ΝΑΤΟ: Ο πλανήτης εισέρχεται σε μια από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, με τη ρητορική πολέμου να κλιμακώνεται και τις διεθνείς ισορροπίες να δοκιμάζονται επικίνδυνα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων του ΝΑΤΟ, στρατιωτικές αναλύσεις και διπλωματικές κινήσεις δείχνουν ότι το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης σύγκρουσης –ακόμη και με άμεση εμπλοκή της Ρωσίας– δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως θεωρητικό σενάριο, αλλά ως ρεαλιστική πιθανότητα.
Μιλώντας στο Βερολίνο, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προχώρησε σε πρωτοφανείς προειδοποιήσεις. Κάλεσε ανοιχτά τα κράτη-μέλη να προετοιμαστούν για μια σύγκρουση «σε κλίμακα που βίωσαν οι παππούδες και οι προπαππούδες μας», τονίζοντας ότι η Ρωσία θα μπορούσε να στραφεί στρατιωτικά κατά της Συμμαχίας εντός της επόμενης πενταετίας. Πρόκειται για μια δήλωση που αλλάζει δραματικά το πλαίσιο ασφάλειας στην Ευρώπη και θέτει τις κοινωνίες μπροστά σε σκληρά διλήμματα.
«Η Ευρώπη δεν είναι έτοιμη»
Στο δημαρχείο της Δοξάτου, στη διάρκεια ειδικής κλειστής συζήτησης με την δήμαρχο κα Τζιάρ, διεθνείς στρατιωτικοί αναλυτές και ερευνητές ασφάλειας περιέγραψαν μια «πρωτοφανή και ανεξέλεγκτη κατάσταση». Όπως ανέφεραν, η Ευρώπη δεν διαθέτει σήμερα ούτε την απαιτούμενη βιομηχανική παραγωγή όπλων ούτε την επιχειρησιακή ετοιμότητα για μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση με τη Ρωσία. Χώρες-κλειδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να εξαρτώνται σε κρίσιμο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά τους, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά κενά σε περίπτωση ταυτόχρονων κρίσεων.
Οι ίδιοι αναλυτές σημείωσαν ότι, παρά τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, η ευρωπαϊκή στρατιωτική μηχανή χρειάζεται χρόνια για να φτάσει σε επίπεδο αυτάρκειας. «Δεν μιλάμε για ασκήσεις επί χάρτου, αλλά για πραγματική πολεμική ικανότητα», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Ρωσία, Ουκρανία και ο κίνδυνος γενίκευσης
Ο Μαρκ Ρούτε υποστήριξε ότι εάν η Ρωσία δεν ανακοπεί στην Ουκρανία, τότε θα στραφεί αναπόφευκτα κατά του ΝΑΤΟ. «Η Ρωσία έχει φέρει τον πόλεμο πίσω στην Ευρώπη», δήλωσε, καλώντας σε μαζική αύξηση της παραγωγής όπλων και των στρατιωτικών δαπανών. Η προτροπή αυτή ευθυγραμμίζεται με τις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για τη συλλογική άμυνα.
Σύμφωνα με στρατιωτικές εκτιμήσεις, σε περίπτωση κατάρρευσης της Ουκρανίας, το ΝΑΤΟ θα αναγκαστεί να αναπτύξει τεράστιες δυνάμεις στην ανατολική πτέρυγα, με οικονομικό και πολιτικό κόστος που θα δοκιμάσει την κοινωνική συνοχή πολλών χωρών.
Ο ρόλος της Κίνας και οι παγκόσμιες ισορροπίες
Κεντρικό σημείο της ομιλίας Ρούτε αποτέλεσε και η Κίνα, την οποία χαρακτήρισε «σωσίβιο» της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας. Υποστήριξε ότι χωρίς την κινεζική υποστήριξη, η Μόσχα δεν θα μπορούσε να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι μεγάλο ποσοστό κρίσιμων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων για ρωσικά drones και οπλικά συστήματα προέρχεται από την Κίνα. Η σύγκρουση, όπως όλα δείχνουν, ξεπερνά τα όρια της Ευρώπης και μετατρέπεται σε παγκόσμια αναμέτρηση ισχύος ανάμεσα σε αντίπαλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, με φόντο την αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας.
Πολεμική ρητορική και κοινωνίες υπό πίεση
Πίσω από τις δηλώσεις και τις στρατηγικές αναλύσεις, πολλοί παρατηρητές βλέπουν και μια επικίνδυνη προσπάθεια προετοιμασίας των κοινωνιών για θυσίες. Τα καλέσματα για αύξηση εξοπλισμών και στρατιωτικής παραγωγής δεν απευθύνονται μόνο στις κυβερνήσεις, αλλά και στους λαούς, που καλούνται να αποδεχθούν περικοπές, ακρίβεια και –ενδεχομένως– ανθρώπινες απώλειες στο όνομα της «ασφάλειας».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ρούτε πρότεινε να «δοκιμαστεί» ο Βλαντίμιρ Πούτιν με ένα κοινό αμερικανοευρωπαϊκό ειρηνευτικό σχέδιο, βασισμένο στις προτάσεις του Κιέβου. Ωστόσο, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι μια τέτοια πρωτοβουλία, χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις και συμβιβασμούς, κινδυνεύει να λειτουργήσει περισσότερο ως πρόσχημα κλιμάκωσης παρά ως πραγματική οδός ειρήνης.
Μπροστά σε ιστορικές αποφάσεις
Η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε αποφάσεις ιστορικής σημασίας. Η επιλογή μεταξύ αποκλιμάκωσης και γενικευμένης σύγκρουσης δεν είναι πλέον αφηρημένη. Όπως τόνισαν οι διεθνείς στρατιωτικοί ερευνητές που μίλησαν στη Δοξάτο, «ένα λάθος βήμα, μια λανθασμένη εκτίμηση ή ένα θερμό επεισόδιο μπορεί να πυροδοτήσει αλυσιδωτές εξελίξεις χωρίς επιστροφή».
Σε αυτό το σκηνικό παγκόσμιου συναγερμού, το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος πλησιάζει σε πόλεμο, αλλά αν υπάρχουν ακόμη τα περιθώρια πολιτικής βούλησης και διπλωματικής ψυχραιμίας για να αποτραπεί. Ο χρόνος, όπως προειδοποίησε ο ίδιος ο Ρούτε, «δεν είναι με το μέρος μας».
