ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΘΕΟΦΙΛΟΣ: Η κρίση που ταλανίζει την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά παίρνει νέα διάσταση, καθώς ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος Γ’ απέστειλε χθες σκληρή επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϊθώ κ. Δαμιανό.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: «Ανοίξτε τις πύλες, απομακρύνετε τους ξένους και παρουσιαστείτε στην Ιερουσαλήμ για απολογία». Η επιστολή αυτή έρχεται μετά τις άκαρπες διαπραγματεύσεις όλων των τελευταίων εβδομάδων, όπου καμία απόπειρα συνεννόησης δεν έφερε αποτέλεσμα.
Οι αποτυχημένες προσπάθειες διαλόγου
Παρά τις διαμεσολαβητικές κινήσεις που έγιναν, τόσο από εκκλησιαστικούς κύκλους όσο και από παράγοντες που ήλπιζαν σε μια λύση «εσωτερικής ειρήνης», η κατάσταση δεν άλλαξε. Οι πατέρες που εκδιώχθηκαν από τη Μονή παραμένουν εκτός, ενώ οι εντάσεις στο εσωτερικό της αδελφότητας οξύνονται. Η επιστολή Θεοφίλου αναφέρεται σε «αλλότρια μέσα και επεμβάσεις», φωτογραφίζοντας άτομα που έχουν εγκατασταθεί στο μοναστήρι χωρίς εκκλησιαστική νομιμοποίηση.
Ο Πατριάρχης δεν περιορίζεται σε εκκλησιαστική σύσταση, αλλά απαιτεί από τον Δαμιανό να παρουσιαστεί ενώπιον της έκτακτης Συνόδου στα Ιεροσόλυμα στις 8 Σεπτεμβρίου, ώστε να λογοδοτήσει για τις πράξεις του. Το τελεσίγραφο είναι σαφές: εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση, θα δρομολογηθούν εξελίξεις που δύσκολα θα ανατραπούν.
Ευθύνες και στην ελληνική κυβέρνηση
Η στάση της ελληνικής κυβέρνησης έχει προκαλέσει δυσφορία σε εκκλησιαστικούς και διπλωματικούς κύκλους. Παρά το γεγονός ότι η Μονή Σινά αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και ζωντανό σύμβολο της Ορθοδοξίας, η Αθήνα δείχνει απροθυμία να εμπλακεί ενεργά. Στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών επικαλούνται την ανάγκη σεβασμού της εκκλησιαστικής αυτοτέλειας, ωστόσο η απουσία πρωτοβουλιών έχει αφήσει χώρο σε τρίτους να παρεμβαίνουν.
Η UNESCO έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς του Σινά, αλλά η έλλειψη κυβερνητικών πρωτοβουλιών δίνει την εικόνα μιας Ελλάδας που παρακολουθεί αμέτοχη τις εξελίξεις. Εκκλησιαστικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι η αδράνεια αυτή τροφοδοτεί τα αδιέξοδα και αφήνει έκθετη την Ορθοδοξία διεθνώς.
Ο Δαμιανός στο στόχαστρο
Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά Δαμιανός βρίσκεται πλέον σε θέση απολογούμενου. Η σιωπή του μετά την επιστολή Θεοφίλου εκλαμβάνεται από πολλούς ως αδυναμία να απαντήσει στα βαριά κατηγορητήρια που του αποδίδονται. Η άρνησή του να απομακρύνει τα πρόσωπα που εγκαταστάθηκαν στη Μονή χωρίς κανονική διαδικασία, αλλά και η εμμονή του να διατηρεί κλειστές τις πύλες στους εκδιωγμένους μοναχούς, φέρνουν ακόμα περισσότερα σύννεφα στο Σινά.
Εκκλησιαστικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η εμμονή αυτή δεν είναι απλώς προσωπικό πείσμα, αλλά υπονομεύει το κύρος της Μονής παγκοσμίως. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων επέλεξε να μιλήσει δημόσια και σκληρά, αποστέλλοντας επιστολή που δημοσιοποιήθηκε, για να δείξει ότι η ανοχή τελείωσε.
Διεθνείς διαστάσεις
Το Σινά δεν είναι μόνο μια Μονή, αλλά ένας πνευματικός φάρος που συνδέεται με την ιστορία του Χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας. Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί πλήττει το κύρος της Εκκλησίας διεθνώς και δίνει τροφή σε όσους αμφισβητούν την ενότητά της. Ήδη, διεθνή μέσα ενημέρωσης καταγράφουν με ανησυχία τις εξελίξεις, σημειώνοντας ότι η κρίση στο Σινά απειλεί να δημιουργήσει προηγούμενο για παρόμοιες διαμάχες σε άλλους ιστορικούς χώρους πίστης.
Η Εκκλησία της Ελλάδος δεν έχει τοποθετηθεί επίσημα, ωστόσο παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις. Εκκλησιαστικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι μια τέτοια κρίση, εάν δεν επιλυθεί, θα πλήξει την εικόνα του Ορθόδοξου κόσμου σε διεθνές επίπεδο.
Οι επόμενες ημέρες
Η Σύνοδος της 8ης Σεπτεμβρίου στα Ιεροσόλυμα θεωρείται κομβική. Αν ο Δαμιανός συμμορφωθεί και παρουσιαστεί, υπάρχει πιθανότητα να βρεθεί μια λύση με διατήρηση των κανονικών πλαισίων. Αν, αντίθετα, επιμείνει στην άρνηση, οι εξελίξεις μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε αποκαθήλωση.
Η πίεση δεν προέρχεται μόνο από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων, αλλά και από την ίδια τη Σιναϊτική Αδελφότητα, που ζητά να επανέλθει η κανονικότητα και να αποκατασταθεί η ειρήνη στο μοναστήρι. Ήδη, σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές, οι εκδιωγμένοι μοναχοί έχουν απευθυνθεί σε θεσμούς ζητώντας στήριξη, μεταξύ αυτών και στον Συνήγορο του Πολίτη.
Η κρίση στο Σινά είναι το αποτέλεσμα ετών σιωπής και αδράνειας. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων ανέλαβε την πρωτοβουλία να «τραβήξει το σχοινί», όμως οι ευθύνες δεν βαραίνουν μόνο τον Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό. Η ελληνική κυβέρνηση, με την απουσία παρέμβασης, έχει αφήσει να διογκωθεί ένα πρόβλημα που αγγίζει τα όρια σκανδάλου για ολόκληρη την Ορθοδοξία. Οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν αν θα επικρατήσει η κανονικότητα ή αν το Σινά θα μπει σε μια νέα, ακόμη πιο σκοτεινή περίοδο.
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ:
Τώ Ιερωτάτω Αρχιεπισκόπω Σινά, Φαράν και Ραϊθώ κ. Δαμιανώ, αδελφώ εν Κυρίω αγαπητώ και συλλειτουργώ της Ημών Μετριότητος, ασπασμόν άγιον εν Χριστώ Ιησού.
Μετά λύπης βαθείας, αλλά και εκ της εν Κυρίω ευθύνης Ημών διά την διασφάλισιν των παραδεδομένων εκ των Πατέρων Ημών θεσμίων, ως ο θείος Παύλος δηλοί, «στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις, άς εδιδάχθητε», (Β΄ Θεσ. 2,15), επικοινωνούμεν διά των Πατριαρχικών Ημών Γραμμάτων τούτων μεθ’ υμών, Ιερώτατε αδελφέ, διά τα εν Σινά τεκταινόμενα, άτινα θλίβουσι και σκανδαλίζουσι την Εκκλησίαν.
Η Μετριότης Ημών, εκφράζουσα την Αγίαν και Ιεράν Σύνοδον του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, του οποίου είσθε επίσκοπος και παρά του οποίου ελάβετε τον τρίτον της ιερωσύνης βαθμόν, επιλαμβανομένη των κανονικών και άλλων παραπτωμάτων, εις ά ελέγχεσθε ότι υπεπέσατε, και του σκανδαλισμού, ός προξενήθη εξ αυτών και επί τοις Πατράσι της Ιεράς Μονής Σινά, αλλά και επί τώ πληρώματι του Σώματος του Χριστού, δηλονότι της Εκκλησίας,
ΚΑΛΕΙ υμάς εις Ιεροσόλυμα, ίνα παρουσιασθήτε και απολογηθήτε ενώπιον της εκτάκτως συγκληθησομένης, την Δευτέραν 26ην Αυγούστου / 8ην Σεπτεμβρίου ενεστώτος έτους, Συνεδρίας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου.
Προς αποφυγήν περαιτέρω σκανδαλισμού και χάριν ειρηνεύσεως των αδίκως εκβληθέντων Πατέρων εκ της Ιεράς Μονής, δι’ αλλοτρίων μέσων και επεμβάσεων, εντελλόμεθα υμίν να ανοίξητε τας πύλας αυτής και να απολύσητε τάχιστα πάν φυσικόν πρόσωπον, ο εγκατεστάθη και προκαλεί σκάνδαλα και ταραχήν.
Αναμένομεν την υμετέραν άμεσον συμμόρφωσιν καί, εν πνεύματι αγάπης, την προσέλευσιν εις την έδραν του Πατριαρχείου, ευχόμενοι πάσαν χάριν και σύνεσιν εις την υμετέραν Ιερότητα εκ του Παναγίου και Ζωοδόχου Τάφου και διατελούμεν.
Εν τη Αγία Πόλει Ιερουσαλήμ, τη ͵βκε’ Αυγούστου κα’.
Μετ’ αρίστων Πατριαρχικών ευχών,
ΘΕΟΦΙΛΟΣ Γ’
Πατριάρχης Ιεροσολύμων
Αναλυτικά η ανακοίνωση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων αναφέρει:
Το Πατριαρχείον Ιεροσολύμων, εντός του πλαισίου της κανονικής αυτού δικαιοδοσίας, αποδεχόμενον τα από μηνός Ιουλίου του τρέχοντος έτους αιτήματα του Αρχιεπισκόπου Σινά και των Πατέρων της Ιεράς Μονής Σινά, αλλά και εξ αιτίας των τρεχουσών συνθηκών υψίστης σημασίας, αίτινες σκανδαλίζουν το χριστεπώνυμον Σώμα της Εκκλησίας και προκαλούν πλείστα προβλήματα εις την εύρυθμον λειτουργίαν της Ιεράς Μονής, εντέλλεται τον Ιερώτατον Αρχιεπίσκοπον Σινά κ. Δαμιανόν να ανοίξη τας πύλας της Ιεράς Μονής και να αναλάβη πάσαν αναγκαίαν πρωτοβουλίαν, ώστε να απομακρυνθώσιν αμέσως και με κόσμιον τρόπον όσα φυσικά πρόσωπα δεν ανήκουσιν εις την Σιναϊτικήν Αδελφότητα.
Επιπροσθέτως, ο Ιερώτατος καλείται να επανέλθη εις τα Ιεροσόλυμα, ως Επίσκοπος της 24ης Επισκοπικής Έδρας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, κατά το αρχαίον Τακτικόν, ίνα παράσχη περεταίρω εξηγήσεις περί των συμβαινόντων.
Η δε Σιναϊτική Αδελφότης καλείται να διατηρήση ψυχραιμίαν, να εισέλθη εις την Ιεράν Μονήν και να μεριμήση διά την ομαλήν λειτουργίαν αυτής, εν όψει των προσεχών εξελίξεων.
