ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ: Μοιάζει απίστευτο, καλοί μου φίλοι. Τελευταία παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της θρησκευτικής πίστης των νέων, που αφήνει τους πάντες κατάπληκτους. Και που οφείλεται αυτό; Στα κοινωνικά δίκτυα! Βλέπετε υπάρχει και η καλή πλευρά αυτών. Ως εργαλείο που είναι, ναί, αν χρησιμοποιηθεί σωστά, φέρνει άλλα αποτελέσματα. Άς δούμε τι ακριβώς συμβαίνει …
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος
Στη Βρετανία, σύμφωνα με μελέτες που έγιναν από τους Οργανισμούς YouGov και Bible, παρατηρήθηκε σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό των νέων ηλικίας 18-25 ετών που πιστεύει στον Θεό και συμμετέχει στην εκκλησιαστική ζωή, σε σχέση με άλλη έρευνα που είχε γίνει το 2021. Επιπλέον αυτό ανατρέπει την μακροχρόνια τάση απομάκρυνσης των νέων από την θρησκεία.
Συγκεκριμένα το 45% αυτών δηλώνει ότι πιστεύει στον Θεό, έναντι του 16% που ήταν το 2021. Η δε συμμετοχή τους στις εκκλησιαστικές ακολουθίες αυξήθηκε από 4% το 2018, σε 16% το 2025. Μάλιστα η αύξηση αυτή είναι μεγαλύτερη και απ’ όλες τις άλλες ηλικιακές ομάδες. Πρωτοφανές κι αυτό!!
Αλλά και στη Χώρα μας οι έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των νέων διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με τη θρησκευτική ταυτότητα. Έρευνα της Pew Research σε 100 χώρες του κόσμου έδειξε ότι το 32% των Ελλήνων δηλώνει ότι η Πίστη είναι πολύ σημαντική για την ζωή του.
Τα μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για μία «σιωπηλή αναβίωση της θρησκευτικότητας των νέων, η οποία φαίνεται να αιφνιδιάζει τόσο τους κοινωνικούς αναλυτές, όσο και τους ίδιους τους θρησκευτικούς οργανισμούς»! Και οι ειδικοί ομιλούν για μία «πιό πνευματικά ανοικτή γενιά»!!
Κι είναι να απορεί κανείς για το πρωτάκουστο αυτό φαινόμενο της εποχής μας. Βλέπετε όλοι περίμεναν ότι όσο η κοινωνία «εκσυγχρονίζεται», όσο η επιστήμη προχωρεί, όσο η οικονομία αναπτύσσεται, όσο η τεχνολογία ανοίγει νέους δρόμους, τόσο η πίστη στον Θεό θα υποχωρεί και κάθε νέα γενιά θα είναι λιγότερο θρησκευόμενη από την προηγούμενη. Πόσο μάλλον όταν η Πίστη διώκεται και λοιδορείται ποικιλοτρόπως.
* * *
Και που αποδίδεται το φαινόμενο; Στα κοινωνικά δίκτυα! Απίστευτο δεν είναι; Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram έφθασαν να λειτουργούν τελικά ως πρώτο σημείο επαφής των νέων με θρησκευτικά μηνύματα μέσα από έξυπνα κείμενα, σύντομα βίντεο (ακόμη και με ύμνους και αποσπάσματα από ακολουθίες), προσωπικές μαρτυρίες, διαδικτυακές συζητήσεις, χιούμορ κ.λπ.
Οι εν λόγω πλατφόρμες, έχουν κατακλυστεί από κοινότητες όπως το Christian TikTok με δισεκατομμύρια προβολές. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται «οι προσωποποιημένοι αλγόριθμοι λειτουργούν ως “ψηφιακοί ιεροκήρυκες” και τροφοδοτούν τους νέους με περιεχόμενο που απαντά στις υπαρξιακές τους ανησυχίες… Οι αλγόριθμοι αυτοί, φυσικά δεν προωθούν το θρησκευτικό περιεχόμενο, επειδή είναι θρησκευτικό, αλλά επειδή ανταμείβουν ό,τι προκαλεί έντονη συναισθηματική εμπλοκή και υψηλή αλληλεπίδραση».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, στο Christian TikTok υπάρχει μία πολύ δυναμική και αναπτυσσόμενη Ελληνική κοινότητα, η οποία προβάλλει την Ορθόδοξη Παράδοση και Πίστη. Εκεί προβάλλονται λόγοι Αγίων και Γερόντων, Βυζαντινή μουσική κ.λπ. Ιερείς και μοναχοί χρησιμοποιούν την πλατφόρμα, για να απαντήσουν στις απορίες των νέων σχετικά με την θρησκεία, την νηστεία, την εξομολόγηση και την καθημερινή πνευματική ζωή. Υπάρχουν ακόμη και βίντεο που εξηγούν τη σημασία των εορτών (π.χ. Χριστούγεννα, Πάσχα), την ιστορία των μοναστηριών, την ερμηνεία της Αγίας Γραφής κ.λπ.
Μάλιστα στην ελληνική κοινότητα του Christian/Orthodox TikTok, οι δημοφιλείς δημιουργοί χωρίζονται σε τρείς βασικές κατηγορίες: Στους ιερείς που μιλούν τη γλώσσα των νέων, στους νεαρούς ιεροψάλτες και σε influencers (= επιδραστές της κοινής γνώμης) που έκαναν στροφή στην πνευματική ζωή.
Και δεν είναι μόνο αυτές οι πλατφόρμες. Ο ψηφιακός αγρός, όπως θα τον λέγαμε, αυξάνεται και με τις ιστοσελίδες, τα blogs, τις ομάδες στο Viber κ.λπ. Ευλογημένοι όσοι εργάζονται σε τέτοιους Ορθόδοξους Χριστιανικούς αγρούς και σπέρνουν ψηφιακά τον Λόγο του Θεού. Να που ο κόπος τους δεν πάει χαμένος …
Και ποιο είναι το πιό σημαντικό; Ότι, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι ερευνητές, «η αρχική ψηφιακή επαφή οδηγεί τελικά σε φυσική παρουσία στις τοπικές εκκλησίες»!!
* * *
Όμως τα αίτια αυτής της μεταστροφής είναι βαθύτερα. Κατά τους ερευνητές, οι νέοι σήμερα ψάχνουν για νόημα ζωής, σταθερότητα και ψυχολογική ασφάλεια. Έτσι η Θρησκευτική Πίστη λειτουργεί ως πηγή ηθικού προσανατολισμού και εσωτερικής συνοχής, σ’ ένα κόσμο που μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν.
Επιπλέον οι νέοι, στην εποχή της τόσης επικοινωνίας, δεν παύουν να ζούν με έντονα συναισθήματα μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης. Έτσι η αναζήτηση της Πίστης αποτελεί μία απέλπιδα προσπάθειά τους, για να βρούν νόημα και ψυχικό καταφύγιο.
Ακόμη οι σημερινοί νέοι, απογοητευμένοι από την σύγχρονη διαφθορά, η οποία έρπει παντού, κι όλα τα σύγχρονα σκουπίδια (ακόμη κι αυτών των κοινωνικών δικτύων), ζητά τις ηθικές αξίες, όπως κάποτε συνέβη στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού. Τότε που οι νέοι της εποχής εκείνης ήταν τόσο πολύ απογοητευμένοι από την μέγιστη διαφθορά και την κατάπτωση των αξιών της ειδωλολατρικής εποχής της, που στράφηκαν ομαδικά και αποφασιστικά στον Χριστό, μέχρι και αυτού του μαρτυρίου ακόμη. Μακάρι να γίνει και αυτό σήμερα!
Όπως και να το κάνουμε η Πίστη είναι απάντηση στη μοναξιά, στην απελπισία, στις ψευτοδιασκεδάσεις, στις ψευδοτέρψεις, στις ηδονές, στις δοκιμασίες, στις θλίψεις κ.λπ. Όπως και σε κάθε είδους θανάτου.
Πρόσφατη μελέτη στο Journal of Religion and Health (Sage) αποκάλυψε τούτο το όντως εντυπωσιακό: Ενώ κάθε ώρα στα κοινωνικά δίκτυα μειώνει την ψυχική ευεξία των νέων, η ενεργή θρησκευτική πίστη και η αίσθηση της παρουσίας του Θεού λειτουργούν ως «ρυθμιστές», προστατεύοντας μάλιστα τους νέους από το ψηφιακό στρές. Τίποτα δεν είναι τυχαίο λοιπόν!
* * *
Ωστόσο – να το πούμε κι αυτό – δεν παρατηρείται μόνο στροφή των νέων στην Πίστη, αλλά και στον αποκρυφισμό. Διεθνώς και στη Ελλάδα. Δυστυχώς! Στροφή προς πρακτικές όπως των ταρώ, των κρυστάλλων, της αστρολογίας κ.λπ. Σύμφωνα με τις έρευνες το 27% των Ελλήνων (γενικώς) πιστεύουν σε εναλλακτικές μορφές μεταφυσικής η μαγείας, όπως αναφέρεται.
Επιπλέον όταν μιλάμε για Χριστιανική Πίστη, δεν είναι μόνο η Ορθόδοξη. Είναι και όλη εκείνη η πανσπερμία των αιρέσεων.
Επομένως τα κοινωνικά δίκτυα, όταν τα χρησιμοποιούμε, και στον βαθμό που το κάνουμε αυτό, πρέπει να τα χρησιμοποιούμε στην ορθή κατεύθυνση. Δηλαδή στην Ελληνορθόδοξη Πίστη και Παράδοσή μας.
Όπως στον πραγματικό αγρό σπέρνονται από τον πονηρό και τα ζιζάνια κατά την παραβολή του Χριστού (βλ. Ματθ. 13, 24-30), το ίδιο ακριβώς συμβαίνει, και θα λέγαμε ακόμη περισσότερο, με τον ψηφιακό αγρό. Ανάγκη όλοι έχουμε από την υγιή πνευματική τροφή και όχι από τις σπορές του πονηρού.
* * *
Έρευνες σε φοιτητές (όπως στο ResearchGate) καταγράφουν θετική συσχέτιση ανάμεσα στην παρακολούθηση θρησκευτικού περιεχομένου και την ενδυνάμωση των πνευματικών πρακτικών τους στην καθημερινή ζωή. Ακριβώς αυτό αξίζει να γίνει. Από την μία η παρακολούθηση Ορθοδόξων ιστοτόπων που ενδυναμώνουν την Ορθόδοξη Πίστη μας και από την άλλη πρακτική εφαρμογή των όσων μελετά κανείς εκεί. Βλέπετε μόνο στην Ορθοδοξία υπάρχει η όντως ζωή.
