ΕΛΓΑ: Η πληρωμή των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes) για το 2025 μετατίθεται, στην καλύτερη των περιπτώσεων, για τον Μάιο του 2026, με τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΟΠΕΚΕΠΕ να προετοιμάζουν ένα καθεστώς διπλού και εξαντλητικού ελέγχου που αλλάζει πλήρως τα δεδομένα σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Από την πρώτη κιόλας παράγραφο, το μήνυμα προς τους παραγωγούς είναι σαφές: οι πληρωμές δεν θα είναι ούτε γρήγορες ούτε «χαλαρές», ενώ τα επιπλέον 40 εκατ. ευρώ για την κτηνοτροφία και τα 80 εκατ. ευρώ για τις αροτραίες καλλιέργειες φαίνεται πως μεταφέρονται για την τελική εκκαθάριση, πιθανότατα ακόμη και τον Οκτώβριο.
Μάρτιος «καμένος», στόχος το β’ τρίμηνο
Όπως παραδέχθηκε δημόσια την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας, ο Μάρτιος έχει πλέον χαθεί ως μήνας πληρωμής των eco-schemes, με τον κυβερνητικό σχεδιασμό να μεταφέρει τον στόχο στο δεύτερο τρίμηνο του 2026. Το σκεπτικό είναι ότι μετά τα προβλήματα, τις καθυστερήσεις και τους χιλιάδες απλήρωτους της βασικής ενίσχυσης, δεν υπάρχει περιθώριο νέων λαθών. Οι υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχουν δώσει σαφή εντολή για εντατικούς διασταυρωτικούς ελέγχους, τόσο διοικητικούς όσο και επιτόπιους, πριν από οποιαδήποτε πίστωση.
Eco-schemes στο μικροσκόπιο των Βρυξελλών
Η αυστηρότητα αυτή δεν είναι τυχαία. Τα οικολογικά σχήματα βρίσκονται εδώ και καιρό στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών αρχών, καθώς η ζήτηση στη χώρα μας ξεπερνά συστηματικά τα διαθέσιμα κονδύλια, αγγίζοντας ακόμη και το 1 δισ. ευρώ ετησίως. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – DG AGRI έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι ο τρόπος εφαρμογής των eco-schemes στην Ελλάδα δημιουργεί στρεβλώσεις και κινδύνους δημοσιονομικών διορθώσεων, γεγονός που υποχρεώνει την ελληνική πλευρά σε «ξεσκαρτάρισμα» δράσεων και δικαιούχων.
Οι δράσεις που μπαίνουν σε αυστηρό έλεγχο
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι έλεγχοι θα εστιάσουν κυρίως στα Βιολογικά (Δράση 9), στην Κομποστοποίηση (Δράση 4), στη Μηχανική Ζιζανιοκτονία και στις Δακοπαγίδες (Δράση 6), δηλαδή σε παρεμβάσεις που συνδέονται με τιμολόγια, πιστοποιήσεις και αποδεικτικά στοιχεία. Στόχος είναι να περιοριστούν οι περιπτώσεις δηλώσεων χωρίς πραγματικό αντίκρισμα. Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται και για τη Δράση των θερινών κλαδεμάτων, όπου οι αιτήσεις ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ ετησίως χωρίς ουσιαστικά παραστατικά, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις.
545 εκατ. ευρώ συνολικά – αλλά όχι για όλους
Για τα eco-schemes είναι δεσμευμένα ετησίως περίπου 425 εκατ. ευρώ. Σε αυτά, σύμφωνα με τις κυβερνητικές εξαγγελίες, θα προστεθούν 40 εκατ. ευρώ ειδικά για την κτηνοτροφία και 80 εκατ. ευρώ για σιτοπαραγωγούς και βαμβακοπαραγωγούς, ανεβάζοντας το συνολικό «πακέτο» στα 545 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, τα επιπλέον αυτά κονδύλια δεν αναμένεται να πληρωθούν μαζί με τον κύριο κορμό των eco-schemes, αλλά να μεταφερθούν για τη φάση της τελικής εκκαθάρισης, δηλαδή προς το φθινόπωρο.
Ποιοι ευνοούνται στην κτηνοτροφία
Στην κτηνοτροφία, ευνοημένοι αναμένεται να είναι όσοι εντάχθηκαν στη Δράση για τα Δασολίβαδα, με ανώτατο ποσό τα 10 ευρώ το στρέμμα, καθώς και οι παραγωγοί βιολογικών της Δράσης 9. Εκεί, τα ανώτατα ποσά φθάνουν τα 24,7 ευρώ το στρέμμα για αιγοπρόβατα, τα 34,7 ευρώ για γαλακτοπαραγωγικά βοοειδή και τα 28 ευρώ για κρεοπαραγωγικά. Αντίθετα, στη φυτική παραγωγή παραμένει θολό το πώς θα κατανεμηθούν τα 80 εκατ. ευρώ, καθώς βαμβάκι και σιτηρά είναι «τσουβαλιασμένα» με όλες τις αροτραίες καλλιέργειες, χωρίς σαφή και διακριτή δράση.
Πίεση και αβεβαιότητα στον ΕΛΓΑ
Την ίδια στιγμή, σοβαρά ερωτήματα εγείρονται και για την εξαγγελία αποζημιώσεων στο 100% της ασφαλιζόμενης αξίας από τον ΕΛΓΑ. Παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο, με τον κρατικό παράγοντα να μπορεί –βάσει κανονισμού– να καλύπτει μόλις το 20% των οργανικών εσόδων του Οργανισμού για αποζημιώσεις. Τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι ο αρχικός προϋπολογισμός του 2025, που προέβλεπε μικρό πλεόνασμα, έχει ήδη αναθεωρηθεί σε έλλειμμα περίπου 50 εκατ. ευρώ, ακόμη και με πλαφόν αποζημιώσεων στο 80%.
Ποιος θα καλύψει τη διαφορά;
Εάν προκύψουν νέες μεγάλες φυσικές καταστροφές και απαιτηθούν επιπλέον 30 εκατ. ευρώ για αποζημιώσεις στο 100%, το ερώτημα είναι ποιος θα καλύψει το κενό. Το πρόβλημα ρευστότητας εντείνεται από το γεγονός ότι εξαντλούνται οι κρατικές επιστροφές 30-35 εκατ. ευρώ από παλαιές οφειλές, οι οποίες μέχρι σήμερα κάλυπταν πάγιες δαπάνες του Οργανισμού.
Ένα δύσκολο 2026 για αγρότες και κτηνοτρόφους
Το 2026 διαγράφεται ως έτος έντονων ελέγχων, καθυστερήσεων και ανακατατάξεων στις αγροτικές ενισχύσεις. Οι παραγωγοί καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις δηλώσεις τους, να διασφαλίζουν πλήρη τεκμηρίωση και να παρακολουθούν στενά τις επίσημες ανακοινώσεις μέσω του gov.gr. Το στοίχημα για την κυβέρνηση είναι διπλό: αφενός να αποφύγει νέες κοινοτικές κυρώσεις, αφετέρου να διατηρήσει τη ρευστότητα στον πρωτογενή τομέα. Το αν θα τα καταφέρει, θα φανεί στους λογαριασμούς των αγροτών από τον Μάιο – και κυρίως τον Οκτώβριο.
