ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Μια μεγάλη ανατροπή στο ασφαλιστικό τοπίο φέρνει η νέα ρύθμιση του Υπουργείου Εργασίας, η οποία από τις αρχές του 2026 αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι αυξήσεις, το εφάπαξ και τα υπόλοιπα βοηθήματα για τους συνταξιούχους, ενώ παράλληλα καταργεί σταδιακά την προσωπική διαφορά.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, περισσότεροι από 2,6 εκατομμύρια συνταξιούχοι θα δουν καθαρές αυξήσεις από 19 έως 70 ευρώ, με την πλήρη εφαρμογή της ρύθμισης να ολοκληρώνεται το 2027. Την ίδια στιγμή, η εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας από την ΑΑΔΕ οδηγεί σε μείωση κρατήσεων, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το τελικό ποσό που θα λάβουν οι δικαιούχοι στις καταβολές του Δεκεμβρίου.
Οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών τονίζουν ότι η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς σε δύο φάσεις – 50% το 2026 και 100% το 2027 – ανοίγει τον δρόμο για ένα πιο «καθαρό» σύστημα αυξήσεων, χωρίς συμψηφισμούς και χωρίς αλληλοκαλύψεις. Η νέα ρύθμιση εντάχθηκε στο νομοσχέδιο που αφορά τις κοινωφελείς περιουσίες, θέτοντας τέλος σε μία ανισορροπία που για χρόνια δημιουργούσε σοβαρές αποκλίσεις μεταξύ των συνταξιούχων με παλαιά και νέα θεμελίωση δικαιωμάτων. Στο παρασκήνιο, στελέχη του ασφαλιστικού σημειώνουν ότι η αλλαγή αυτή αποτελεί ουσιαστικά «τεχνική διόρθωση» στον τρόπο που λειτουργούσε ο αλγόριθμος των αυξήσεων.
Τι αλλάζει αναλυτικά από το 2026
Από τον Ιανουάριο, όλες οι κύριες συντάξεις θα αυξηθούν κατά 2,4%. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη εξίσωση μισθών-τιμών και οδηγεί σε πραγματικές απολαβές για όλους τους δικαιούχους, ακόμη και για την κατηγορία όσων διατηρούν υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς. Από τα 671.586 άτομα που εξακολουθούν να έχουν προσωπική διαφορά, περίπου 300.000 θα δουν ολόκληρη την αύξηση, ενώ οι υπόλοιποι θα λάβουν το 50%. Υπάρχει και ενδιάμεση κατηγορία ασφαλισμένων που θα λάβει αύξηση σε ποσοστό 50,1% έως 99,9%, ανάλογα με το πόσο υπολείπεται η προσωπική διαφορά από το ποσό της αύξησης.
Σημαντικότερη αλλαγή όμως θεωρείται η οριστική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2027. Από εκείνο το σημείο και μετά, όλοι οι συνταξιούχοι θα λαμβάνουν το 100% κάθε ετήσιας αύξησης, χωρίς συμψηφισμούς, κάτι που οι υπηρεσίες του ΚΕΠΚΑ χαρακτηρίζουν «δικλείδα δικαιοσύνης» για το ασφαλιστικό σύστημα. Ταυτόχρονα, η ενεργοποίηση της νέας φορολογικής κλίμακας μειώνει τις καθαρές παρακρατήσεις σε χιλιάδες δικαιούχους, δημιουργώντας επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για μελλοντικές παρεμβάσεις.
Το νέο τοπίο στο εφάπαξ – 37 Ταμεία, μεγάλες αποκλίσεις και μεταβολές
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία που συγκέντρωσε η ειδική ομάδα του Βήμα Ορθοδοξίας από στελέχη του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Ασφάλισης δείχνουν ότι τα ποσά του εφάπαξ για το 2025 παρουσιάζουν μεγάλες διαφοροποιήσεις, με αυξομειώσεις που σε ορισμένους τομείς αγγίζουν ακόμη και τα 10.000 ευρώ σε σύγκριση με προηγούμενα έτη. Σε 37 Ταμεία Πρόνοιας, τα ποσά κυμαίνονται από 3.000 έως και 77.000 ευρώ, αντικατοπτρίζοντας τις διαφορετικές εισφορές, τις μισθολογικές κλίμακες και τα χρόνια ασφάλισης.
Για τους υπαλλήλους του Δημοσίου, το μέσο εφάπαξ ανέρχεται στα 24.667 ευρώ, εμφανίζοντας αύξηση κατά 1.737 ευρώ σε σύγκριση με το 2024, ενώ για τους αυτοαπασχολούμενους το μέσο ποσό κυμαίνεται στα 8.251 ευρώ. Τη μεγαλύτερη αύξηση καταγράφουν οι τομείς πρόνοιας του ΟΛΘ και των λιμενεργατών, με πληρωτέα ποσά που ξεπερνούν τα 72.000 και 77.000 ευρώ αντίστοιχα. Στα ειδικά μισθολόγια, το μέσο εφάπαξ φτάνει τα 39.276 ευρώ.
Ο διπλός τρόπος υπολογισμού – ένα τμήμα με βάση το 60% του μέσου μισθού της πενταετίας 2009-2013 και ένα τμήμα με βάση τις εισφορές μετά το 2014 – οδηγεί σε μεγάλες μετακινήσεις στα ποσά, με τους ασφαλισμένους που είχαν υψηλότερες αποδοχές στο παρελθόν να ευνοούνται περισσότερο.
Γιατί μειώνονται τα εφάπαξ σε πολλές κατηγορίες
Σύμφωνα με στελέχη του ΣΕΠΕ, το κρίσιμο σημείο είναι ότι η επιστροφή εισφορών από το 2014 και μετά γίνεται χωρίς τόκο. Αυτό σημαίνει ότι το «δεύτερο κομμάτι» του εφάπαξ συρρικνώνεται λόγω πληθωρισμού, με αποτέλεσμα η πραγματική αξία της παροχής να μειώνεται όσο αυξάνονται τα χρόνια ασφάλισης μετά το 2015. Υπηρεσιακές εισηγήσεις που έχουν κατατεθεί στο υπουργείο ζητούν μετακίνηση της πενταετίας υπολογισμού προς πιο πρόσφατες περιόδους, ώστε τα εφάπαξ να αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές αποδοχές των ασφαλισμένων.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο – Ποιοι μένουν πίσω
Οι μεγάλοι κερδισμένοι της νέας εποχής είναι:
• Όσοι δεν έχουν προσωπική διαφορά.
• Όσοι είχαν μικρό υπόλοιπο και το «καλύπτει» η αύξηση του 2026.
• Οι αυτοαπασχολούμενοι με σταθερές εισφορές και αυξημένα έτη ασφάλισης.
• Οι νέοι συνταξιούχοι μετά το 2019.
Αντίθετα, οι ασφαλισμένοι του ιδιωτικού τομέα με μειωμένες αποδοχές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου εξακολουθούν να λαμβάνουν χαμηλότερες παροχές, ενώ η μετάβαση στον νέο τρόπο υπολογισμού απαιτεί πολλά χρόνια για να εξισορροπηθεί.
Τι λένε ειδικά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας στο Βήμα Ορθοδοξίας
Στελέχη με γνώση των αριθμών ανέφεραν ότι «το 2026 θα είναι η πρώτη χρονιά όπου οι αυξήσεις θα γίνουν ορατές χωρίς συμψηφισμούς, δημιουργώντας ένα σταθερό, καθαρό σύστημα που επιτρέπει στον κάθε συνταξιούχο να γνωρίζει τι θα πάρει και πότε». Επισημαίνουν επίσης ότι η εξαγγελία για πλήρη κατάργηση της προσωπικής διαφοράς το 2027 αποτελεί «σημείο καμπής» για την αξιοπιστία του ασφαλιστικού συστήματος.
