ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Μια σημαντική παρέμβαση στο ασφαλιστικό σύστημα επιχειρεί να βάλει τέλος στις μεγάλες καθυστερήσεις στις επικουρικές συντάξεις, την ώρα που παραμένουν έντονες οι διαμαρτυρίες για τις «κρυφές» διαφορές που οδηγούν σε διαφορετικά ποσά ακόμη και μεταξύ ασφαλισμένων με ίδια χρόνια εργασίας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η νέα διάταξη που ενσωματώνεται στο πολυνομοσχέδιο αλλάζει ριζικά τον τρόπο απονομής των επικουρικών, μεταφέροντας την ευθύνη στον τελευταίο φορέα και επιχειρώντας να αποσυμφορήσει δεκάδες χιλιάδες εκκρεμότητες.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι εκκρεμείς επικουρικές συντάξεις αγγίζουν τις 41.000, εκ των οποίων περίπου 32.000 θεωρούνται ληξιπρόθεσμες. Αντίθετα, οι κύριες συντάξεις έχουν περιοριστεί σημαντικά, γεγονός που δημιουργεί μια εμφανή ανισορροπία: οι συνταξιούχοι λαμβάνουν τη βασική σύνταξη, αλλά περιμένουν μήνες ή και χρόνια για την επικουρική.
ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ-ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ-Τι αλλάζει στη διαδοχική ασφάλιση
Μέχρι σήμερα, η διαδικασία απονομής επικουρικής σύνταξης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη. Οι υπηρεσίες έπρεπε να εντοπίσουν ποιο ταμείο είχε τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης, ώστε να οριστεί ως αρμόδιος φορέας. Αυτό οδηγούσε σε έναν φαύλο κύκλο αλληλογραφίας και ελέγχων μεταξύ υπηρεσιών, με αποτέλεσμα μεγάλες καθυστερήσεις.
Με τη νέα ρύθμιση, η διαδικασία απλοποιείται δραστικά. Ο φορέας στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την απονομή της σύνταξης, ενώ ο συνολικός χρόνος ασφάλισης λογίζεται ως ενιαίος. Με τον τρόπο αυτό καταργείται η χρονοβόρα διαδικασία εντοπισμού «αρμόδιου ταμείου» και επιταχύνεται η απονομή.
Η αλλαγή εντάσσεται στη συνολική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού που προωθείται μέσω της ΗΔΙΚΑ, με στόχο την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και τη μείωση της γραφειοκρατίας.
Στόχος: Επικουρική μέσα σε 3 μήνες
Η διοίκηση του e-ΕΦΚΑ έχει θέσει ως βασικό στόχο η επικουρική σύνταξη να εκδίδεται εντός τριών μηνών από την απονομή της κύριας ή το αργότερο εντός εξαμήνου από την αίτηση. Η νέα διάταξη έρχεται να ενισχύσει αυτό το χρονοδιάγραμμα, αφαιρώντας ένα από τα βασικά εμπόδια.
Αν εφαρμοστεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των εκκρεμοτήτων, αλλά και σε ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της ακρίβειας των υπολογισμών, καθώς η ταχύτητα δεν πρέπει να οδηγήσει σε λάθη που θα απαιτήσουν διορθώσεις και ενστάσεις.
Γιατί δύο συνταξιούχοι με ίδια χρόνια παίρνουν διαφορετικά ποσά
Παρά τις αλλαγές, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του συστήματος παραμένει: οι διαφορές στα ποσά συντάξεων μεταξύ ασφαλισμένων με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Ο βασικός λόγος είναι ότι το ποσό της σύνταξης δεν εξαρτάται μόνο από τα χρόνια ασφάλισης, αλλά και από τις συντάξιμες αποδοχές. Δύο εργαζόμενοι με ίδια έτη μπορεί να είχαν διαφορετικούς μισθούς, άρα διαφορετική βάση υπολογισμού. Το ίδιο ποσοστό αναπλήρωσης εφαρμόζεται σε διαφορετικά ποσά, οδηγώντας σε αποκλίσεις.
Η νομοθεσία που καθορίζει τα ποσοστά αναπλήρωσης, όπως εφαρμόζεται μέσω των διατάξεων που είναι διαθέσιμες στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, λαμβάνει υπόψη το σύνολο των εισοδημάτων και των εισφορών, γεγονός που ενισχύει αυτές τις διαφοροποιήσεις.
Ο ρόλος της διαδοχικής και παράλληλης ασφάλισης
Η διαδοχική ασφάλιση αποτελεί έναν από τους πιο σύνθετους παράγοντες. Αφορά ασφαλισμένους που εργάστηκαν σε διαφορετικά ταμεία πριν την ενοποίηση. Αντίστοιχα, η παράλληλη ασφάλιση αφορά όσους κατέβαλλαν εισφορές σε περισσότερα από ένα ταμεία ταυτόχρονα.
Ο τρόπος που «κουμπώνουν» αυτά τα δεδομένα επηρεάζει άμεσα το τελικό ποσό. Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να απλοποιήσει τη διαδικασία, αλλά δεν αλλάζει τη βασική αρχή: κάθε ασφαλιστικός βίος είναι μοναδικός και οδηγεί σε διαφορετικό αποτέλεσμα.
Η προσωπική διαφορά και οι παλαιοί συνταξιούχοι
Για τους παλαιότερους συνταξιούχους, σημαντικό ρόλο παίζει η προσωπική διαφορά. Πρόκειται για το ποσό που προκύπτει όταν η παλιά σύνταξη είναι υψηλότερη από αυτή που προκύπτει με τον νέο υπολογισμό.
Η διαφορά αυτή διατηρείται και συμψηφίζεται με μελλοντικές αυξήσεις, με αποτέλεσμα πολλοί συνταξιούχοι να μην βλέπουν πραγματικές αυξήσεις για χρόνια. Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί την αίσθηση αδικίας, καθώς δύο συνταξιούχοι με παρόμοια στοιχεία μπορεί να έχουν διαφορετική εξέλιξη στο εισόδημά τους.
Οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι και το νέο καθεστώς
Αλλαγές έχουν επέλθει και για τους εργαζόμενους συνταξιούχους. Από το 2024 καταργήθηκε η περικοπή 30% και αντικαταστάθηκε από ειδική εισφορά 10% επί του εισοδήματος από εργασία.
Η νέα ρύθμιση έχει διπλή επίδραση: αφενός αυξάνει το καθαρό εισόδημα όσων εργάζονται, αφετέρου διαφοροποιεί τη συνολική εικόνα των αποδοχών, ενισχύοντας τις αποκλίσεις μεταξύ συνταξιούχων.
Οι σχετικές ρυθμίσεις παρακολουθούνται και μέσω των υπηρεσιών του gov.gr, όπου οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους.
Λύση στις καθυστερήσεις, όχι στις ανισότητες
Η νέα ρύθμιση για τις επικουρικές συντάξεις αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την επιτάχυνση των διαδικασιών. Η μεταφορά της ευθύνης στον τελευταίο φορέα και η κατάργηση της γραφειοκρατικής αναζήτησης αρμοδιότητας μπορούν να μειώσουν δραστικά τις καθυστερήσεις.
Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουν το βαθύτερο πρόβλημα: τις δομικές ανισότητες στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων. Οι διαφορές σε αποδοχές, ασφαλιστικές διαδρομές και προσωπικές παραμέτρους συνεχίζουν να δημιουργούν ένα πολύπλοκο και συχνά άδικο αποτέλεσμα.
Το μεγάλο στοίχημα για το ασφαλιστικό σύστημα δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά και η δικαιοσύνη. Και αυτό, όπως επισημαίνουν ειδικοί, απαιτεί βαθύτερες μεταρρυθμίσεις που θα εξισορροπήσουν τις ανισότητες χωρίς να διαταράξουν τη βιωσιμότητα του συστήματος.
