Σάββας Καλεντερίδης: Η πρόσφατη δημοσίευση της «Turkiye Today» για τον Σάββα Καλεντερίδη άνοιξε ξανά ένα κεφάλαιο που η Άγκυρα προσπαθεί επίμονα να ξαναγράψει.
Το άρθρο επιχειρεί να παρουσιάσει τον πρώην επιχειρησιακό αξιωματικό της ΕΥΠ ως έναν άνθρωπο που κινείται από «αντιτουρκική εμμονή», παραλείποντας όμως όλα τα πραγματικά περιστατικά που έχουν καθορίσει τη σχέση του με το τουρκικό κράτος. Δεν είναι η πρώτη φορά που τουρκικά ΜΜΕ επιστρέφουν στο όνομά του· συμβαίνει εδώ και δεκαετίες. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αναπάντητο: γιατί οι Τούρκοι εξακολουθούν να τον θυμούνται τόσο επίμονα;
Το άρθρο του Χασάν Μεσούτ Οντέρ βασίζεται κυρίως σε ψυχολογικές περιγραφές, συνδέοντας την ποντιακή καταγωγή του Καλεντερίδη με ένα δήθεν βαθύ μίσος προς την Τουρκία. Όμως τα πραγματικά στοιχεία της δράσης του –αυτά που έχουν περάσει από υπηρεσιακές διασταυρώσεις και έλεγχο– μιλούν διαφορετικά. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν καταγραφεί σε εκθέσεις της ελληνικής Αστυνομίας, η δραστηριότητά του ήταν επιχειρησιακή, οργανωμένη και τεχνικά σύνθετη, χωρίς συναισθηματικές αποχρώσεις. Στόχος ήταν η συλλογή πληροφοριών και η δημιουργία δικτύων, όχι η προσωπική αντιπαλότητα.
Η τουρκική αφήγηση κάνει λόγο για «πράκτορα πεδίου» χωρίς να εξηγεί τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Πουθενά δεν αναφέρεται η στρατολόγηση Τούρκων αξιωματικών, η επιτυχής διείσδυση σε στρατιωτικούς σχηματισμούς, ούτε οι επιχειρήσεις στις οποίες το τουρκικό σύστημα ασφαλείας απέτυχε να τον εντοπίσει εγκαίρως. Εάν το έκαναν, θα έδειχναν δημόσια τις πιο αδύναμες στιγμές της ΜΙΤ – κάτι που το τουρκικό κράτος αποφεύγει επί δεκαετίες, όπως έχει σχολιαστεί και σε νομικές αναφορές που απασχόλησαν τη Δικαιοσύνη.
Το σημείο, όμως, όπου η Άγκυρα επιστρέφει ξανά και ξανά είναι το Ναϊρόμπι. Το 1999, στις τελευταίες ώρες πριν την απαγωγή του Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο Καλεντερίδης ήταν ένα από τα κεντρικά πρόσωπα των διαβουλεύσεων. Η «Turkiye Today» ανασύρει τη φράση «Φοβάμαι… έχει γεμίσει πράκτορες της ΜΙΤ και της CIA», για να υποστηρίξει ότι ο Καλεντερίδης ήταν «ψυχικά τραυματισμένος». Παραλείπει όμως τις συνθήκες εκείνης της περιόδου, όπως έχουν καταγραφεί σε αναλυτικές αναφορές του Υπουργείου Εξωτερικών, όπου περιγράφεται μια επιχείρηση ασφυκτικής πίεσης από διεθνείς υπηρεσίες πληροφοριών και όχι ένα προσωπικό ψυχολογικό επεισόδιο.
Η Άγκυρα επιμένει να παρουσιάζει τον Καλεντερίδη ως «απειλή» όχι λόγω της σημερινής του δραστηριότητας –είναι δημόσιος αναλυτής εδώ και δεκαετίες– αλλά επειδή η δράση του στα ’90s θεωρείται από την τουρκική πλευρά ένα από τα μεγαλύτερα «ρήγματα» στο σύστημα ασφαλείας τους. Αυτό έχει επισημανθεί και σε στρατιωτικές αξιολογήσεις της ελληνικής Εθνικής Άμυνας που καταγράφουν την τουρκική νευρικότητα απέναντι σε στελέχη που είχαν πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες.
Το άρθρο της «Turkiye Today» είναι περισσότερο μια προσπάθεια ανακατασκευής του παρελθόντος παρά μια δημοσιογραφική καταγραφή. Αποφεύγει να μπει στην ουσία:
– Δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
– Δεν εξηγεί πώς έκλεισαν δίκτυα της ΜΙΤ λόγω διαρροών.
– Δεν μιλά για τα λάθη των τουρκικών υπηρεσιών που επέτρεψαν ελληνική διείσδυση.
Το δημοσίευμα χτίζει έναν ψυχολογικό φάκελο, όχι έναν ιστορικό. Και αυτό ακριβώς δείχνει την αδυναμία του: χρειάζεται να δημιουργήσει ένα «προσωπικό κίνητρο», επειδή δεν μπορεί να παραδεχθεί τις επιχειρησιακές αποτυχίες μιας εποχής που το τουρκικό κράτος θέλει να σβήσει.
Το πραγματικό ερώτημα παραμένει:
Γιατί οι Τούρκοι θυμούνται ακόμη τον Σάββα Καλεντερίδη;
Η απάντηση είναι απλή και πολιτικά ανεπιθύμητη για εκείνους:
Επειδή υπήρξε ένας από τους λίγους Έλληνες αξιωματικούς που κατάφερε να διεισδύσει τόσο βαθιά σε δομές της Τουρκίας, ώστε μέχρι και σήμερα η ΜΙΤ θεωρεί την περίοδο εκείνη ως μια από τις μεγαλύτερες επιχειρησιακές της αποτυχίες.
Και όσο το τουρκικό κράτος αισθάνεται την ανάγκη να ξανανοίγει τον φάκελο Οτσαλάν, τόσο το όνομα «Καλεντερίδης» θα παραμένει στον δημόσιο τουρκικό λόγο — όχι ως ενεργή απειλή, αλλά ως σύμβολο μιας εποχής που η Άγκυρα δεν έχει ακόμη καταφέρει να ξεπεράσει.
