ΟΠΕΚΕΠΕ: Η υπόθεση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων εξελίσσεται σε θεσμικό και οικονομικό αδιέξοδο για εκατοντάδες κτηνοτρόφους, οι οποίοι, αφού θανάτωσαν υποχρεωτικά το ζωικό τους κεφάλαιο, βρέθηκαν εκτός πληρωμής προκαταβολής της ενιαίας ενίσχυσης.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Το πρόβλημα δεν είναι υγειονομικό – είναι διαχειριστικό και διοικητικό και έχει άμεση σχέση με τον τρόπο που λειτούργησε ο ΟΠΕΚΕΠΕ σε συνδυασμό με τα δεδομένα που όφειλε να διαβιβάσει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Όταν η «ανωτέρα βία» δεν περνά στο σύστημα
Σύμφωνα με τις καταγγελίες των ίδιων των πληγέντων, αλλά και εκπροσώπων αγροτικών συλλόγων, οι θάνατοι ζώων λόγω ευλογιάς δεν δηλώθηκαν εγκαίρως ως κατάσταση ανωτέρας βίας στο πληροφοριακό σύστημα. Το αποτέλεσμα ήταν οι κτηνοτρόφοι να εμφανίζονται «χωρίς ζωικό κεφάλαιο» και να μην τους αποδίδεται βοσκότοπος. Χωρίς βοσκότοπο, δεν ενεργοποιούνται δικαιώματα. Και χωρίς δικαιώματα, δεν πιστώνεται ούτε προκαταβολή ούτε εκκαθάριση.
Το παράδοξο –και εξοργιστικό για τους ίδιους– είναι ότι την ίδια στιγμή εμφανίζονται περιπτώσεις παραγωγών με εικονικές δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου, οι οποίοι ενεργοποίησαν κανονικά ενισχύσεις. Έτσι, το σύστημα τιμωρεί εκείνον που συμμορφώθηκε στα μέτρα και ανταμείβει τον επιτήδειο.
Ο χρόνος δουλεύει εναντίον των πληγέντων
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο όσο περνά ο καιρός. Σε πολλές περιπτώσεις έχουν περάσει 15 έως 17 μήνες από τη θανάτωση των ζώων, χωρίς να έχει δοθεί άδεια ανασύστασης των κοπαδιών. Αν συμπληρωθούν δύο έτη, οι κτηνοτρόφοι αυτοί κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά τα δικαιώματά τους, χωρίς να ευθύνονται οι ίδιοι.
Το αδιέξοδο αυτό δεν αφορά μόνο τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Αφορά και την αλληλεπίδρασή του με την ΑΑΔΕ, ιδίως σε ζητήματα monitoring, «κίτρινων» αγροτεμαχίων και διασταυρωτικών ελέγχων. Πολλοί παραγωγοί βρίσκονται μπλοκαρισμένοι επειδή το Ε9, το ΟΣΔΕ και το monitoring δεν «μιλούν» μεταξύ τους με κοινή λογική.
Αγροκτήματα δεκαετιών εκτός συστήματος
Δεν πρόκειται μόνο για κτηνοτρόφους. Αγρότες που καλλιεργούν το ίδιο αγροτεμάχιο επί 30 ή 50 χρόνια, το δηλώνουν σταθερά στο ΟΣΔΕ, στο Ε9 και στο Κτηματολόγιο, μένουν απλήρωτοι επειδή προκύπτει διαφορά λίγων τετραγωνικών μέτρων. Το σύστημα δεν περικόπτει την ενίσχυση αναλογικά· δεσμεύει ολόκληρη την εκμετάλλευση.
Έτσι δημιουργείται μια αίσθηση συλλογικής αδικίας: δεν αμφισβητείται απλώς η επιδότηση, αλλά η ίδια η επαγγελματική υπόσταση του αγρότη. Και αυτό, σε μια συγκυρία όπου οι τιμές παραγωγού καταρρέουν, τα κόστη εκτοξεύονται και οι αποζημιώσεις –όπως από τον ΕΛΓΑ– καθυστερούν ή παραμένουν ελλιπείς.
Τα μπλόκα δεν είναι «επικοινωνία», είναι απόγνωση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν έχουν τον χαρακτήρα προηγούμενων ετών. Δεν πρόκειται για διαπραγμάτευση λεπτομερειών, αλλά για αγώνα επιβίωσης. Η στάση πληρωμών απειλεί να τινάξει στον αέρα ολόκληρη την αγροτική οικονομία, ιδιαίτερα σε περιοχές που έχουν ήδη πληγεί από φυσικές καταστροφές και ζωονόσους.
Η επίκληση συνολικών ποσών («θα δοθούν 3,8 δισ. ευρώ») δεν πείθει, όταν μεγάλα τμήματα της βάσης μένουν απλήρωτα. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική δεν αξιολογείται από το άθροισμα, αλλά από το ποιος πληρώνεται και πότε.
Το κλειδί βρίσκεται στον ΟΠΕΚΕΠΕ
Όλο και περισσότεροι στον αγροτικό χώρο συμφωνούν σε ένα σημείο: το κέντρο του προβλήματος είναι ο τρόπος λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ. Όσο δεν αποκαθίσταται πλήρως η αξιοπιστία των δεδομένων, όσο η ανωτέρα βία δεν εφαρμόζεται αυτοματοποιημένα και όσο το monitoring λειτουργεί τιμωρητικά αντί διορθωτικά, η κρίση θα βαθαίνει.
Η εξυγίανση δεν είναι πολιτικό σύνθημα. Είναι τεχνική, διοικητική και θεσμική ανάγκη. Και μέχρι να γίνει πράξη, οι κτηνοτρόφοι της ευλογιάς, οι αγρότες των «κίτρινων χωραφιών» και οι άνθρωποι της υπαίθρου θα συνεχίσουν να πληρώνουν το κόστος ενός συστήματος που, αντί να τους στηρίζει, τους αφήνει εκτός.
