ΟΠΕΚΕΠΕ: Οι τελευταίες πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ παρουσιάστηκαν από την κυβέρνηση ως «επιχείρηση αποκατάστασης δικαιοσύνης», όμως στα χωριά η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική: μεγάλοι καλλιεργητές με χιλιάδες στρέμματα δεν είδαν ούτε ένα ευρώ στους λογαριασμούς τους, χιλιάδες δηλώσεις θεωρούνται «εκπρόθεσμες» και μένουν στον αέρα, ενώ 16.000 οριστικοί δικαιούχοι του Μέτρου 23 παρακολουθούν να κλείνει το ταμείο στο τέλος του έτους, χωρίς να ξέρουν αν – και πότε – θα πληρωθούν.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλά για «στοχευμένους ελέγχους» και «ενίσχυση πραγματικών παραγωγών», την ώρα που στα αγροτικά μπλόκα η λέξη που ακούγεται πιο συχνά είναι μία: «αυθαιρεσία». Οι αγρότες δεν κατανοούν πώς γίνεται να κρίνεται «νόμιμη» μία εκμετάλλευση σε όλες τις πληρωμές του 2024 – βασική, αναδιανεμητική, οικολογικά σχήματα, συνδεδεμένες – και ξαφνικά να μπλοκάρεται στο Μ23 με πρόχειρες διασταυρώσεις και τεχνικές αδυναμίες του συστήματος.
Μεγάλοι καλλιεργητές «στο μηδέν» – εκπρόθεσμο ΟΣΔΕ χωρίς ποινή, αλλά χωρίς ευρώ
Σύμφωνα με πληροφορίες από αγροτικούς συμβούλους, παραγωγοί με μεγάλες, αποδεδειγμένες εκμεταλλεύσεις – πολλές φορές άνω των 1.000 στρεμμάτων – έμειναν εκτός πιστώσεων ή πήραν μόλις το 10-15% των ποσών που δικαιούνται. Οι ίδιες εκτάσεις που μέχρι πριν λίγους μήνες θεωρούνταν «επιλέξιμες» από τον οργανισμό πληρωμών, τώρα εμφανίζονται με «σφάλματα» και «ασυμβατότητες».
Ακόμη πιο εκρηκτικό είναι το ζήτημα των «εκπρόθεσμων» δηλώσεων. Το ψηφιακό σύστημα της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, μέσω της πλατφόρμας ΟΣΔΕ – Ενιαία Αίτηση στο gov.gr, δέχθηκε κανονικά χιλιάδες δηλώσεις με ημερομηνία 1η Σεπτεμβρίου αντί 31 Αυγούστου. Οι αγρότες είχαν την βεβαιότητα ότι θα πληρωθούν με την προβλεπόμενη ποινή 1% ανά ημέρα καθυστέρησης.
Στην πράξη, όμως, η ηλεκτρονική βάση δεδομένων φαίνεται ανίκανη να διαχειριστεί αυτές τις δηλώσεις με τον προβλεπόμενο τρόπο, με αποτέλεσμα χιλιάδες παραγωγοί να μην έχουν λάβει ούτε ένα ευρώ. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη βασική ενίσχυση, αλλά «μολύνει» και όσες πληρωμές ακολουθούν – οικολογικά σχήματα, συνδεδεμένες, ειδικές δράσεις – καθώς η εκκρεμότητα του ΟΣΔΕ λειτουργεί σαν «κόκκινη σημαία» σε κάθε πίστωση.
Μέτρο 23: 16.000 οριστικοί δικαιούχοι σε καθεστώς ομηρίας
Το πιο κραυγαλέο παράδειγμα είναι το Μέτρο 23, η εισοδηματική ενίσχυση για απώλεια εισοδήματος λόγω φυσικών καταστροφών του 2024. Με βάση την απόφαση ένταξης έως 30 Οκτωβρίου, οι δικαιούχοι ήταν οριστικοί. Παρ’ όλα αυτά, περίπου 16.000 εξ αυτών βρέθηκαν εκτός της πληρωμής της 8ης Δεκεμβρίου, μετά από «πρόσθετους ελέγχους» της τελευταίας στιγμής.
Οι έλεγχοι αυτοί επικεντρώθηκαν κυρίως στα στοιχεία του Ε9 στην ΑΑΔΕ, όπου τυχόν απόκλιση άνω των λίγων στρεμμάτων μεταξύ δηλωμένης έκτασης στην αίτηση ενίσχυσης 2024 και ιδιοκτησίας/μισθώσεων οδήγησε στον προσωρινό αποκλεισμό. Η επίσημη ανακοίνωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στο gov.grδιαβεβαιώνει ότι «τα δεσμευμένα ποσά θα καταβληθούν μέχρι 31 Δεκεμβρίου», όμως στα καφενεία το ερώτημα είναι ένα:
«Αν δεν προλάβουν μέχρι τότε, θα χαθούν οριστικά τα 21 εκατ. ευρώ που απομένουν;»
Βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας από τη Βόρεια Ελλάδα, με κοινή δήλωσή τους, ζητούν άμεση άρση του αποκλεισμού, σημειώνοντας ότι το 12% του προϋπολογισμού του Μ23 στερείται από παραγωγούς που μέχρι τώρα ήταν απολύτως συνεπείς σε όλους τους ελέγχους.
ELGA, παρακρατήσεις και «σιωπηλές» χρεώσεις
Την ίδια ώρα, οι αυτόματες παρακρατήσεις υπέρ ΕΛΓΑ και άλλων δαπανών (ΚΥΔ, τέλη κ.λπ.) έχουν γίνει μόνιμος πονοκέφαλος. Στην περίπτωση του Μ23 το ζήτημα είναι εξόχως προκλητικό: στην προκήρυξη αναφέρεται ρητά ότι η ενίσχυση δεν υπόκειται σε συμψηφισμούς και παρακρατήσεις, ωστόσο παραγωγοί βλέπουν πρώτα να «φεύγουν» χρέη και μετά – αν περισσέψει κάτι – να πιστώνεται το υπόλοιπο.
Αγρότες καταγγέλλουν ότι τράπεζες και φορείς «έτρεξαν» να δεσμεύσουν ποσά από λογαριασμούς, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι επιδοτήσεις δεν είχαν καν εμφανιστεί στο λογιστικό υπόλοιπο. Το αποτέλεσμα είναι ένα μόνιμο αίσθημα ανασφάλειας: ο αγρότης δεν ξέρει τι θα βρει στον λογαριασμό του ούτε όταν – επιτέλους – μπει κάποια ενίσχυση.
Βιολογική κτηνοτροφία 2024: πολλά ερωτήματα, λίγες απαντήσεις
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ήρθε και η πληρωμή της «παλιάς» και «νέας» βιολογικής κτηνοτροφίας να μπερδέψει ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Ο Οργανισμός ανακοίνωσε ότι καταβλήθηκαν 28,78 εκατ. ευρώ για Βιολογική Κτηνοτροφία και Μελισσοκομία 2024, σε περίπου 15.300 δικαιούχους. Στη δράση αυτή, όπως παρουσιάστηκε από το ΥΠΑΑΤ στο gov.gr, 23,63 εκατ. ευρώ μοιράστηκαν σε 15.162 παραγωγούς – ποσό περί τα 1.600 ευρώ κατά μέσο όρο – ενώ άλλα 5,15 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν σε μόλις 147 δικαιούχους, με μέσο όρο που φτάνει περίπου τα 35.000 ευρώ.
Ο υπουργός είχε μιλήσει για «παλιά Βιολογική Κτηνοτροφία», παραπέμποντας ουσιαστικά στην εξόφληση του 30% της προκήρυξης 2022, όμως πολλοί κτηνοτρόφοι επισημαίνουν ότι ακόμη δεν έχουν λάβει πλήρως τα παλαιά υπόλοιπα. Η έλλειψη σαφήνειας γύρω από τις «υπόλοιπες κατηγορίες» αφήνει χώρο για υποψίες και δυσπιστία.
ΟΣΔΕ, ΚΥΔ και «συνδικάτο» πληρωμών
Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται το διαχρονικό πρόβλημα του ΟΣΔΕ. Τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων που πιστοποιούνται μέσω της πλατφόρμας ΚΥΔ – υποβολή αιτήματος στο support.gov.gr, λειτουργούν κάτω από πίεση, με συστήματα που αλλάζουν στο «και πέντε» και με ένα πλαίσιο ευθυνών που συχνά αφήνει το βάρος αποκλειστικά στον αγρότη.
Η ψηφιακή είσοδος στην πλατφόρμα της ΕΑΕ μέσω του συστήματος eae2024 του ΟΠΕΚΕΠΕθεωρητικά εξασφαλίζει διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα. Στην πράξη, όμως, τα λάθη στις γεωαναφορές, οι ασυμφωνίες σε ΑΤΑΚ, ΚΑΕΚ και Ε9, αλλά και οι ξαφνικές αλλαγές στον τρόπο που εφαρμόζεται το monitoring, δημιουργούν ένα «ναρκοπέδιο» το οποίο ο μέσος παραγωγός δεν μπορεί να διασχίσει μόνος.
Πολιτικό κόστος και μπλόκα με άγνωστο ορίζοντα
Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές, το Μέγαρο Μαξίμου βλέπει ότι τα μπλόκα όχι μόνο δεν υποχωρούν, αλλά σκληραίνουν. Οι καθυστερήσεις και οι αστοχίες στις πληρωμές δεν είναι το μόνο πρόβλημα· είναι όμως ο καταλύτης που έβγαλε τους αγρότες στον δρόμο, πάνω σε ένα ήδη εκρηκτικό υπόβαθρο: το υψηλό κόστος παραγωγής, η αβεβαιότητα στις αγορές, οι καταστροφές από καιρικά φαινόμενα.
Την ώρα που οι επίσημες ανακοινώσεις μιλούν για «204,25 εκατ. ευρώ σε μία εβδομάδα», ο αγρότης κοιτά το ΑΤΜ και βλέπει ένα λογαριασμό που δεν φτάνει ούτε για να γεμίσει το ρεζερβουάρ του τρακτέρ. Και όσο οι θεσμοί – από τον ΟΠΕΚΕΠΕ έως τις ψηφιακές υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ – μοιάζουν περισσότερο με «μαύρο κουτί» παρά με καθαρό παράθυρο διαφάνειας, το σύνθημα στα μπλόκα δεν αλλάζει:
«Θέλουμε πληρωμές, όχι εξηγήσεις. Και σεβασμό, όχι άλλη αυθαιρεσία.»
