ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ : Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία καταβολής αναδρομικών σε εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, με τον e-ΕΦΚΑ να «τρέχει» τέσσερα διακριτά πακέτα πληρωμών που, ανάλογα με την κατηγορία, μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 8.500 ευρώ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η συνολική δεξαμενή δικαιούχων εκτιμάται ότι αγγίζει τις 500.000, ενώ οι πρώτες πιστώσεις τοποθετούνται χρονικά στο τέλος Φεβρουαρίου μαζί με τις συντάξεις Μαρτίου.
Το τοπίο παραμένει σύνθετο, καθώς τα αναδρομικά προκύπτουν από διαφορετικές αιτίες: επανυπολογισμούς, δικαστικές αποφάσεις, επιστροφές κρατήσεων και διορθώσεις σε παλαιές συνταξιοδοτικές πράξεις. Παράλληλα, ανοίγει εκ νέου η συζήτηση για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), με πιθανές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της.
Τα τέσσερα πακέτα πληρωμών που «τρέχουν»
Το πρώτο πακέτο αφορά επιστροφές από τις περικοπές 11 μηνών σε επικουρικές και καταργηθέντα Δώρα, με ποσά που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζουν τις 4.200 ευρώ. Οι πληρωμές αυτές συνδέονται κυρίως με δικαστικές διεκδικήσεις και εκτελούνται μετά την έκδοση τελεσίδικων αποφάσεων.
Το δεύτερο πακέτο καλύπτει εκκρεμείς επανυπολογισμούς, επιστροφές κρατήσεων του νόμου 4093, προσαυξήσεις λόγω παράλληλης ασφάλισης, διορθώσεις κρατήσεων ασθένειας και παρατάσεις αναπηρικών συντάξεων. Σε αυτές τις κατηγορίες, τα ποσά ξεπερνούν συχνά τα 2.500 ευρώ.
Τρίτη κατηγορία αποτελούν οι συντάξεις χηρείας του Δημοσίου, όπου μετά από αποφάσεις του Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζεται ότι το ποσοστό 50% έπρεπε να υπολογιστεί επί της αρχικής σύνταξης και όχι της επανυπολογισμένης. Οι διαφορές φτάνουν έως 7.789 ευρώ.
Το τέταρτο πακέτο σχετίζεται με επιστροφές από την ΕΑΣ για το διάστημα Φεβρουαρίου 2017 – Δεκεμβρίου 2018, όπου η επιβολή της κρίθηκε αντισυνταγματική για συντάξεις του Δημοσίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα αναδρομικά αγγίζουν τις 8.500 ευρώ.
Τι αλλάζει με την ΕΑΣ – Νέος κύκλος διεκδικήσεων
Η ΕΑΣ επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς υπάρχουν προσφυγές που ζητούν αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της. Σύμφωνα με προτάσεις που είχαν κατατεθεί προς το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η εισφορά θα μπορούσε να υπολογίζεται αναλογικά και όχι στο σύνολο της σύνταξης.
Σχετική παρέμβαση είχε γίνει και από τον Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος είχε επισημάνει ότι ο ισχύων τρόπος δημιουργεί υπερφορολόγηση για συγκεκριμένες κλίμακες. Αν υπάρξει νέα δικαστική απόφαση, εκτιμάται ότι έως 450.000 συνταξιούχοι θα δουν μείωση κρατήσεων και πιθανές επιστροφές.
Παράλληλα, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους είχε σε παλαιότερη γνωμοδότηση αναφέρει ότι η αντισυνταγματικότητα αφορά ευρύτερο σύνολο συνταξιούχων, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια μαζικότερων πληρωμών στο μέλλον.
Η πρώτη παρτίδα πληρωμών
Η πρώτη δέσμη αναδρομικών αφορά περίπου 50.000 συνταξιούχους από πέντε κατηγορίες: εκκρεμείς επανυπολογισμούς, παράλληλη ασφάλιση, επιστροφές κρατήσεων σε μερίσματα αποστράτων, παρατάσεις αναπηρίας και επιστροφή κράτησης ασθένειας σε δικαιούχους επιδόματος απόλυτης αναπηρίας.
Τα αναδρομικά από διορθωμένους επανυπολογισμούς καλύπτουν περίοδο από το 2019 έως την ημερομηνία διόρθωσης και κατά μέσο όρο φθάνουν τις 3.500–4.000 ευρώ.
Δέκα αναλυτικά παραδείγματα ποσών
- Συνταξιούχος με αύξηση 40€ από διορθωμένο επανυπολογισμό λαμβάνει περίπου 1.920€ για 48 μήνες.
- Απόστρατος με επιστροφή κρατήσεων 27 μηνών εισπράττει 2.700€.
- Συνταξιούχος με παράλληλη ασφάλιση και προσαύξηση 85€ λαμβάνει αναδρομικά 3.060€.
- Χήρα Δημοσίου με διαφορά 170€ μηνιαίως για 28 μήνες παίρνει 4.760€.
- Δικαιούχος επικουρικής με επιστροφές 11 μηνών λαμβάνει 1.650€.
- Συνταξιούχος με επιστροφή ΕΑΣ 23 μηνών και κράτηση 120€ παίρνει 2.760€.
- Δικαιούχος αναπηρικής παράτασης με καθυστέρηση 14 μηνών λαμβάνει 3.200€.
- Συνταξιούχος με λανθασμένο υπολογισμό χρόνου ασφάλισης παίρνει 2.150€.
- Χήρα ιδιωτικού τομέα που δικαιώνεται δικαστικά λαμβάνει περίπου 3.900€.
- Υψηλοσυνταξιούχος Δημοσίου με επιστροφή ΕΑΣ 23 μηνών μπορεί να φτάσει τα 8.200–8.500€.
Οι συντάξεις χηρείας και ο «πιλότος» των αποφάσεων
Η υπόθεση των συντάξεων χηρείας θεωρείται πιλότος για ευρύτερη εφαρμογή. Οι περικοπές προέκυψαν επειδή το 50% δόθηκε επί επανυπολογισμένης σύνταξης, ενώ ο νόμος προέβλεπε διατήρηση της αρχικής για το μεταβατικό διάστημα 2016–2019. Μετέπειτα, το ποσοστό αυξήθηκε στο 70% χωρίς αναδρομικότητα, αφήνοντας όμως «κενό» για όσους επηρεάστηκαν τότε.
Εφόσον επεκταθεί η εφαρμογή των αποφάσεων, ενδέχεται να προκύψει νέο κύμα αναδρομικών και στον ιδιωτικό τομέα, με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Ποιοι πρέπει να προσέξουν
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κρίσιμα στοιχεία για τον υπολογισμό είναι ο ακριβής χρόνος ασφάλισης, οι συντάξιμες αποδοχές και οι κρατήσεις που επιβλήθηκαν μετά το 2016. Όσοι έχουν εκκρεμείς διορθώσεις ή παλαιές προσφυγές θα πρέπει να ελέγχουν τα ενημερωτικά σημειώματα και τις αποφάσεις επανυπολογισμού.
Η επόμενη περίοδος θεωρείται καθοριστική, καθώς συνδυάζει πληρωμές, δικαστικές εξελίξεις για την ΕΑΣ και πιθανές νέες ρυθμίσεις στον τρόπο επιβολής της. Για χιλιάδες συνταξιούχους, τα αναδρομικά δεν αποτελούν απλώς οικονομική ανάσα, αλλά και έμμεση αποκατάσταση παλαιών λαθών του συστήματος.
Με τα τέσσερα πακέτα να βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης, το επόμενο τρίμηνο θα δείξει αν οι πληρωμές θα επεκταθούν σε ευρύτερες κατηγορίες ή θα παραμείνουν στοχευμένες σε όσους έχουν ήδη δικαστικές δικαιώσεις.
