οροθεσίας της κατοικίας αυτών», (Πραξ. 17,26).
Η 28η Οκτωβρίου του 1940 είναι ημέρα ανεξιτήλου ιστορικής μνήμης. Ημέρα κατά την οποίαν αντήχησεν εις όλην την Ελληνικήν επικράτειαν το ιερόν και διαχρονικόν σύνθημα «νυν υπέρ πάντων ο αγών». Ο αγών ούτος, ο οποίος ήτο αγών υπέρ τιμής και αξιοπρεπείας, υπέρ ηθικών και πνευματικών αξιών του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, εξόχως δε υπέρ της Ελληνίδος γης και των συνόρων αυτής, εχαρακτηρίσθη διεθνώς ως θαύμα της πίστεως των Ελλήνων εις την Θείαν δικαιοσύνην, την μένουσαν εις τον αιώνα (Β΄ Κορ. 9,9), κατά τον Απόστολον Παύλον.
Λέγομεν δε τούτο, διότι η συμβολή της Εκκλησίας διά της ενεργούς συμμετοχής φυσικής τε και ηθικής των ανωτέρων και κατωτέρων κληρικών αυτής και διά των στρατιωτικών ιερέων υπήρξε καθοριστική. Ούτοι διά του εθνικού και Ευαγγελικού κηρύγματος ενίσχυον το ηθικόν και πατριωτικόν φρόνημα των Ελλήνων στρατιωτών. Περιττόν να είπωμεν μεταξύ των θυσιασθέντων αγωνιστών διακρίνονται οι αναρίθμητοι όντως ηρωικώς πεσόντες και αποτροπαίως εκτελεσθέντες υπό των ναζιστικών δυνάμεων, απλοί ιερείς και εξέχοντες ιεράρχαι της Εκκλησίας.
Η εποποιία του 1940, η οποία αποτελεί πλέον διακεκριμένον σταθμόν της ιστορικής πορείας του Ελληνικού γένους τε και έθνους και της Ρωμηοσύνης γενικώτερον, απέδειξεν εναργέστατα ότι ο ρούς της ιστορίας δεν κατευθύνεται υπό αρχόντων και κοσμοκρατόρων του αιώνος τούτου, των υποκειμένων εις την φθοράν και τον θάνατον αλλ’ υπό «του Δημιουργού Θεού», του Θεού της ειρήνης και της δικαιοσύνης. «Ζήτησον ειρήνην και δίωξον αυτήν», (Ψαλμ. 33,15) αναφωνεί ο ψαλμωδός. «Ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού», (Ματθ. 6,33) λέγει Κύριος.
Η σημερινή επέτειος της 28ης Οκτωβρίου, του έθνους, δηλονότι του 1940, εορτάζεται εις καιρούς, καθ’ ούς δοκιμάζεται άπασα η Οικουμένη, ιδιαιτέρως δε η καθ’ ημάς Μέση Ανατολή και το επίκεντρον αυτής, η Αγία Γη, υπό πολιτικών, πολεμικών, κρίσεων και συρράξεων αιματοχυσίας.
Διό και ημείς, οι διακονούντες τους τόπους, τους μαρτυρούντας και καταγγέλλοντας την θείαν δικαιοσύνην, την καταλλαγήν και την ειρήνην, καλούμεθα εις επαγρύπνησιν αφ’ ενός, και εις διαφύλαξιν αφ’ ετέρου, της ιεράς παρακαταθήκης των αψευδών και απτών μαρτυριών της εν Χριστώ τω Θεώ πίστεως ημών, «ίνα μη το πνεύμα της ειρήνης και δικαιοσύνης σβέννυται», (Πρβλ Α΄ Θεσ. 5,19).
Κατακλείοντες αναβοήσωμεν:
Ζήτω το «Όχι» της 28ης Οκτωβρίου του 1940!
Ζήτω η Ελλάς!
Ζήτω το ευσεβές γένος των Ρωμαίων Ορθοδόξων!
Ζήτω η Γεραρά Αγιοταφιτική ημών Αδελφότης!».
Η αντιφώνηση του Γενικού Προξένου της Ελλάδος κ. Δημήτριου Αγγελοσόπουλου
«Μακαριώτατε,
Σεβασμιώτατοι,
Σεβαστοί πατέρες και μέλη της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος,
Αγαπητοί συμπατριώτες και φίλοι,
Πριν από 85 χρόνια, οι Έλληνες, εκλήθησαν και πάλι να μετρηθούν με την Ιστορία. Την ώρα που μεγάλο μέρος της Ευρώπης και άλλων περιοχών του κόσμου είχε ήδη λυγίσει και υποταχθεί στην έως τότε αήττητη επέλαση επεκτατικών και ολοκληρωτικών δυνάμεων, η Ελλάδα βρέθηκε στον δρόμο αυτής της λαίλαπας. Εκλήθη να διαλέξει την οδό της υποταγής η του αγώνα. Και ενώπιον του φοβερού διλήμματος, αντέταξε με νηφάλιο σθένος τη λακωνικά απόλυτη άρνηση στην αλαζονική απαίτηση να εγκαταλείψει τις αξίες της.
Ήταν η μέγιστη απόφαση, από εκείνες που σηματοδοτούν και καθορίζουν την ιστορική διαδρομή ενός έθνους. Απόφαση για την οποία η χώρα είχε επιμελώς ετοιμασθεί πολιτικά, διπλωματικά και στρατιωτικά, βασισμένη σε στέρεες στρατηγικές εκτιμήσεις.
Η οποία όμως ταυτόχρονα πήγαζε από ένα ανώτερο ηθικό μέτρο. Η Ελλάδα δεν αναλάμβανε να υπερασπισθεί μόνο την εδαφική της ακεραιότητα και την κυριαρχία της, όσο πολύτιμα και αν είναι. Αποδυόταν στον υπέρτατο αγώνα, προ πάντων από πίστη στις αξίες και τα ιδανικά της. Για την Ελευθερία της και για την Τιμή της.
Η κληρονομιά και το αξιακό σύστημα του λαού μας, οι πεποιθήσεις και πίστη του, έδειχναν μόνο αυτόν τον δρόμο. Στον αγώνα αυτό, οι Έλληνες εισήλθαν με ενθουσιασμό, αποφασισμένοι για την νίκη. Και με την ηθική ανάταση, τη γνήσια χαρά ότι αποδεικνύονται αντάξιοι του αιωνίου, φωτεινού παραδείγματος της Ελλάδας. Η προσήλωση σε αυτά τα ανώτερα ιδανικά οδήγησε στην Εποποιΐα του 1940-1941.
Ακόμη και όταν η συντριπτική στρατιωτικά υπεροχή των συνδυασμένων δυνάμεων του Άξονα οδήγησε στη φρικτή κατοχή της Ελλάδας, ο αγώνας δεν έπαψε ποτέ. Συνεχίσθηκε μέσα στην υπόδουλη χώρα, αλλά και με τακτικές δυνάμεις και με το ναυτικό μας στα μεγάλα μέτωπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στην Ευρώπη, στην Αφρική, στη Μεσόγειο, στον Ατλαντικό. Μέχρι την τελική νίκη και την επικράτηση της Ελευθερίας, του Δικαίου και του Ανθρωπισμού. Μέχρι τον θρίαμβο των αξιών, για τις οποίες είχε αρχίσει ο αγώνας, στις 28 Οκτωβρίου 1940.
Απέδειξε έτσι η Ελλάδα ότι οι αξίες ενός έθνους και τα πραγματιστικά συμφέροντά του δεν είναι έννοιες ασύνδετες η αντιθετικές. Η προάσπιση των θεμελιωδών αξιών, ακόμη και με μεγάλες θυσίες, συνιστά εν τέλει υπέρτατο πραγματικό συμφέρον. Η Εκκλησία γνωρίζει καλά την αλήθεια αυτή και την έχει διδάξει πρωτίστως με το παράδειγμά της.
Η Ιστορία μας, από την αυγή του έθνους μας, την έχει αναδείξει. Οι πρόγονοί μας, 85 χρόνια πριν, την ώρα της κρίσης, την ακολούθησαν και πάλι πιστά. Και δικαιώθηκαν. Η στάση αυτή και οι αιματηροί αγώνες που την υπηρέτησαν, κατέταξαν την Ελλάδα στους νικητές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στα λίγα ιδρυτικά μέλη των Ηνωμένων Εθνών.
Όμως, η πορεία αυτή δεν θα ήταν δυνατή, χωρίς την ομόνοια και την ομοψυχία που εκδηλώθηκαν πηγαία και μεγαλειωδώς, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Δεν ήταν αυτονόητο να συμβεί αυτό. Αντιθέτως, για δύο δεκαετίες πριν, η Ελλάδα είχε υποφέρει από τις φρικτές πληγές του μεγάλου Εθνικού Διχασμού. Και μετά την απελευθέρωση, θα μαστιζόταν από τον αδελφοκτόνο Εμφύλιο και τα βαθειά τραύματα που άφησε.
Όμως εκείνο το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, Πολιτεία και Εκκλησία, κυβέρνηση και πολίτες, πολιτικοί αντίπαλοι και ανταγωνιστές, Έλληνες κάθε προέλευσης, εντός και εκτός των συνόρων της χώρας μας, προσήλθαν ολόψυχα και άνευ όρων στο προσκλητήριο των ιδανικών του Έθνους. Και άφησαν ανεξίτηλη την εικόνα ενός λαού που, μπροστά στη μεγάλη κρίση, κινούσε χαμογελαστός για το μεγάλο Αγώνα. Αυτή είναι ίσως η λαμπρότερη ακτινοβολία της μεγάλης Εποποιΐας.
Άραγε, μόνο τόσο μεγάλες, τόσο ιστορικές προκλήσεις χαλυβδώνουν την ομοψυχία; Και όμως, την ίδια ομοψυχία και ομόνοια δεν έχουμε πάψει ποτέ να χρειαζόμαστε. Οπωσδήποτε σήμερα, που το διεθνές περιβάλλον γίνεται και πάλι επικίνδυνο. Διερχόμαστε εποχή απορρύθμισης και αποσταθεροποίησης. Φέτος, ενώ εορτάζουμε 80 έτη από την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών, σημειώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός ενόπλων συγκρούσεων από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Για τον Ελληνισμό, εντός και εκτός των συνόρων της Ελλάδας, που καλείται πάλι να χαράξει την συνέχεια της πορείας του μέσα από παγκόσμιας κλίμακας εξελίξεις, η ομόνοια και ομοψυχία αποτελούν καθημερινές επιταγές. Δεν περισσεύουν δυνάμεις η χρόνος, δεν υπάρχει περιθώριο και πολυτέλεια για αυτάρεσκο ατομισμό. Το παράδειγμα της γενιάς του 1940 αποτελεί βαριά κληρονομιά και πολύτιμο οδηγό. Ηθικό χρέος μας είναι να το τιμούμε ακολουθώντας το στην πράξη.
Χρόνια Πολλά. Ζήτω η 28η Οκτωβρίου 1940. Ζήτω η Ελλάδα».
){kind=link}