ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ: Πατριαρχική λειτουργία με παγκόσμιο αντίκτυπο-Η χθεσινή Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στο Τζιβαλί είχε έντονη ιστορική και διαχριστιανική σφραγίδα.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Από την πρώτη στιγμή της ομιλίας του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος συνέδεσε το μήνυμα της εορτής με την πρόσφατη επίσκεψη του νέου Πάπα Ρώμης Λέοντα ΙΔ’, υπογραμμίζοντας ότι «ο χρόνος μαρτυρεί συνέχεια και ευθύνη της Πρωτόθρονου Εκκλησίας».
Το κλίμα της λειτουργίας προσέλαβε ιδιαίτερη θεολογική αξία καθώς ο ναός, ο οποίος έχει παραχωρηθεί στην ουκρανική κοινότητα, αποτελεί σημείο αναφοράς στον διάλογο Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως. Εξάλλου, από εκεί είχε αναγγελθεί στο παρελθόν η άρση των αναθεμάτων μεταξύ των δύο Εκκλησιών.
Η επίσκεψη του Πάπα υπό το πρίσμα της ιστορίας
Ο Πατριάρχης επανέφερε στο προσκήνιο τη διαδρομή προσέγγισης που ξεκίνησε ήδη από τα τέλη του ’50 και κορυφώθηκε με την ιστορική συνάντηση Παύλου ΣΤ’ και Αθηναγόρα. Σε αυτό το πλαίσιο ανέφερε:
«Η Εκκλησία της Ρώμης ανταποκρίθηκε στις αδελφικές σχέσεις που ιδρύθηκαν τότε. Σήμερα ο νέος Πάπας Ρώμης συνεχίζει την παράδοση αυτή».
Ο Παναγιώτατος μίλησε συγκεκριμένα για την πρώτη έξοδο του Πάπα εκτός Ιταλίας, κάτι που ο ίδιος χαρακτήρισε «σημείο μεγάλης εκκλησιαστικής βαρύτητας».
Εδώ στάθηκε στη νέα δυναμική, σημειώνοντας ότι ο Πάπας παρουσίασε σαφείς προθέσεις ενότητας, όπως τις εξέφρασε στις επίσημες προσφωνήσεις και στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες στο Βατικανό.
Υπόσχεση πορείας προς ενότητα
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε ότι ο Πάπας Λέων ΙΔ’ δήλωσε απόλυτη συνέπεια με τους προκατόχους του ως προς το αίτημα της κοινής πορείας.
Χαρακτηριστικά είπε
«Μαζί του προχωρούμε, διατηρούντες ανόθευτον την αλήθειαν της πίστεως. Και έχουμε ανάγκη των προσευχών σας».
Η επίσημη παρουσία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας, εκπροσώπων από Αντιόχεια και Ιεροσόλυμα, πρόσθεσε πανορθόδοξο στίγμα, το οποίο συνδέθηκε με τη φετινή 60ή επέτειο της άρσης των αναθεμάτων.
Ο Παναγιώτατος θύμισε ότι ο ίδιος ως νεαρός διάκονος έζησε εκ του σύνεγγυς εκείνη την περίοδο, μια περίοδο που έσπασε το σύμβολο του σχίσματος.
Το Τζιβάλι, τόπος-σύμβολο του διαλόγου
Σε ιδιαίτερο σημείο της ομιλίας του, ο Πατριάρχης τόνισε ότι ο ναός του Τζιβαλίου δεν είναι τυχαίος στις επιλογές του Φαναρίου.
Τον χαρακτήρισε:
• «σημείο μνήμης της καταλλαγής»,
• «χώρο διακήρυξης της ενότητας»,
• «σύμβολο πατερικής παραδόσεως».
Αυτό το ιστορικό πλαίσιο, όπως ανέφερε, επιβεβαιώθηκε και με τη συμμετοχή της ουκρανόφωνης κοινότητας, της οποίας οι ανάγκες καλύπτονται συστηματικά μέσω της εποπτείας του Πατριαρχείου.
Αναφορά στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο
Σε δεύτερο μέρος της προσφωνήσεως, ο Παναγιώτατος έκανε αναφορά στα 1.700 χρόνια από τη σύγκληση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου.
Υπενθύμισε ότι ο Άγιος Νικόλαος συμμετείχε ενεργά στη Σύνοδο της Νικαίας — στοιχείο που συνδέει τη λειτουργία με οικουμενικό χαρακτήρα.
Σε αυτό το σημείο, ο Παναγιώτατος υπογράμμισε ότι η Σύνοδος υπήρξε «απαρχή της θεολογικής ενότητας της Εκκλησίας», επαναφέροντας το Σύμβολο της Πίστεως στο επίκεντρο και το οποίο σήμερα διακηρύσσεται «από κοινού».
Το «ομοούσιον και αχώριστον» της Αγίας Τριάδος αποτέλεσε βάση για την κοινή προσευχή και, όπως σχολίασε, «η ενότητα δεν παύει να είναι ευλογία όταν συναντά αλήθεια, ταπείνωση και προσευχή».
Σημαντικές πατριαρχικές τιμές και αναφορές
Ο Πατριάρχης επαίνεσε δημόσια κληρικούς που διακονούν την κοινότητα, ανάμεσά τους τον Επίσκοπο Αλικαρνασσού κ. Αδριανό και τον Αρχιμανδρίτη Μεθόδιο, υπογραμμίζοντας τη συστηματική προώθηση της ποιμαντικής παρουσίας.
Έδωσε δε δημόσια ευλογία στην Εκκλησιαστική Επιτροπή και στους ανθρώπους που φροντίζουν την καθημερινότητα του ναού, ενώ συγκινητικά αναφέρθηκε σε στελέχη του Πατριαρχείου των προηγούμενων δεκαετιών.
Η επόμενη ημέρα του διαλόγου
Το μήνυμα της ημέρας δεν περιορίστηκε στη λειτουργική τιμή του Αγίου Νικολάου.
Ο Πατριάρχης κάλεσε τις ορθόδοξες κοινότητες να κάνουν πράξη αυτό που περιέγραψε ως «ενότητα με επίγνωση».
Οι συζητήσεις με τον Πάπα — όπως μετέφερε — δεν έμειναν σε επίπεδο ευγενικών λεκτικών εκφράσεων αλλά άφησαν σαφές πλαίσιο:
👉 Προώθηση θεολογικού διαλόγου
👉 Σεβασμός παραδόσεων
👉 Κοινά βήματα ως μαρτυρία Χριστού στην οικουμένη
Έκλεισε λέγοντας ότι η πρόοδος αρχίζει από τη «συντομή καρδία», προσθέτοντας ότι η εποχή απαιτεί «οικουμενική διακονία χωρίς αλλοίωση ριζών».
Το Φανάρι, σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, δείχνει ξανά ότι η ενότητα δεν είναι σύνθημα αλλά πορεία με διαχρονικές βάσεις, με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο να δηλώνει:
«Για να βοηθήσουμε την Εκκλησία, πρέπει να βοηθήσουμε εσάς».
