Μητσοτάκης για πυρκαγιές και μεταναστευτικό: «Ακραία φαινόμενα και μεγάλες προκλήσεις για την Ευρώπη»

Καλημέρα σε όλες και όλους. Θέλω να ξεκινήσω με τις πρώτες μεγάλες πυρκαγιές αυτού του καλοκαιριού. Οι ημέρες αυτές είναι εξαιρετικά δύσκολες για τη χώρα μας, με ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες και ανέμους που σε πολλές περιοχές έφτασαν ακόμη και τα 10 μποφόρ. Οι συνθήκες αυτές δοκίμασαν και εξακολουθούν να δοκιμάζουν τις αντοχές του Πυροσβεστικού Σώματος, της Πολιτικής Προστασίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και των ίδιων των πολιτών. Και οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας. Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει όσο ποτέ άλλοτε στην ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, αποκτώντας περισσότερα εναέρια και επίγεια μέσα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες, προσλαμβάνοντας προσωπικό και οργανώνοντας καλύτερα τον κρατικό μηχανισμό. Όμως υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα. Όταν οι άνεμοι πνέουν με τέτοια ένταση, ακόμη και τα δεκάδες εναέρια μέσα που διαθέτουμε δεν μπορούν να επιχειρήσουν με ασφάλεια. Σε αρκετές περιπτώσεις τις τελευταίες ημέρες δεν ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθούν ούτε υδροληψίες ούτε ρίψεις νερού, καθώς οι ακραίες αναταράξεις καθιστούσαν τις πτήσεις απαγορευτικές, με αποτέλεσμα το βάρος της μάχης να πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Θέλω, λοιπόν, να εκφράσω την απεριόριστη ευγνωμοσύνη μου στις γυναίκες και τους άνδρες του Πυροσβεστικού Σώματος, στους εθελοντές, στα στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, στα Σώματα Ασφαλείας, στις Ένοπλες Δυνάμεις, στους εργαζόμενους των δήμων και των περιφερειών και σε όλους όσοι δίνουν, για ακόμη μία φορά, μια μάχη που πολλές φορές ξεπερνά τα όρια του ανθρώπινου. Δυστυχώς, αυτή η μάχη είχε και βαρύ τίμημα. Τρεις πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος. Έδωσαν ό,τι πολυτιμότερο είχαν για να σώσουν συνανθρώπους τους, περιουσίες και δάση. Στους ανθρώπους τους οφείλουμε τη βαθύτερη συμπαράστασή μας. Και στη μνήμη τους οφείλουμε να συνεχίσουμε να ενισχύουμε διαρκώς τις δυνατότητες της χώρας απέναντι σε ολοένα πιο ακραία φυσικά φαινόμενα.

Τα κλιμάκια της πυροσβεστικής και της κρατικής αρωγής θα βρίσκονται δίπλα στους συμπολίτες μας που υπέστησαν ζημιές στις περιουσίες τους ώστε να γίνει άμεσα η καταγραφή, η ταυτοποίηση και να δοθεί η στήριξη της Πολιτείας. Και ας θυμόμαστε ότι στις πυρκαγιές η πρόληψη σώζει ζωές. Και αυτή παραμένει η απόλυτη προτεραιότητά μας: να προστατεύουμε πρώτα την ανθρώπινη ζωή, έπειτα την περιουσία των πολιτών και τα πολύτιμα δασικά μας οικοσυστήματα. Αυτόν τον στόχο θα συνεχίσουμε να υπηρετούμε με όλες μας τις δυνάμεις.

Την ίδια ώρα, η εικόνα που βλέπουμε αυτές τις ημέρες στη Θέουτα της Ισπανίας μας υπενθυμίζει ότι το μεταναστευτικό εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ευρώπη. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Γι’ αυτό και από το 2019 επιλέξαμε να εφαρμόσουμε με συνέπεια μια αυστηρή αλλά δίκαιη μεταναστευτική πολιτική, η οποία σήμερα αποτελεί σε μεγάλο βαθμό και την κοινή ευρωπαϊκή κατεύθυνση: αποτελεσματική φύλαξη των χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων, επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία και αποφασιστική αντιμετώπιση κάθε προσπάθειας εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών. Το αποδείξαμε στον Έβρο το 2020, όταν αποκρούσαμε μια οργανωμένη υβριδική επίθεση στα σύνορά μας, αλλά και το καλοκαίρι του 2025, όταν λάβαμε δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις για την προστασία της χώρας. Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι πλέον μετρήσιμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί θετικά την ετοιμότητα της Ελλάδας για την εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι θαλάσσιες αφίξεις το πρώτο επτάμηνο του 2026 είναι μειωμένες κατά περισσότερο από 35% σε σχέση με πέρυσι, ενώ οι αναγκαστικές επιστροφές έχουν αυξηθεί κατά 40%. Και ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο: από περίπου 51.000 διαμένοντες στα νησιά το 2019, σήμερα φιλοξενούνται μόλις 3.197 άνθρωποι, με τις οργανωμένες δομές να λειτουργούν μόλις στο 22% της δυναμικότητάς τους. Η διαφορά με το 2015, όταν περισσότεροι από 900.000 παράτυποι μετανάστες πέρασαν από τη χώρα μας, είναι ακόμη πιο ενδεικτική. Δεν εφησυχάζουμε ούτε πανηγυρίζουμε. Συνεχίζουμε με την ίδια σοβαρότητα, γιατί η προστασία των συνόρων μας είναι ταυτόχρονα προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων, αλλά και προϋπόθεση για μια μεταναστευτική πολιτική που συνδυάζει την ασφάλεια με τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.

Πηγαίνοντας στα όσα έγιναν αυτήν την εβδομάδα, ξεκινώ με δύο παρεμβάσεις που στηρίζουν έμπρακτα τους εργαζομένους και προσαρμόζουν το πλαίσιο απασχόλησης στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς εργασίας. Η πρώτη αφορά χιλιάδες εργαζόμενους στην εστίαση, στον τουρισμό και σε άλλους κλάδους στους οποίους συνηθίζεται η καταβολή φιλοδωρημάτων. Θυμίζω ότι η κυβέρνησή μας καθιέρωσε για πρώτη φορά το αφορολόγητο των φιλοδωρημάτων που καταβάλλονται μέσω POS, έως το ποσό των 300 ευρώ τον μήνα. Τώρα προχωρούμε ένα βήμα παραπέρα: αυξάνουμε το όριο στις 6.000 ευρώ ετησίως και το υπολογίζουμε σε ετήσια, αντί για μηνιαία, βάση. Η αλλαγή αυτή είναι πιο δίκαιη φορολογικά γιατί ο φόρος υπολογίζεται επί του ετήσιου εισοδήματος, όπως υπολογίζεται και η κλίμακα φορολογίας εισοδήματος. Λαμβάνει επίσης υπόψη την πραγματικότητα πολλών εργαζομένων, και ιδιαίτερα των νέων, που εργάζονται εποχικά ή μπορεί να έχουν περισσότερους από έναν εργοδότες μέσα στην ίδια χρονιά.

Με την ίδια λογική, της προσαρμογής δηλαδή στις πραγματικές ανάγκες της ζωής, ενισχύουμε και τις εργαζόμενες μητέρες, διορθώνοντας περιπτώσεις στις οποίες ορισμένες από αυτές μπορούσαν μέχρι σήμερα να μείνουν εκτός της ειδικής άδειας και παροχής μητρότητας. Με τη νέα ρύθμιση καλύπτονται πλέον μητέρες με παράλληλη ή εποχική απασχόληση, θετές μητέρες, καθώς και γυναίκες που εργάζονταν ως ελεύθερες επαγγελματίες πριν γίνουν μισθωτές. Επίσης, για όσες εργάζονται με μερική απασχόληση θα λαμβάνονται υπόψη και οι πρόσθετες ώρες που έχουν δουλέψει.

Αλλάζω θέμα και έρχομαι στο πεδίο της Υγείας, όπου αυτήν την εβδομάδα είχαμε μια σημαντική πρωτοβουλία για τη στήριξη των γιατρών και των νοσηλευτών που υπηρετούν στα νησιά μας. Συμφωνήσαμε με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Airbnb.org και για τους επόμενους δύο μήνες θα παρέχει δωρεάν διαμονή σε επαγγελματίες υγείας του ΕΣΥ σε πέντε ελληνικά νησιά: Σαντορίνη, Πάρο, Ίο, Ρόδο και Τήνο. Με αυτόν τον τρόπο δίνουμε μια άμεση λύση στο οξύ πρόβλημα στέγης που αντιμετωπίζει το προσωπικό μας στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, ανακουφίζοντας τις δομές υγείας εκεί όπου οι ανάγκες λόγω των επισκεπτών πολλαπλασιάζονται.

Παράλληλα με τις έκτακτες αυτές λύσεις όμως, συνεχίζουμε να επενδύουμε στις μόνιμες υποδομές μας. Είχα την ευκαιρία κατά την επίσκεψή μου στη Λέρο να δω από κοντά την ουσιαστική αναβάθμιση της Νοσοκομειακής Μονάδας του νησιού. Χάρη σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, ανακαινίστηκαν πλήρως το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, τέσσερις μονάδες νοσηλείας, τα χειρουργεία, το Ακτινολογικό Εργαστήριο αλλά και η Μονάδα Τεχνητού Νεφρού δυναμικότητας 10 θέσεων.

Άνθρωποι και υποδομές είναι οι δύο βασικές πλευρές της προσπάθειας για ένα καλύτερο ΕΣΥ. Υπάρχει, όμως, και μια τρίτη: να ακούμε τους ίδιους τους ασθενείς. Γι’ αυτό και πριν από έναν χρόνο θέσαμε σε λειτουργία το Ψηφιακό Εργαλείο Αξιολόγησης της Εμπειρίας του Ασθενή σε 114 νοσοκομεία και 706 κλινικές σε όλη τη χώρα, από το οποίο έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 75.000 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. Όπως προκύπτει, ο μέσος όρος ικανοποίησης είναι 4,09 στα 5, ενώ η εμπιστοσύνη προς το προσωπικό ξεπερνά το 85%. Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν προβλήματα ή ότι η προσπάθεια σταματά εδώ. Αντίθετα, μας βοηθούν να εντοπίζουμε πού χρειάζονται βελτιώσεις. Οπότε τώρα η αξιολόγηση επεκτείνεται και στους παιδιατρικούς και ογκολογικούς ασθενείς. Τα πρώτα μηνύματα έχουν ήδη αρχίσει να αποστέλλονται από την Πέμπτη, ενώ για τα παιδιά κάτω των 16 ετών το ερωτηματολόγιο συμπληρώνεται από τον γονέα ή τον κηδεμόνα τους.

Συνεχίζω με τα νέα της βόρειας Ελλάδας, ξεκινώντας από τη Θεσσαλονίκη και από τη δημοπράτηση της ανάπλασης της έκτασης που φιλοξενεί τη ΔΕΘ-HELEXPO στη Θεσσαλονίκη. Όπως είχα πει και πάλι από την ανασκόπηση πριν ακριβώς έναν χρόνο, προχωράμε σε ένα αναθεωρημένο σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ που σέβεται τη γνώμη της κοινωνίας. Το νέο σχέδιο προβλέπει περισσότερο πράσινο και ανοιχτούς χώρους, ένα μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων, αλλά και ένα σύγχρονο εκθεσιακό και συνεδριακό κέντρο. Οι εργασίες θα γίνουν σταδιακά, ώστε η ΔΕΘ να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά, και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο 2030.

Λίγο πιο ανατολικά, στην Αλεξανδρούπολη, ολοκληρώθηκαν δύο πολύ σημαντικά έργα για τον λιμένα: η εκβάθυνσή του και η οδική σύνδεσή του με τη νέα Περιφερειακή Οδό. Εξηγώ: η μεν εκβάθυνσή του σημαίνει ότι μπορεί πλέον να υποδέχεται μεγαλύτερα πλοία και περισσότερα φορτία, ενώ η νέα οδική σύνδεση τα οδηγεί απευθείας στην Εγνατία, χωρίς να επιβαρύνεται η πόλη. Με απλά λόγια: καλύτερη πρόσβαση, ταχύτερες μεταφορές και ένα λιμάνι που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το εμπόριο και την ενέργεια σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.

Εξίσου σημαντικός, όμως, είναι και ο τρόπος με τον οποίο υλοποιήθηκαν αυτά τα έργα. Η απόφασή μας το 2021 να συστήσουμε, κυριολεκτικά από το μηδέν, τον μηχανισμό PPF που ωριμάζει και δημοπρατεί σύνθετα και απαιτητικά σε χρόνους υλοποίησης έργα στρατηγικής σημασίας, ήταν καθοριστική. Η συμβολή αυτής της μονάδας του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου ήταν και είναι καθοριστική για την επιτυχία όλων των μεγάλων δράσεων που ενισχύουν την δημόσια ασφάλεια και αναβαθμίζουν τις υπηρεσίες του πολίτη. Από το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», την αναβάθμιση των Κέντρων Υγείας και των Νοσοκομείων, μέχρι το 1566, το πρόγραμμα «Αντινέρο», την αναβάθμιση των λιμένων και το «Αλλάζω Συσκευή», ο μηχανισμός αυτός απέδειξε στην πράξη την αξία του. Και γι’ αυτό αποτελεί πλέον μια μόνιμη παρακαταθήκη για την επιτάχυνση των δημόσιων έργων και υπηρεσιών.

Μιας και είναι η 2η μέρα του Αυγούστου και οι θερινές μετακινήσεις κορυφώνονται, αξίζει να σταθώ για λίγο στην οδική ασφάλεια. Γιατί μπορεί στο πρώτο εξάμηνο του 2026 τα θανατηφόρα τροχαία να μειώθηκαν κατά 31% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2019 και κατά σχεδόν 12% σε σχέση με πέρυσι, αυτό όμως δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό. Τις επόμενες ημέρες τίθενται σε πλήρη λειτουργία οι 388 κάμερες της Περιφέρειας Αττικής, ενώ μέσα στο επόμενο εξάμηνο θα εγκατασταθούν 1.000 κάμερες τεχνητής νοημοσύνης και ακόμη 250 σε λεωφορεία. Όμως, όσες κάμερες και αν τοποθετηθούν, η ασφάλεια στον δρόμο εξαρτάται τελικά κυρίως από τη συμπεριφορά του καθενός μας. Αυτό μας θυμίζει και η νέα καμπάνια του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών με το μήνυμα «Θα Ζήσω!», αλλά και η πρωτοβουλία του ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ., σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Τουριστικών Επιχειρήσεων Ενοικιάσεως Αυτοκινήτων Ελλάδος και την Πανελλήνια Ομοσπονδία Γραφείων Ενοικιάσεως Αυτοκινήτων και Δικύκλων. Οδηγούμε χωρίς υπερβολική ταχύτητα, χωρίς κινητό και αλκοόλ και πάντα με ζώνη και κράνος.

Αρκετά ήταν αυτή την εβδομάδα και τα νέα από τον πολιτισμό. Ξεκινώ από την Αρχαία Αγορά, όπου ολοκληρώθηκαν έργα αναβάθμισης ύψους περίπου 3 εκ. ευρώ. Αντιμετωπίστηκαν προβλήματα φθοράς, διαμορφώθηκαν νέες διαδρομές περιήγησης και εγκαταστάθηκαν ράμπες και ειδικό αναβατόριο, ώστε ο χώρος να είναι προσβάσιμος και σε ανθρώπους με αναπηρία. Παράλληλα, αναβαθμίστηκαν η είσοδος από την οδό Αδριανού, τοποθετήθηκαν σύγχρονο εκδοτήριο εισιτηρίων, στέγαστρα προστασίας από τις καιρικές συνθήκες, καθιστικά και νέο φωτισμό τεχνολογίας LED.

Τέτοιες παρεμβάσεις δείχνουν στην πράξη τι σημαίνει προστασία και ουσιαστική ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και εδώ θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι γύρω από τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού για τη δημιουργία μιας ανώνυμης εταιρείας, αποκλειστικά δημόσιου χαρακτήρα και συμφέροντος, με την ονομασία Hellenic Heritage. Ούτε «πωλούνται» τα αρχαία μας!!!! ούτε ιδιωτικοποιείται η πολιτιστική κληρονομιά. Αποστολή του νέου οργανισμού, θυγατρικής του ΟΔΑΠ είναι η ακόμη καλύτερη και αποτελεσματικότερη προστασία και ανάδειξη των ελληνικών μνημείων, με συγκεκριμένες αρμοδιότητες όπως η βελτίωση της προσβασιμότητας σε ΑμεΑ, η αναβάθμιση των κρίσιμων υποδομών κάθε μνημείου (αναψυκτήρια, πωλητήρια, τουαλέτες, φύλαξη κ.ο.κ.), η διαφημιστική τους προβολή, η είσπραξη και απόδοση στο Δημόσιο των εσόδων από τα εισιτήριά τους. Και για να είναι απολύτως ξεκάθαρο: όλα τα έσοδα από τα εισιτήρια θα αποδίδονται στο Δημόσιο και θα επιστρέφουν στον πολιτισμό. Σας προτρέπω να μπείτε στο https://www.hh.gr/en/ για να δείτε την ομολογουμένως πολύ καλή και οργανωμένη δουλειά που κάνουν.

Πολιτιστική κληρονομιά, βέβαια, δεν είναι μόνο τα μνημεία μας. Είναι και η γλώσσα μας. Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας αναλαμβάνει να συντονίσει τη νέα εθνική στρατηγική για τη διδασκαλία και τη διάδοση των ελληνικών στο εξωτερικό, αξιοποιώντας τα σχολεία της ομογένειας, την ελληνική διασπορά και τα πανεπιστημιακά τμήματα ελληνικών σπουδών. Το ενδιαφέρον είναι ήδη μεγάλο και αυξάνεται σταθερά. Οι υποψήφιοι για την Πιστοποίηση Ελληνομάθειας έφτασαν φέτος τους 13.184, από μόλις 3.692 το 2020, ενώ ακόμη και τη χρονιά μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας ήταν μόλις 2.504. Διάβασα, μάλιστα, ότι με αφορμή την επική ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, καταγράφεται μεγάλο ενδιαφέρον για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας και την αρχαία ελληνική γραμματεία. Αυτή τη μακραίωνη και αδιάσπαστη συνέχεια των ελληνικών αποτυπώνει ο Ελύτης με τον στίχο του «Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου». Είχα την ευκαιρία προ ημερών να συγχαρώ τον πολυβραβευμένο Βρετανό σκηνοθέτη της «Οδύσσειας» για τη σπουδαία προβολή που έλαβε η πατρίδα μας διεθνώς χάρη στην ταινία του. Αναμφίβολα, η ταινία έφερε ξανά την Ελλάδα και την «Οδύσσεια» στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.

Μια ακόμα σημαντική διάκριση για τη χώρα μας ήρθε από την UNESCO (λίγο μετά την κυριακάτικη ανασκόπηση) η οποία αποφάσισε ομόφωνα την ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Μετά το Ζαγόρι και τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα της Κρήτης, το μοναδικό αυτό κομμάτι της φυσικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς γίνεται το 21ο ελληνικό μνημείο που εντάσσεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αποκτώντας τη διεθνή αναγνώριση και προστασία που του αξίζει. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ανάμεσα στις πέντε πρώτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τον αριθμό των μνημείων της UNESCO.

Η σημερινή είναι η τελευταία μας ανασκόπηση πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές. Για λίγες Κυριακές δεν θα έχουμε το καθιερωμένο μας ραντεβού, η δουλειά όμως συνεχίζεται κανονικά και μέσα στον Αύγουστο. Μέχρι να τα ξαναπούμε, εύχομαι σε όλες και όλους να βρείτε λίγο χρόνο για ξεκούραση και για τους ανθρώπους σας. Σε όσους ταξιδέψετε, καλές και ασφαλείς διαδρομές. Και μια τελευταία παράκληση: μεγάλη προσοχή στις φωτιές. Οι συνθήκες παραμένουν δύσκολες και μια απρόσεκτη κίνηση αρκεί για να προκαλέσει μεγάλη ζημιά. Να περάσετε όμορφα και να έχουμε όλοι ένα ήρεμο υπόλοιπο καλοκαιριού.