Τουρκία – Ισραήλ: Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, ενώ οι σχέσεις Άγκυρας – Βρυξελλών δοκιμάζονται από ζητήματα κράτους δικαίου, περιφερειακής ασφάλειας και συμπεριφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – vimaorthodoxias
Την ίδια στιγμή, οι δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη Συρία, τον Λίβανο και τον ευρύτερο ρόλο της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή προκαλούν έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ, το οποίο παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Άγκυρας. Στο μέσο αυτής της σύνθετης εξίσωσης βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία ενισχύει διαρκώς τη στρατηγική της συνεργασία με το Ισραήλ και την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ παράλληλα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ μίλησαν διεθνείς γεωστρατηγικοί αναλυτές από την Ελλάδα, την Κύπρο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία, επισημαίνοντας ότι η περιοχή εισέρχεται σε μία νέα περίοδο αβεβαιότητας, όπου οι περιφερειακές ισορροπίες επανακαθορίζονται με ταχύτατους ρυθμούς.
Τα τρία σημεία που ανησυχούν το Ισραήλ
Οι ισραηλινές αναλύσεις επικεντρώνονται σε τρία βασικά μέτωπα.
Το πρώτο αφορά τη Συρία. Η αυξανόμενη τουρκική επιρροή στη βόρεια Συρία θεωρείται από το Τελ Αβίβ πιθανός παράγοντας τριβής με τα ισραηλινά στρατηγικά συμφέροντα. Οι δηλώσεις Ερντογάν ότι «η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά από το Χαλέπι, τη Δαμασκό και τη Βηρυτό» ερμηνεύονται ως μήνυμα διεύρυνσης της τουρκικής γεωπολιτικής ακτίνας δράσης.
Το δεύτερο σημείο αφορά την Ανατολική Μεσόγειο. Η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας και της ασφάλειας παραμένει στρατηγικής σημασίας. Η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ το Ισραήλ ενισχύει τους δεσμούς του με Αθήνα και Λευκωσία.
Το τρίτο σημείο σχετίζεται με τις αραβικές χώρες. Η Τουρκία έχει επιδιώξει την επαναπροσέγγιση με κράτη όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, επιδιώκοντας να αποκτήσει αυξημένο ρόλο στις εξελίξεις της περιοχής.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων
Η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις της Άγκυρας. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει αναβαθμίσει σημαντικά τη στρατηγική της θέση μέσω αμυντικών συμφωνιών, διεθνών συνεργασιών και κοινών ασκήσεων με το Ισραήλ.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη σημασία της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας τις ευρωτουρκικές σχέσεις με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Η Ελλάδα εμφανίζεται σήμερα ως ένας από τους βασικούς συνομιλητές τόσο της Ουάσιγκτον όσο και των ευρωπαϊκών θεσμών για τα ζητήματα ασφαλείας της περιοχής.
Τι λένε οι διεθνείς αναλυτές
Ο Έλληνας γεωπολιτικός αναλυτής Κωνσταντίνος Φίλης εκτιμά ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη ρευστότητα που επικρατεί στη Μέση Ανατολή ώστε να διευρύνει την επιρροή της, χωρίς ωστόσο να επιθυμεί άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το Ισραήλ.
Από την Κύπρο, ο αναλυτής Νίκος Παναγιώτου επισημαίνει ότι η Λευκωσία και η Αθήνα αποτελούν πλέον βασικούς παράγοντες του περιφερειακού συστήματος ασφαλείας, γεγονός που αναβαθμίζει τον ρόλο τους αλλά ταυτόχρονα αυξάνει και τις ευθύνες τους.
Ο Αμερικανός αναλυτής Michael Rubin υπογραμμίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αποτρέψουν οποιαδήποτε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, καθώς μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στο ΝΑΤΟ.
Από τη Μεγάλη Βρετανία, ο καθηγητής διεθνών σχέσεων David Phillips θεωρεί ότι η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σταδιακά σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά κέντρα του πλανήτη, λόγω της σύνδεσης ενεργειακών, αμυντικών και εμπορικών συμφερόντων.
Το μήνυμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η πρόσφατη συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την Τουρκία. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επανέλαβαν ότι η επανεκκίνηση της ενταξιακής διαδικασίας δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ουσιαστικές αλλαγές σε θέματα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν κρίσιμους πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο και ότι η ασφάλεια της περιοχής συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο
Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ, η κρίση στη Μέση Ανατολή, οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και οι ευρωτουρκικές σχέσεις δημιουργούν ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζλ.
Για την Ελλάδα, η συγκυρία αυτή δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις. Η ενίσχυση των διεθνών συμμαχιών, η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και η σταθερή παρουσία στους ευρωπαϊκούς θεσμούς προσδίδουν αυξημένο γεωπολιτικό βάρος στη χώρα.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον από πολλούς διεθνείς αναλυτές είναι αν η περιοχή θα κινηθεί προς μια νέα ισορροπία συνεργασίας ή αν οι ανταγωνισμοί που διαμορφώνονται θα οδηγήσουν σε νέα περίοδο έντασης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο κέντρο των εξελίξεων και όχι στην περιφέρεια τους.
