ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Νέα διάσταση λαμβάνει το ζήτημα των συντάξεων χηρείας μετά την παρέμβαση του Ενιαίου Δικτύου Συνταξιούχων, το οποίο ζητά άμεση αποκατάσταση των λαθών που εντοπίστηκαν στον τρόπο υπολογισμού συντάξεων που εκδόθηκαν την περίοδο 2016–2019.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέεται άμεσα με τον νέο κύκλο αναδρομικών που προωθείται για το 2026 και αφορά δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους του Δημοσίου.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το Δίκτυο επισημαίνει ότι ο e-ΕΦΚΑ αναγνώρισε την ύπαρξη δικαστικής απόφασης που πρέπει να εκτελεστεί, όμως υπογραμμίζεται ότι η συμμόρφωση με τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να καθυστερεί.
Πού έγινε το λάθος στις συντάξεις χηρείας
Η βασική στρέβλωση εντοπίζεται στον υπολογισμό του 50% της σύνταξης θανόντος. Σε πολλές περιπτώσεις το ποσοστό δόθηκε πάνω στην επανυπολογισμένη –και μειωμένη– σύνταξη, ενώ για το μεταβατικό διάστημα έπρεπε να εφαρμοστεί στο αρχικό ποσό.
Η σχετική νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου θεωρεί ότι η πρακτική αυτή δημιούργησε υποχρεώσεις επιστροφών προς τους δικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες επιζώντες σύζυγοι ενδέχεται να δικαιούνται αναδρομικά για μήνες ή και χρόνια.
Το ΕΝΔΙΣΥ τονίζει ότι από την απάντηση της διοίκησης προκύπτει πως πιθανόν υπάρχουν πολλές ακόμη παρόμοιες περιπτώσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον οριζόντιο επανέλεγχο όλων των συντάξεων χηρείας που εκδόθηκαν από τον Μάιο του 2016 έως την ψήφιση του ν. 4611/2019.
Αποκαλύψεις για τα αναδρομικά Δημοσίου το 2026
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέφεραν στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο vimaorthodoxias.gr, το 2026 θεωρείται κομβικό έτος εκκαθάρισης παλαιών εκκρεμοτήτων.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει:
- μαζικούς επανυπολογισμούς φακέλων χηρείας
- επανελέγχους σε περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης
- επιστροφές κρατήσεων που κρίθηκαν λανθασμένες
- πλήρη συμμόρφωση με δικαστικές αποφάσεις
Στόχος είναι να κλείσουν υποθέσεις που παραμένουν ανοικτές από το 2016, πριν εφαρμοστούν νέες αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα.
Τι εξετάζεται για την ΕΑΣ
Στο τραπέζι βρίσκεται ξανά ο τρόπος επιβολής της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Παρεμβάσεις που είχαν κατατεθεί προς τον Συνήγορο του Πολίτη προτείνουν αναλογικό υπολογισμό, ώστε να μην επιβαρύνεται ολόκληρο το ποσό της σύνταξης.
Παράλληλα, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει επισημάνει ότι πιθανή αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού μπορεί να οδηγήσει σε επιστροφές για προηγούμενα έτη, κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες νέων αναδρομικών.
Πότε αναμένονται οι πρώτες πληρωμές
Οι πρώτες πληρωμές τοποθετούνται χρονικά προς το τέλος του πρώτου τριμήνου 2026 και θα αφορούν:
- διορθωμένους επανυπολογισμούς
- προσαυξήσεις λόγω παράλληλης ασφάλισης
- επιστροφές κρατήσεων νόμου 4093
- ειδικές περιπτώσεις συντάξεων χηρείας
Η διαδικασία θα γίνει σε δόσεις, με προτεραιότητα σε όσους έχουν ήδη δικαιωθεί δικαστικά.
Πέντε αναλυτικά παραδείγματα
1. Χήρα Δημοσίου
Αρχική σύνταξη θανόντος 2.100€, επανυπολογισμένη 1.780€. Διαφορά 160€ μηνιαίως για 28 μήνες οδηγεί σε αναδρομικά περίπου 4.480€.
2. Συνταξιούχος με παράλληλη ασφάλιση
Προσαύξηση 95€ μηνιαίως για 36 μήνες αποδίδει αναδρομικά 3.420€.
3. Απόστρατος με επιστροφή κρατήσεων
Επιστροφή 27 μηνών από μειώσεις οδηγεί σε ποσό περίπου 2.700€.
4. Δικαιούχος αναπηρικής σύνταξης
Καθυστέρηση 15 μηνών στην ανανέωση οδηγεί σε καταβολή αναδρομικών άνω των 3.000€.
5. Υψηλοσυνταξιούχος με κρατήσειςΕΑΣ
Σε περίπτωση νέας δικαστικής δικαίωσης, οι επιστροφές μπορεί να προσεγγίσουν 7.000–8.500€.
Πολιτικές πιέσεις και κοινωνική διάσταση
Οι οργανώσεις συνταξιούχων ζητούν καθολική εφαρμογή των αποφάσεων και όχι επιλεκτικές πληρωμές μόνο σε όσους προσέφυγαν. Επισημαίνουν ότι οι συντάξεις αποτελούν ανταποδοτική παροχή που βασίζεται σε εισφορές δεκαετιών.
Από την άλλη πλευρά, υπηρεσιακά στελέχη αναφέρουν ότι απαιτείται σταδιακή εφαρμογή ώστε να διασφαλιστεί δημοσιονομική ισορροπία και ακριβής έλεγχος στοιχείων.
Τι πρέπει να ελέγξουν άμεσα οι δικαιούχοι
Οι ειδικοί συστήνουν έλεγχο:
- αρχικού ποσού σύνταξης θανόντος
- ποσοστού χηρείας που εφαρμόστηκε
- κρατήσεων μετά το 2016
- ενημερωτικών σημειωμάτων επανυπολογισμού
Όσοι διαπιστώσουν αποκλίσεις μπορούν να υποβάλουν αίτηση επανεξέτασης ή να προχωρήσουν σε νομική διεκδίκηση.
Το επόμενο τρίμηνο θα κρίνει το εύρος των επιστροφών
Οι μαζικοί έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη αναμένεται να δείξουν αν οι λανθασμένοι υπολογισμοί αφορούν τελικά δεκάδες χιλιάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες περιπτώσεις. Εφόσον επεκταθεί η εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων, το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε χρονιά εκτεταμένων αναδρομικών για συνταξιούχους του Δημοσίου και δικαιούχους συντάξεων χηρείας.
Το μήνυμα που μεταφέρεται από όλες τις πλευρές είναι σαφές: τα λάθη πρέπει να κλείσουν οριστικά, ώστε το ασφαλιστικό σύστημα να περάσει σε φάση σταθερότητας, με διαφανείς κανόνες και ίση μεταχείριση για όλους τους συνταξιούχουν.
