ΕΥΝΟΜΙΑ 2025: Η Τουρκία επιχειρεί για ακόμη μία φορά να δυναμιτίσει το κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο, εκδίδοντας δύο «αντι-NAVTEX» μέσω του σταθμού Αττάλειας, λίγες ημέρες πριν από την πολυεθνική άσκηση ΕΥΝΟΜΙΑ 2025 που θα διεξαχθεί 15–16 Σεπτεμβρίου νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Στην άσκηση συμμετέχουν ναυτικές μονάδες της Ελλάδας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Κύπρου, δίνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής και συνεργασίας απέναντι σε κάθε αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η ελληνική NAVTEX και η τουρκική απάντηση
Ο Σταθμός Ηρακλείου εξέδωσε στις 4 Σεπτεμβρίου τη NAVTEX 864/25, με καθορισμένα πεδία βολών και αεροναυτικών δραστηριοτήτων. Την επόμενη ημέρα, το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης Λάρνακας εξέδωσε δική του NAVTEX για περιοχή εντός της αρμοδιότητάς του. Η Τουρκία, με τα μηνύματα 0851/25 και 0852/25, επιχείρησε να εμφανιστεί ως «αρμόδια αρχή», αμφισβητώντας την ελληνική και κυπριακή δικαιοδοσία.
Η πρακτική αυτή δεν είναι καινούρια. Όπως εξηγούν στρατιωτικές πηγές στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας, η Άγκυρα χρησιμοποιεί συστηματικά το σύστημα NAVTEX για να «εγγράφει υποθήκες» διοικητικής αρμοδιότητας, συνδέοντάς το με διεκδικήσεις σε θαλάσσιες ζώνες.
Το μήνυμα των εταίρων
Η συμμετοχή της Γαλλίας και της Ιταλίας δεν έχει μόνο επιχειρησιακό χαρακτήρα. Αποτελεί πολιτικό μήνυμα ότι η Ευρώπη στηρίζει το δικαίωμα της Ελλάδας και της Κύπρου να εκδίδουν νόμιμα προαγγελίες ναυσιπλοΐας. Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας σημείωσε ότι «η ΕΥΝΟΜΙΑ είναι ασπίδα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο».
Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης έχει επανειλημμένα καλέσει την Τουρκία να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο και να απέχει από ενέργειες που υπονομεύουν τη συνεργασία και την ασφάλεια.
Σύνδεση με την ενεργειακή ασφάλεια
Η τουρκική αμφισβήτηση δεν περιορίζεται στο επικοινωνιακό επίπεδο. Συνδέεται ευθέως με την προσπάθεια Ελλάδας και Κύπρου να προχωρήσουν το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, που θα ενώνει τα δίκτυα των δύο χωρών και θα αποτελεί κρίσιμο τμήμα της στρατηγικής για απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το έργο βρίσκεται σε ώριμο στάδιο και έχει ήδη εξασφαλίσει κοινοτική χρηματοδότηση. Η Άγκυρα προσπαθεί να εμποδίσει την πόντιση του καλωδίου προβάλλοντας αρμοδιότητα σε θαλάσσιες ζώνες από τις οποίες διέρχεται η όδευση.
Διπλωματική κινητικότητα
Η Αθήνα έχει ενημερώσει διεθνείς οργανισμούς για την τουρκική πρακτική. Η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ έχει ήδη καταθέσει σχετική διαμαρτυρία, επισημαίνοντας ότι η αμφισβήτηση αρμοδιοτήτων αποτελεί έμμεση αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, η Λευκωσία έχει κινητοποιήσει το δίκτυό της στις Βρυξέλλες, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ενέργειας να τονίζει ότι το GSI είναι «έργο κοινού ενδιαφέροντος» και δεν μπορεί να μπλοκαριστεί από τρίτα κράτη.
Το ΝΑΤΟ σε δύσκολη θέση
Η εμπλοκή της Τουρκίας δημιουργεί για ακόμη μία φορά ζήτημα συνοχής στο ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα και η Κύπρος επικαλούνται το δικαίωμα ελεύθερης ναυσιπλοΐας και ασφάλειας ασκήσεων, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να μπλοκάρει διαδικασίες. Στρατιωτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι η παρουσία της Ιταλίας και της Γαλλίας λειτουργεί ως «εσωτερικό ανάχωμα» σε αυτή την τακτική.
Επιχειρησιακή διάσταση
Οι μονάδες που θα λάβουν μέρος στην ΕΥΝΟΜΙΑ περιλαμβάνουν φρεγάτες, υποβρύχια, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας και ελικόπτερα. Θα πραγματοποιηθούν ασκήσεις αντιαεροπορικής και ανθυποβρυχιακής άμυνας, καθώς και σενάρια συνεργασίας ειδικών δυνάμεων. Στόχος, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, είναι «η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και η εμπέδωση της συλλογικής αποτροπής».
Η επόμενη μέρα
Η τουρκική πρόκληση δεν πρόκειται να ακυρώσει την άσκηση, αλλά αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα προσπαθεί να εργαλειοποιήσει ακόμη και τεχνικές διαδικασίες όπως οι NAVTEX. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η ΕΥΝΟΜΙΑ 2025 είναι μια ευκαιρία να επιδείξουν επιχειρησιακή ετοιμότητα, να εμβαθύνουν τις συμμαχίες τους και να δείξουν ότι δεν πρόκειται να παραχωρήσουν δικαιώματα που κατοχυρώνονται από το διεθνές δίκαιο.
Η άσκηση ΕΥΝΟΜΙΑ δεν αφορά μόνο στρατιωτικούς σχεδιασμούς. Αποτελεί πολιτική δήλωση υπεράσπισης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η ελληνική πλευρά γνωρίζει ότι οι τουρκικές «αντι-NAVTEX» είναι μέρος μιας μακράς στρατηγικής αμφισβήτησης. Όμως, η πολυεθνική παρουσία και η ευρωπαϊκή–νατοϊκή στήριξη δείχνουν ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ένα σκάκι όπου κάθε κίνηση καταγράφεται. Και η ΕΥΝΟΜΙΑ 2025 είναι μια παρτίδα που η Ελλάδα και η Κύπρος θέλουν να κερδίσουν, όχι μόνο για λόγους άμυνας αλλά και για την ενεργειακή και γεωπολιτική τους ασφάλεια.
