Επιμέλεια : Γιώργος Θεοχάρης- ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Υπέγραψαν κείμενο-ορόσημο Πατριάρχης και Πάπας — Αντιδράσεις και επιφυλάξεις από μέρος του Ορθόδοξου κόσμου
Ιστορική εξέλιξη σημειώθηκε σήμερα στο Φανάρι, όπου ο Πάπας Λέων ΙΔ’ και ο Παναγιώτατος υπέγραψαν την Κοινή Δήλωση για ειρήνη, διάλογο και χριστιανική ενότητα, παρουσία πλήθους ιεραρχών και διπλωματικών αντιπροσωπειών. Η τελετή υπογραφής πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τη Δοξολογία στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, με την κατάμεστη αίθουσα να παρακολουθεί δύο Προκαθήμενους που συνδιαμορφώνουν, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, ένα κοινό χριστιανικό όραμα.
Την ίδια στιγμή, μέρος του Ορθόδοξου κόσμου και του ελληνισμού εκφράζει έντονες επιφυλάξεις για την ταχεία προσέγγιση με τη Ρώμη, επισημαίνοντας ότι τέτοιες κινήσεις χρειάζονται λεπτότερη εκκλησιολογική ισορροπία.
Τι υπέγραψαν Πάπας και Πατριάρχης
Στο επίκεντρο της Κοινής Δήλωσης βρίσκονται:
- Η πλήρης απόρριψη κάθε χρήσης της θρησκείας για δικαιολόγηση πολέμου
- Η ανάγκη ενίσχυσης του θεολογικού διαλόγου
- Η συμβολή των Εκκλησιών στη διεθνή ειρήνη και την κοινωνική συνοχή
- Η κοινή ευθύνη για την προστασία της κτίσης
- Ο στόχος της ενότητας, όχι ως διοικητική ένωση, αλλά ως μαρτυρία πίστης και συμφιλίωσης
Στο κείμενο γίνεται ρητή αναφορά στη σημασία της 60ής επετείου της «Nostra Aetate» και επιβεβαιώνεται ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην προώθηση του διαλόγου μεταξύ λαών και θρησκειών.
Η παρουσία στο Φανάρι και το συμβολικό βάρος
Η άφιξη του Πάπα Λέοντος ΙΔ’ στο Φανάρι λίγες ώρες μετά την κοινή προσευχή στη Νίκαια έδωσε ένα διπλό μήνυμα:
αφενός της ιστορικής συνέχειας, αφετέρου της ανάγκης ενότητας σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, υποδεχόμενος τον Πάπα στα σκαλιά του Πατριαρχικού Ναού, τόνισε ότι «το Φανάρι υπήρξε πάντοτε τόπος ενότητας και διακονίας». Από την πλευρά του, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ μίλησε για «στιγμή μεγάλης συγκίνησης» και για την ευθύνη των δύο Εκκλησιών «να στηρίξουν τον κόσμο που δοκιμάζεται».
Επιφυλάξεις μέσα στον Ορθόδοξο χώρο — Τι ανησυχεί μέρος του ελληνισμού
Παρά το κλίμα ευφορίας στο Φανάρι, εκκλησιαστικοί κύκλοι στην Ελλάδα και διεθνώς εκφράζουν επιφυλάξεις για:
- τον ρυθμό προσέγγισης με τη Ρώμη, τονίζοντας ότι πολλοί πιστοί δεν είναι προετοιμασμένοι
- την επικοινωνιακή υπερπροβολή της κοινής δράσης, που μπορεί να παρερμηνευθεί ως προσπάθεια ένωσης
- την έλλειψη συμμετοχής όλων των Ορθόδοξων Πατριαρχείων στα τεκταινόμενα
- τον φόβο εκκλησιολογικής υποχώρησης σε ζητήματα πίστης και παράδοσης
Τονίζουν χαρακτηριστικά ότι «η ενότητα απαιτεί καθολική συμμετοχή όλων των Ορθοδόξων, όχι παράλληλες συνομιλίες».
Τι σημαίνει η δήλωση για την Ορθοδοξία και τη διεθνή πολιτική
Η Κοινή Δήλωση έρχεται σε μια συγκυρία όπου:
- οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη έχουν αναβαθμίσει τον ρόλο των θρησκευτικών ηγετών
- διεθνή όργανα όπως ο ΟΗΕ ζητούν μεγαλύτερη συμβολή των θρησκειών στην ειρήνη
- κυβερνήσεις και διπλωματικές υπηρεσίες, όπως το Υπουργείο Εξωτερικών, βλέπουν τον διαθρησκειακό διάλογο ως εργαλείο σταθερότητας
- το gov.gr διευρύνει τη διασύνδεση πολιτειακών και κοινωνικών φορέων σε θέματα θρησκευτικής πολιτικής
Οι δύο Προκαθήμενοι συνδέουν την ενότητα των χριστιανών με τη διεθνή ειρήνη, υπογραμμίζοντας ότι «η ανθρωπότητα δεν αντέχει άλλες συγκρούσεις».
Η επόμενη ημέρα στο Φανάρι
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- Θεία Λειτουργία ανήμερα της εορτής του Αγίου Ανδρέα
- Ανταλλαγή επίσημων λόγων
- Ευλογία των πιστών από τον εξώστη
- Συνάντηση των δύο Προκαθημένων με εκπροσώπους άλλων δογμάτων
Η επίσκεψη ολοκληρώνεται αύριο, με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’ να αναχωρεί για τη Βηρυτό.
