ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Η δημόσια συζήτηση για τις συντάξεις ανοίγει ξανά, καθώς τα επίσημα στοιχεία του Ελεγκτικού Συνεδρίου δείχνουν ότι η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης στην Ελλάδα παραμένει κάτω από τα 65, την ώρα που ο νομοθετημένος «κανόνας» μιλά για έξοδο στα 67.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Την ίδια στιγμή, ο προγραμματισμός του e-ΕΦΚΑ για τις πληρωμές Ιανουαρίου 2026 φέρνει τα χρήματα νωρίτερα από τα Χριστούγεννα, με στόχο να στηριχθούν τα νοικοκυριά που ζουν σχεδόν αποκλειστικά από τη σύνταξη.
Πραγματική ηλικία εξόδου: σταθερά γύρω στα 64
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που ενσωματώνονται στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον ισολογισμό του κράτους, η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης λόγω γήρατος:
• ήταν 64,19 έτη το 2022
• διαμορφώθηκε σε 64,07 έτη το 2023
• ανέβηκε οριακά σε 64,26 έτη το 2024
Δηλαδή, παρά την τυπική πρόβλεψη για 67 έτη πλήρους συνταξιοδότησης (για όσους δεν «πιάνουν» 40ετία), η αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα συνεχίζουν να «βγάζουν» κόσμο πριν τα 65.
Την ίδια ώρα, οι νόμιμες “διέξοδοι” παραμένουν πολλές:
• πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης,
• μειωμένη σύνταξη επίσης από τα 62,
• ειδικά παράθυρα για γονείς ανηλίκων, τρίτεκνους, εργαζόμενους σε βαρέα και παλαιούς ασφαλισμένους σε Δημόσιο, ΙΚΑ και Ταμεία ΔΕΚΟ – Τραπεζών.
Δημόσιο, ΙΚΑ, ΔΕΚΟ – ποιοι μπορούν να φύγουν πριν τα 60
Στο Δημόσιο, μια σειρά «κλειδωμένων» δικαιωμάτων εξακολουθεί να επιτρέπει έξοδο πολύ πριν από τα 67:
• Υπάλληλοι με 35ετία ή 36ετία μέχρι το 2020-2021 μπορούν να αποχωρήσουν με όρια ηλικίας από 59,5 έως 61,5 ετών, ανάλογα με το έτος θεμελίωσης.
• Γονείς με 25ετία και ανήλικο το 2011 ή το 2012 βγαίνουν με πλήρη ή μειωμένη σύνταξη σε ηλικίες μεταξύ 58,5 και 61 ετών, εφόσον έχουν συμπληρώσει τα κρίσιμα ηλικιακά όρια πριν το 2022.
• Τρίτεκνοι έχουν ακόμη ειδικές διατάξεις, με κάποιες κατηγορίες να συνταξιοδοτούνται χωρίς αυστηρό ηλικιακό φραγμό, εφόσον έχουν συμπληρωμένη 20ετία στα Ταμεία του Δημοσίου.
Στο ΙΚΑ και στα Ταμεία ΔΕΚΟ – Τραπεζών, η εικόνα είναι αντίστοιχα «γενναιόδωρη» για όσες και όσους είχαν κατοχυρώσει δικαιώματα μέχρι το 2012:
• Μητέρες με 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο παιδί μπορούν, ανάλογα με το έτος θεμελίωσης και τη συμπλήρωση κρίσιμων ηλικιών (50, 52, 55, 57 ετών), να πάρουν μειωμένη ή πλήρη σύνταξη πριν από τα 62.
• Γυναίκες με βαρέα ένσημα (3.600 βαρέα και 4.500 συνολικά) εξακολουθούν να αποχωρούν με πλήρη σύνταξη στα 55–57 έτη, εφόσον έχουν κλείσει τις προϋποθέσεις μέχρι το 2012.
• Στα Ταμεία ΔΕΚΟ–Τραπεζών, μητέρες και τρίτεκνες με 20ετία ή 25ετία μέχρι το 2012, αλλά και συμπληρωμένα ηλικιακά όρια έως το 2017–2018, διατηρούν διαδρομές εξόδου κάτω από τα 61–62.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα μωσαϊκό «παλιών» και «νέων» κανόνων, που κάνει το ελληνικό σύστημα να μοιάζει αυστηρό στη θεωρία αλλά ιδιαίτερα ευέλικτο στην πράξη, ιδίως για όσους πρόλαβαν να θεμελιώσουν δικαιώματα πριν από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις.
Τι δείχνουν τα ποσά των συντάξεων
Παράλληλα, τα στοιχεία που επεξεργάζεται το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισηςδείχνουν ότι:
• Η μέση κύρια σύνταξη από τα περίπου 737 ευρώ το 2021 έχει φτάσει κοντά στα 829 ευρώ το 2024, κυρίως λόγω των ετήσιων αυξήσεων που συνδέονται με ΑΕΠ και πληθωρισμό.
• Αντίθετα, οι επικουρικές παραμένουν σχεδόν στάσιμες στη ζώνη των 195–197 ευρώ, αφού δεν διαθέτουν αυτόματο μηχανισμό αναπροσαρμογής.
Με άλλα λόγια, το «σώμα» της σύνταξης κινείται ανοδικά, αλλά οι συνολικές απολαβές δεν ακολουθούν με τον ίδιο ρυθμό, ιδιαίτερα για όσους εξαρτώνται από επικουρικές ή μερίσματα.
Το δημογραφικό πρόβλημα, που καταγράφουν τόσο η ΕΛΣΤΑΤ όσο και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, βαραίνει πάνω από τα ταμεία: λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι συνταξιούχοι, δαπάνες για συντάξεις που ανεβαίνουν και αυξανόμενη πίεση για νέες παρεμβάσεις στο σύστημα.
Πότε πληρώνονται οι συντάξεις Ιανουαρίου 2026
Σε αυτό το πλαίσιο, έχει ιδιαίτερη σημασία το ημερολόγιο πληρωμών του e-ΕΦΚΑ για τον Ιανουάριο 2026, καθώς τα χρήματα θα μπουν πριν από τα Χριστούγεννα, δίνοντας ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό:
• Οι νέοι συνταξιούχοι (από 1/1/2017 και μετά, με βάση τον νόμο 4387/2016) – μισθωτοί και μη μισθωτοί – θα δουν κύριες και επικουρικές στον λογαριασμό τους την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2025.
• Το ΙΚΑ και τα υπόλοιπα ταμεία μισθωτών του ΕΦΚΑ, μαζί με το Δημόσιο και το ΝΑΤ, θα καταβάλουν τις συντάξεις Ιανουαρίου τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025.
• Για τους μη μισθωτούς (πρώην ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΕΤΑΑ), οι πληρωμές Ιανουαρίου 2026 επίσης τοποθετούνται στην Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2025, ώστε οι κύριες και οι επικουρικές να καταβάλλονται την ίδια ημερομηνία, σε μόνιμη πλέον βάση.
Το σχήμα αυτό, σύμφωνα με την κυβέρνηση και τη διοίκηση του e-ΕΦΚΑ, στοχεύει στο να απλοποιήσει την ενημέρωση των συνταξιούχων και να περιορίσει τις ουρές και την ταλαιπωρία στα γκισέ των τραπεζών.
Πίεση από την Ευρώπη, πίεση και από την κοινωνία
Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Eurostat, καθώς οι δαπάνες για συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, την ώρα που ο πληθυσμός γηράσκει και η γεννητικότητα υποχωρεί.
Την ίδια στιγμή, όμως, η κοινωνική πίεση για πιο δίκαιους κανόνες, πιο γρήγορες απονομές και ουσιαστική προστασία των χαμηλοσυνταξιούχων μεγαλώνει. Χιλιάδες ασφαλισμένοι παλεύουν ακόμη με:
• εκκρεμείς αιτήσεις,
• διαδοχική ασφάλιση που καθυστερεί την τελική απόφαση,
• «παράθυρα» που δεν είναι πάντα ξεκάθαρα,
• και ένα περίπλοκο πλαίσιο γύρω από την προσωπική διαφορά και τα μελλοντικά αναδρομικά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πολιτική συζήτηση για το αν και πώς μπορεί να αλλάξει ξανά η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης – χωρίς να ανατραπούν δικαιώματα αλλά και χωρίς να εκτροχιαστεί η βιωσιμότητα του συστήματος – αναμένεται να βρεθεί στην πρώτη γραμμή το 2026.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι ασφαλισμένοι
Για τους ενεργούς ασφαλισμένους, το μήνυμα είναι διπλό:
1. Όποιος έχει «κλειδώσει» δικαιώματα με βάση παλαιότερες διατάξεις (Δημόσιο, ΙΚΑ, ΔΕΚΟ–Τράπεζες) οφείλει να ελέγξει άμεσα με λογιστή ή ειδικό εργατολόγο το ακριβές του όριο ηλικίας, ώστε να μη χάσει δυνατότητα εξόδου σε ευνοϊκότερη ηλικία.
2. Για όσους παραμένουν στην αγορά εργασίας, θα βαραίνει όλο και περισσότερο η 40ετία ασφάλισης, καθώς αυτή είναι που επιτρέπει έξοδο στα 62, μακριά από το «ψυχρό» 67.
Για τους ήδη συνταξιούχους, το σημαντικό είναι να γνωρίζουν:
• ότι οι πληρωμές Ιανουαρίου 2026 θα είναι νωρίτερες,
• ότι η μέση κύρια σύνταξη έχει μεν ενισχυθεί, αλλά η αγοραστική δύναμη πιέζεται από την ακρίβεια,
• και ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια, με το βλέμμα στις Βρυξέλλες αλλά και στην κάλπη, θα κρίνουν αν η πραγματική ηλικία εξόδου θα παραμείνει κοντά στα 64 ή θα αρχίσει να ανεβαίνει.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το ασφαλιστικό παραμένει εκρηκτικό πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα, με τις συντάξεις να αποτελούν τον καθρέφτη των ανισορροπιών αλλά και των προσδοκιών μιας ολόκληρης γενιάς.
