Επιμέλεια: Μάνος Χατζηγιάννης
Πληθώρα μηνυμάτων προς πάσα κατεύθυνση έστειλε ο Οικουμενικός Πατριάρχης μέσω πέντε ομιλιών του κατα την παραμονή του στην Τσεχία για τους εορτασμούς αφιερωμένους στους Ισαποστόλους Κύριλλο και Μεθόδιο.
Συγκεκριμένα μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας στον καθεδρικό ναό του Αγίου Αλεξάνδρου Nevski ανέφερε: μη απελπιζώμεθα διά τον βίον τούτον και τα προβλήματά του.
Υπάρχει ο Δημιουργός και Κυβερνήτης του παντός, ιστάμενος επί την πρύμναν και κατευθύνων, ως ε υ λ ο γ ι α , το σ κ α φ ο ς της κάθε ανθρωπίνης ψυχής, του δημιουργήματός Του, παραμενούσης (της ψυχής) και τελειουμένης ενώπιόν Του, συντριβούσης ενώπιον Αυτού το ίδιον θέλημα και κοινωνούσης εν διαλόγω μετ’ Αυτού: “Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με”. Την πίστιν αυτήν διά να την αποκτήση και να την διατηρήση ο λαός ούτος, η εκλογάς αύτη της Χάριτος του Κυρίου, εμόχθησεν, εστερήθη, επόνεσεν, ήθλησεν με γενναιότητα και αυταπάρνησιν. Μάλιστα δε ηγνόησε τας επιβουλάς και τας απειλάς οικείων και ξένων, υποκινουμένων και μη, παρουσιαζομένων μάλιστα υπό την δοράν του φίλου και οικείου της πίστεως, έχοντος όμως φρόνημα και ζήλον ου κατ᾿ επίγνωσιν.
Πλήρης νοήματος ήταν και η φράση του σχετικά με το “μικρό ποίμνιο”, τη στιγμή ειδικά που κάποιοι υπερηφανεύονται για το πολυάριθμο δικό τους. Είπε λοιπόν ο Πατριάρχης: Αν και μικρά αριθμητικώς η Αγιωτάτη Ορθόδοξος Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας, έχει τοιαύτην πνευματικήν δύναμιν, την οποίαν ασφαλώς και “ζηλεύουν” πολύ μεγαλύτεραι αριθμητικώς Εκκλησίαι, και με τον τρόπον αυτόν επαληθεύονται οι λόγοι του Κυρίου: “Μη φοβού το μικρόν ποίμνιον· ότι ευδόκησεν ο πατήρ υμών δούναι υμίν την βασιλείαν” (Λουκ. ιβ΄,32-33).
Υπερ της πολυπολιτισμικότητας μίλησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης στη συνάντηση με το Δήμαρχο του Κόζιτσε, Ρίτσαρρτν Ράσι. Συγκεκριμένα τόνισε: Η τοιαύτη αρμονική συνύπαρξις των πολιτισμών προσέδωκεν εις την πόλιν του Košice την ιδιάζουσαν αυτής πολιτιστικήν ταυτότητα η οποία αντικατοπτρίζει επακριβώς το πνεύμα του ευρωπαικού πολιτισμού, ο οποίος τιμά και σέβεται την ιδιοπροσωπίαν εκάστου λαού, θεωρεί δε ως πλεονέκτημα την πολυπολιτισμικότητα αναγνωρίζων εις ένα έκαστον των πολιτισμών τας αρετάς εκείνας αι οποίαι συνδυαζόμεναι μετ᾽ αλλήλων απαρτίζουσιν εν πολύτιμον ψηφιδωτόν το οποίον κοσμεί και καλλωπίζει όλην την Ευρώπην.
Επίσης στην ίδια ομιλία αναφέρθηκε εμμέσως και στα φαινόμενα ρατσισμού υποστηρίζοντας πως είναι αντίθετα με τη λογική της Ορθοδόξου Εκκλησίας αφού δήλωσε πως : Η αναγνώρισις και ο σεβασμός της ετερότητος την οποίαν διά του παραδείγματος αυτών εδίδαξαν οι άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος αποτελεί διά την Ορθόδοξον Εκκλησίαν συνεχές βίωμα και τρόπον αναστροφής διότι αποτελεί την μόνην οδόν διά την ειρηνικήν και αρμονικήν συνύπαρξιν των ανθρώπων εν τω κόσμω και την μόνην κινητήριον δύναμιν διά την εξέλιξιν αυτού επ᾽ αγαθώ.
Σε άλλη ομιλία του στο ναό του Αγίου Ιωάννου του Ελήμονος στο Κόζιτσε αναφέρθηκε στο συνδυασμό ελευθερίας και υπακοής που πρέπει να έχουμε στη ζωή μας. Είπε χαρακτηριστικά: Όταν θα επιτύχωμεν τον συνδυασμόν τούτον της ελευθερίας και της υπακοής μας εις την Εκκλησίαν, ήτοι την άρνησιν του θελήματός μας, την εκούσιον άρνησιν του εαυτού μας, και την εκούσιον ανάπτυξιν της προσωπικότητος ημών εν Χριστώ ώστε να θέλωμεν και να επιθυμούμεν μόνον αυτό το οποίον θέλει ο Θεός, τότε γινόμεθα αληθώς άρτιοι άνθρωποι εν Αγίω Πνεύματι. Τότε αποδεικνύομεν ότι αγαπώμεν τον Θεόν, αγαπώμεν την Εκκλησίαν, αγαπώμεν την οικογένειάν μας, όπως τα τρία Πρόσωπα αγαπώνται εντός της Αγίας Τριάδος
Τέλος σε άλλη ομιλία του στον αρχαιολογικό χώρο Μικουλτσίτσε έδωσε βαρύτητα στην επιτυχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις σλαβικές χώρες λέγοντας: Η π ο ρ ε ι α του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εις τας ευλογημένας ταύτας Χώρας του Σλαβικού κόσμου επέτυχε διότι δεν ε π ε δ ι ω κ ε ν ούτε δόξας, ούτε τιμάς, μήτε ιδίαν προβολήν, μήτε ε θ ν ο φ υ λ ε τ ι κ α ς τάσεις κατακτήσεως του υλικού “θησαυρού” των λαών τούτων, αλλά μόνον την πνευματικήν α ν α- π λ α σ ι ν του ανθρώπου, την α ν α γ ε ν ν η σ ι ν του.
Καί απεδείχθη η Εκκλησία της Κωνστατινουπόλεως εμπειρικώς και διαχρονικώς μία πνευματική μ η τ ρ α, η οποία συνεχώς α ν α γ ε ν ν α όσους προστρέχουν εις αυτήν και τους εισάγει εις μίαν καινήν ζ ω η ν, της οποίας τ ε ρ μ α δεν είναι η ανθρωπίνη βιολογική εν τη νεότητι δύναμις και εν συνεχεία γεροντική εξασθένησις και αδυναμία αλλά η αιώνιος και άφθαρτος βασιλεία του Θεού, καταυγαζομένη υπό του αφθάρτου Φωτός της Αναστάσεώς Του, ένθα θα ζώμεν, κατά το Έλεος και την Κρίσιν Του και πάντοτε “κατά τα έργα ημών”, συν πάσι τοις Αγίοις, απολαμβάνοντες το κ α λ λ ο ς του Προσώπου του Κυρίου.
Αυτοί είναι οι λόγοι διά τους οποίους το έργον των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου είχεν α π ο τ ε λ ε σ μ α και μένει α ν ε ξ ι – τ η λ ο ν και π α ρ α μ ο ν ι μ ο ν· ανεξίτηλον εις τας ψυχάς, παραμόνιμον δε εν τη Θεανθρωπίνη πορεία του συνανθρώπου και του κόσμου.
Σε άλλο σημείο ανέλυσε το ρόλο του πνευματικού ηγέτη, ο οποίος τα βάζει με δυνατότερους και νικά: Ο π ν ε υ μ α τ ι κ ο ς ηγέτης, οίοι υπήρξαν οι Κύριλλος και Μεθόδιος, εάν υπελόγιζε την υλικήν δύναμιν των ολίγων πνευματικών του τέκνων και την συνέκρινε με την υλικήν δύναμιν κρατών, κοινωνιών και λαών ολοκλήρων, ασφαλώς θα εδίσταζε να αντιταχθή διά των τριακοσίων του Λεωνίδου κατά των μυριάδων του Ξέρξου.
Αλλ᾿ η πάλη ημών δεν είναι προς αίμα και σάρκα, ως προς τα οποία υπερισχύει ο α ν τ ι π α λ ο ς, αλλά προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου· όχι μόνον και κυρίως προς τους εν τη γη αλλά προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις (πρβλ. Εφεσ.ς΄,12-13).
Τα πνευματικά ταύτα της πονηρίας, παρ᾿ όσον και αν υποστηρίζωνται εν τη γη, εις ουδέν ισχύουν κατά της α λ η θ ε ι α ς, διά την οποίαν και υπέρ της οποίας μ α χ ε τ α ι ο Αρχηγός των Ορθοδόξων.
“Στήτε ούν περιζωσάμενοι την οσφύν υμών εν αληθεία” (Εφεσ. ς΄,14) και αυτό αρκεί διά να ν ι κ η σ η τ ε, αδελφοί και τέκνα προσφιλή. Διότι “υπέρ πάντα ν ι κ α η α λ η θ ε ι α” (Α´ Εσδρ. Γ΄,12).
Στην ίδια ομιλία τέλος ξεκαθαρίζει πως : είναι αδύνατον ημείς οι πνευματικοί να προσχωρήσωμεν εις το στρατόπεδον των “σαρκικών” κατά το φρόνημα. Ο δ ι α λ ο γ ο ς μετ᾿ αυτών, των “σαρκικών”, είναι διάλογος κωφών και αλλογλώσσων και η συνεννόησις αδύνατος….Οι ηγέται, οι εμφορούμενοι από την “ζωώδη” επιθυμίαν της επικρατήσεως, είναι αδύνατον να συνεννοηθούν μαζί μας.
