ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Σε κατάσταση οικονομικής ασφυξίας βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι, καθώς η ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια και υγεία εξανεμίζει τις πενιχρές αυξήσεις που δόθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Παρά τις επίσημες ανακοινώσεις για αναπροσαρμογές συντάξεων, η πραγματικότητα δείχνει ότι μεγάλο μέρος των αποδοχών «χάνεται» πριν καν φτάσει στην τσέπη των δικαιούχων, μέσα από φόρους, κρατήσεις και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), όπως προκύπτει από τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ.
Σύμφωνα με τις οργανώσεις των συνταξιούχων, οι αυξήσεις που δόθηκαν την τελευταία τριετία υπολείπονται σταθερά του πληθωρισμού. Το 2023 η ονομαστική αύξηση περιορίστηκε στο 7,75%, όταν ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή κινήθηκε στο 9,6%, το 2024 η αύξηση ήταν 3% έναντι πληθωρισμού 3,6%, ενώ για το 2025 η αναπροσαρμογή διαμορφώθηκε στο 2,4% με πληθωρισμό κοντά στο 3%. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η άνοδος του δείκτη τροφίμων, που ξεπέρασε το 5,7%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.
Προσωπική διαφορά: Η «παγίδα» των αυξήσεων
Καθοριστικό ρόλο στην απώλεια εισοδήματος παίζει η λεγόμενη προσωπική διαφορά, όπως θεσμοθετήθηκε με τον Ν. 4387/2016. Περίπου 670.000 συνταξιούχοι δεν έλαβαν καμία ουσιαστική αύξηση το 2025, καθώς η αναπροσαρμογή συμψηφίστηκε με την προσωπική διαφορά. Το 2023 οι αποκλεισμένοι από τις αυξήσεις ξεπέρασαν τους 950.000, ενώ το 2024 ήταν πάνω από 750.000.
Για το 2026 προβλέπεται ότι οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά θα δουν για πρώτη φορά αύξηση, η οποία όμως δεν θα ξεπεράσει το 1,2%. Την ίδια στιγμή, οι τιμές στα βασικά είδη διαβίωσης έχουν αυξηθεί άνω του 15% σε σχέση με το 2021, δημιουργώντας ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ ονομαστικών και πραγματικών εισοδημάτων.
ΕΑΣ: Μόνιμο «χαράτσι» στις υψηλότερες συντάξεις
Παράλληλα, το μνημονιακό μέτρο της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εξακολουθεί να επιβαρύνει περίπου 450.000 δικαιούχους. Για συντάξεις άνω των 1.434 ευρώ τον μήνα, επιβάλλεται ΕΑΣ από 3% έως και 14%, μειώνοντας σημαντικά το καθαρό ποσό που καταβάλλεται.
Το παράδοξο είναι ότι η ΕΑΣ επιβάλλεται ακόμη και μετά τις αυξήσεις, με αποτέλεσμα πολλοί συνταξιούχοι να βλέπουν ονομαστική αύξηση αλλά χαμηλότερη καθαρή σύνταξη. Το ζήτημα βρίσκεται υπό επανεξέταση από το Υπουργείο Οικονομικών, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής σαφές χρονοδιάγραμμα κατάργησης ή αναμόρφωσης.
Υγεία: Αυξημένες εισφορές, μεγαλύτερη συμμετοχή
Ιδιαίτερα βαρύ είναι το κόστος στον τομέα της υγείας. Παρότι οι συνταξιούχοι καταβάλλουν εισφορά 6% τόσο στις κύριες όσο και στις επικουρικές συντάξεις, η πραγματική συμμετοχή στα φάρμακα έχει αυξηθεί από 25% έως και 40%, λόγω της λεγόμενης «ασφαλιστικής τιμής». Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από 120.000 ασθενείς αναμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε λίστες χειρουργείων, ενώ παραμένουν σε ισχύ οι πρόσθετες χρεώσεις των 1 ευρώ ανά συνταγή και των 3 ευρώ ανά απεικονιστική εξέταση, σύμφωνα με τον ΕΟΠΥΥ.
Φορολογία: Καμία τιμαριθμοποίηση
Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά τη φορολογική κλίμακα. Για συντάξεις έως 890 ευρώ μικτά (περίπου 836 ευρώ καθαρά), δεν υπήρξε καμία τιμαριθμοποίηση του αφορολόγητου ορίου. Όσοι λαμβάνουν πάνω από αυτό το ποσό, έχουν οριακή φοροελάφρυνση, της τάξης των 2 ευρώ ανά 100 ευρώ σύνταξης, γεγονός που δεν αντισταθμίζει την ακρίβεια.
Οι ημερομηνίες πληρωμής των συντάξεων Φεβρουαρίου 2026
Το Διοικητικό Συμβούλιο του e-ΕΦΚΑ αποφάσισε ότι οι συντάξεις Φεβρουαρίου 2026 θα καταβληθούν ως εξής:
- Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2026: Συντάξεις ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΕΤΑΑ, συντάξεις μετά τον Ν. 4387/2016 και όλες οι επικουρικές του ιδιωτικού τομέα.
- Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026: Συντάξεις ΙΚΑ, Δημοσίου, Τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΝΑΤ, ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, καθώς και οι επικουρικές του Δημοσίου.
- Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026: Συντάξεις ανασφάλιστων υπερηλίκων ΟΠΕΚΑ.
Ένα αδιέξοδο χωρίς άμεση λύση
Σύμφωνα με αναλυτές της κοινωνικής ασφάλισης, οι συνταξιούχοι έχουν χάσει σωρευτικά πάνω από 130 δισ. ευρώ από το 2010 έως σήμερα, ενώ μόνο για το 2026 οι απώλειες εκτιμώνται σε επιπλέον 3,5 δισ. ευρώ. Χωρίς ουσιαστική παρέμβαση σε ΕΑΣ, προσωπική διαφορά και φορολογία, η ακρίβεια θα συνεχίσει να μετατρέπει τις αυξήσεις σε «κενό γράμμα», αφήνοντας χιλιάδες ηλικιωμένους να μην μπορούν να καλύψουν ούτε τις βασικές ανάγκες του 15νθήμερου.
10 παραδείγματα από το vimaorthodoxias που δείχνουν γιατί οι συνταξιούχοι δεν βγάζουν ούτε το 15νθήμερο (Σε συνεργασία με τον εργατολόγο Παναγιώτη Ασμανίδη)
- Συνταξιούχος ΙΚΑ με κύρια σύνταξη 780 ευρώ
Μετά την κράτηση 6% υπέρ ΕΟΠΥΥ και τη φορολογία, το καθαρό ποσό πέφτει κάτω από τα 730 ευρώ. Με ενοίκιο 400 ευρώ και λογαριασμούς ρεύματος–νερού άνω των 120 ευρώ, απομένουν λιγότερα από 7 ευρώ την ημέρα για τρόφιμα και φάρμακα. - Χήρα με σύνταξη λόγω θανάτου 650 ευρώ
Δεν έλαβε καμία ουσιαστική αύξηση λόγω προσωπικής διαφοράς. Η συμμετοχή στα φάρμακα για χρόνιο νόσημα φτάνει το 40%, με αποτέλεσμα πάνω από 90 ευρώ τον μήνα να πηγαίνουν μόνο σε φαρμακευτική δαπάνη. - Απόστρατος με κύρια σύνταξη 1.520 ευρώ
Υπάγεται σε ΕΑΣ 3%, χάνοντας περίπου 45 ευρώ τον μήνα. Παρά την ονομαστική αύξηση, η καθαρή σύνταξη είναι χαμηλότερη σε σχέση με το 2022, λόγω φόρων και εισφοράς αλληλεγγύης. - Συνταξιούχος ΟΑΕΕ με σύνταξη 920 ευρώ
Περνά το όριο των 836 ευρώ καθαρών και φορολογείται χωρίς καμία ουσιαστική τιμαριθμοποίηση. Η «φοροελάφρυνση» μεταφράζεται σε μόλις 6–7 ευρώ τον μήνα. - Ζευγάρι ηλικιωμένων με δύο συντάξεις των 700 ευρώ
Το συνολικό οικογενειακό εισόδημα δεν επαρκεί για βασικές ανάγκες, καθώς μόνο τα τρόφιμα κοστίζουν πάνω από 450 ευρώ τον μήνα, με τις αυξήσεις σε γάλα, ψωμί και κρέας να ξεπερνούν το 20%. - Αγρότης συνταξιούχος ΟΓΑ με 580 ευρώ
Δεν καλύπτεται από καμία πραγματική αύξηση. Τα έξοδα θέρμανσης σε αγροτική περιοχή απορροφούν έως και το 25% της σύνταξης κατά τους χειμερινούς μήνες. - Συνταξιούχος Δημοσίου με επικουρική 190 ευρώ
Η επικουρική παραμένει παγωμένη για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, χωρίς καμία αναπροσαρμογή, ενώ οι αυξήσεις στις κύριες συμψηφίζονται με προσωπική διαφορά. - Συνταξιούχος με σοβαρό πρόβλημα υγείας
Πληρώνει 1 ευρώ σε κάθε συνταγή και 3 ευρώ σε κάθε απεικονιστική εξέταση, πέραν της αυξημένης συμμετοχής στα φάρμακα, με ετήσιο κόστος που ξεπερνά τα 400 ευρώ. - Παλαιός συνταξιούχος με προσωπική διαφορά 120 ευρώ
Η αύξηση του 2026 (1,2%) απορροφάται σχεδόν πλήρως από την προσωπική διαφορά, με καθαρό όφελος μόλις 4–5 ευρώ τον μήνα, όταν οι τιμές στα τρόφιμα αυξάνονται πολλαπλάσια. - Συνταξιούχος άνω των 80 ετών, μόνος
Με σύνταξη 750 ευρώ, αναγκάζεται να περιορίζει βασικές ανάγκες, όπως θέρμανση και τρόφιμα, για να καλύψει φάρμακα και λογαριασμούς, επιβεβαιώνοντας ότι η ακρίβεια έχει μετατραπεί σε ζήτημα επιβίωσης.
