Του Ζιμπάμπουε Σεραφείμ, εκπροσώπου Αλεξανδρινού Προκαθημένου κκ.Θεοδώρου Β’ εις Διεθνείς Οργανισμούς)
Eπί τη ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας για το Περιβάλλον, στις 5 Ιουνίου, η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, κ.κ. Θεόδωρος Β’, ο Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας εις τας αχανείς εκτάσεις της Αφρικανιής Ηπείρου, εις την Πατριαρχική ειδική Αυτού Εγκύκλιο , μεταξύ άλλων τονίζει ότι «οι συνειδητοί πιστοί να παύσουν να θεωρούν εαυτούς ως ιδιοκτήτες της φύσεως. Αντιθέτως, οφείλουν να αντιλαμβάνονται την αποστολή τους ως Ιερέων της Δημιουργίας, οι οποίοι ως πρώτιστον καθήκον τους έχουν τη φύλαξη της υλικής κτήσεως, του περιβάλλοντος δηλαδή του κόσμου».
Η παγκόσμια Ημέρα για το Περιβάλλον αποφασίσθηκε από την Διεθνή Κοινότητα στο πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο του ΟΗΕ για τη προστασία του Πλανήτη μας το 1972 στη Σουηδία που οδήγησε στη δημιουργία του ειδικού Τμήματος για το Περιβάλλον (UNEP) με έδρα στην καρδιά της Αφρικής στην Ναϊρόμπι για να διαφανεί από την αρχή η άμεση σχέση της προστασίας του Περιβάλλοντος με την αντιμετώπιση του προβλήματος της φτώχειας.
H καθιέρωση της εορτής ξεκίνησε το 1974 και κάθε χρόνο επιλέγεται μια χώρα με ειδικό θέμα, ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα Κυβερνήσεις, ΜΚΟς, Ακαδημαϊκά και Εκπαιδευτικά Κέντρα, Επιχειρήσεις και άτομα να δραστηροποιηθούν για την ευαισθησία μας για το Περιβάλλον. Φέτος έχει επιλεγεί ως Χώρα για τις κυριότερες εκδηλώσεις η Ινδία με θέμα την κατάργηση των πλαστικών.
Στο μήνυμα του ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Dr. António Guterres τονίζει ότι το σύνθημα είναι απλό, «να μη χρησιμοποιούμε ότι δεν μπορούμε να το ξανα χρησιμοποιήσουμε», για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα της κατάχρησης πλαστικών. Σήμερα, λέει, «με τις καταχρήσεις μας φθάνουν κάθε χρόνο στις θάλασσες περισσότεροι από οκτώ εκατομμύρια τόνοι πλαστικά, που αν συνεχίσουμε έτσι μέχρι το 2050, τα πλαστικά στις θάλασσες θα είναι περισσότερα από τα ψάρια».
Ο Αλεξανδρινός Προκαθήμενος, πολύ εύστοχα εις το μήνυμα του ομιλεί περί «αλλαγής προτύπων κατανάλωσης», ως επίσης και της ποιμαντικής πρακτικής της Εκκλησίας μας περί Μετανοίας «Η Ορθόδοξος Εκκλησίας διδάσκει ως αντίδοτο της παρατηρούμενης οικολογικής κρίσεως τη Μετάνοια. Η Μετάνοια είναι η καθολική μας στάση, ώστε από την παράχρηση και την κατάχρηση να οδηγηθούμε στην ορθή χρήση, εργαζόμενοι δηλαδή και φυλάσσοντες τον Παράδεισο, το φυσικό μας δηλαδή περιβάλλον”.
Στη συνέχεια παραθέτουμε το πλήρες κείμενο του Πατριαρχικού Μηνύματος της Α.Θ.Μ.
«…Καὶ ἔλαβε Κύριος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασε, καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς, ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν… »
Αυτή υπήρξε η εντολή του Δημιουργού προς το δημιούργημά του, τον άνθρωπο. Να εργάζεται, διότι η αργία είναι μήτηρ πάσης κακίας και να φυλάσσει τον παράδεισο, το φυσικό δηλαδή περιβάλλον που του ενεπιστεύθη.
Όπως τότε ο παράδεισος, έτσι και σήμερα το φυσικό περιβάλλον δεν έχει σύνορα. Συνεπώς, η ορθολογική και αποτελεσματική προστασία του καθίσταται εφικτή μόνο με τη συνεργασία κρατών και πολιτών ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας και εθνότητας.
Επειδή όμως ο άνθρωπος σε σχέση με το περιβάλλον ευρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση με το στενώς ευνοούμενο ατομικό του συμφέρον, θα πρέπει να δεχθεί κατάλληλη εκπαίδευση, η οποία θα συντελέσει με την πάροδο του χρόνου στη δημιουργία της αναγκαίας περιβαλλοντικής συνειδήσεως.
Στην προσπάθεια αυτή συμβάλλει και ο Ο.Η.Ε. με την καθιέρωση της 5ης Ιουνίου ως Ημέρας προστασίας του περιβάλλοντος. Προς την αυτήν κατεύθυνση δραστηριοποιείται και η Ορθόδοξη Εκκλησία καθιερώσασα με απόφαση της Ι.Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως, ήδη από το 1986, την 1η Σεπτεμβρίου, ημερομηνία ιδιαιτέρως σημαντική για την Εκκλησία μας, διότι αποτελεί την αρχή του εκκλησιαστικού έτους της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ως ημέρα αφιερωμένη στην προστασία του περιβάλλοντος. Μάλιστα έχει συνθέσει και ειδική θεία λειτουργία, η οποία θα πρέπει να τελείται στις ανά τον κόσμο Ορθόδοξες εκκλησίες με ειδικές αναφορές στην προστασία της φύσεως, των ζώων και των φυτών. Ως γνωστόν, η απόφαση αυτή επικυρώθηκε και κατά τη Σύναξη των Μακαριωτάτων Προκαθημένων το 1992.
Όπως ετονίσαμε και κατά τας εργασίας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης προ διετίας «αι ρίζαι της οικολογικής κρίσεως είναι πνευματικαί και ηθικαί, ενδιάθετοι εις την καρδίαν εκάστου ανθρώπου. Αυτή η κρίσις επιδεινούται κατά τους τελευταίους αιώνας εξ αιτίας των ποικίλων διχασμών προκαλουμένων από ανθρώπινα πάθη, όπως η πλεονεξία, η απληστία, ο εγωισμός, η αρπακτική διάθεσις και από τα επιπτώσεις αυτών επί του πλανήτου, ως η κλιματική αλλαγή, η οποία πλέον απειλεί εις μεγάλο βαθμόν το φυσικόν περιβάλλον, τον κοινόν ημών «οίκον» (παρ. 14 Εγκυκλίου Αγίας και Μεγάλης Συνόδου).
Αποτελεί κοινόν τόπον, ότι για τους χριστιανούς κάθε προσβολή του φυσικού περιβάλλοντος από τον άνθρωπο αποτελεί προσβολή κατά του Δημιουργού με συνέπεια να θεωρείται σοβαρότατη αμαρτία.
Επακόλουθο των σκέψεων αυτών είναι ότι ευρίσκεται σε εξέλιξη η ηθική συμφωνία, με την οποία επιβάλλεται οι συνειδητοί πιστοί να παύσουν να θεωρούν εαυτούς ως ιδιοκτήτες της φύσεως. Αντιθέτως, οφείλουν να αντιλαμβάνονται την αποστολή τους ως Ιερέων της Δημιουργίας, οι οποίοι ως πρώτιστον καθήκον τους έχουν τη φύλαξη της υλικής κτήσεως, του περιβάλλοντος δηλαδή του κόσμου.
Στο πνεύμα αυτό κινείται και το Δευτερόθρον Πατριαρχείο της Ορθοδοξίας, αυτό της Εκκλησίας των Αλεξανδρέων και πάσης Αφρικής, το οποίο έχει ιδρύσει ειδική επιτροπή περιβάλλοντος προς παρακολούθηση των παγκοσμίων προβλημάτων περιβάλλοντος γενικότερα και αυτών της Αφρικανικής Ηπείρου ειδικότερα.
Όπως επεσήμανε και η Διάσκεψη του Ρίο του 1992, οφείλουμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία του «Ευδοκιμούντος Κόσμου», αναζητώντας την ανάπτυξη με συγκράτηση, προσβλέποντες δηλαδή στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Για τη δημιουργία όμως του σωστού κόσμου θα πρέπει να προηγηθεί η καταπολέμηση της φτώχειας , όπως επίσης και η αλλαγή προτύπων κατανάλωσης. Η προ των πυλών ευρισκόμενη παγκόσμια οικονομική κρίση θα βοηθήσει σημαντικά στην επίτευξη του δεύτερου στόχου.
Αν έχουμε λοιπόν προ οφθαλμών ότι η εξάντληση των φυσικών πόρων, η υπερθέρμανση του πλανήτη, οι αυξανόμενες πυρκαγιές, η αρνητική όψη της βιοτεχνολογίας και οι λοιπές παρεμβάσεις του ανθρώπου, οι οποίες δεν σέβονται την Κτίση, το Δημιούργημα του Θεού, εγκυμονούν πολλούς κινδύνους εκφυλισμού και αφανισμού του ανθρωπίνου γένους.
Η Ορθόδοξος Εκκλησίας διδάσκει ως αντίδοτο της παρατηρούμενης οικολογικής κρίσεως τη Μετάνοια. Η Μετάνοια είναι η καθολική μας στάση, ώστε από την παράχρηση και την κατάχρηση να οδηγηθούμε στην ορθή χρήση, εργαζόμενοι δηλαδή και φυλάσσοντες τον Παράδεισο, το φυσικό μας δηλαδή περιβάλλον”.
