ΕΡΕΥΝΑ: Μια νέα, αποκαλυπτική έρευνα του Pew Research Center φέρνει στο φως τις αντιλήψεις απλών πολιτών για τις εθνικές απειλές που αντιμετωπίζει η κάθε χώρα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Τα ευρήματα για την Ελλάδα προκαλούν αίσθηση και πολιτικό προβληματισμό: το 74% των Ελλήνων θεωρεί ως μεγαλύτερη απειλή την Τουρκία, ενώ το 9% δηλώνει ότι η βασική απειλή είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Πρόκειται για εντυπωσιακό ποσοστό σε μια χώρα που τυπικά παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και συμμάχος των ΗΠΑ.
Αντίστοιχα, οι Τούρκοι θεωρούν βασική απειλή το Ισραήλ (43%) και τις ΗΠΑ (30%), ενώ για τους Ισραηλινούς, ο βασικός εχθρός είναι το Ιράν (52%) και η Χαμάς (17%), χωρίς να αναφέρουν την Τουρκία καν ως απειλή.
🇹🇷🇮🇱🇺🇸🇬🇷🇨🇳🇷🇺 2025 Pew Research Center tarafından 2025 yılı araştırma sonuçlarına göre:
Türklerin %43’ü İsrail’i, %30’u da ABD’yi tehdit olarak görüyor. Türkler Yunanistan’ı tehdit olarak görmüyor. Batılı ülkelerin aksine Rusya ve Çin’i de tehdit olarak tanımlamıyor.… pic.twitter.com/4l6yAYGBbJ
— Turan Oguz (@TyrannosurusRex) July 20, 2025
Τι λένε διεθνείς αναλυτές για την ελληνική θέση
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, έμπειροι διεθνολόγοι από τρία διεθνή think tanks, με τους οποίους επικοινωνήσαμε, επιβεβαιώνουν την αυξανόμενη δυσπιστία των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη Δύση.
Ο δρ. Alain Desmoulins, συνεργάτης του IFRI (French Institute of International Relations), επισημαίνει:
«Η ελληνική κοινωνία νιώθει πως επί δεκαετίες η Δύση παρακολουθεί την τουρκική επιθετικότητα χωρίς να παρεμβαίνει. Όταν η λογική της “ίσων αποστάσεων” γίνεται μονιμότητα, τότε η συνείδηση του απλού Έλληνα αλλάζει.»
Ο καθηγητής Elie Haddad, από το Middle East Institute, τόνισε πως το 9% που βλέπει τις ΗΠΑ ως απειλή «είναι εντυπωσιακά υψηλό για χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και οφείλεται «στην απουσία έμπρακτης αντίστασης των ΗΠΑ στην αναθεωρητική ρητορική της Άγκυρας».
Τέλος, ο Dr. Kevin Allen από το German Marshall Fund σχολιάζει:
«Η Ελλάδα ζητά στρατηγικά ξεκάθαρες δεσμεύσεις. Δεν αρκεί πια η ρητορική συμμαχίας όταν η πράξη δείχνει ανοχή προς τον τουρκικό επεκτατισμό.»
Εθνικές απειλές και συλλογική μνήμη
Ο φόβος για την Τουρκία ως πρώτη εθνική απειλή εδράζεται σε ιστορική εμπειρία και σύγχρονα δεδομένα. Οι παραβιάσεις στο Αιγαίο, η αναθεωρητική πολιτική Ερντογάν και οι επεμβάσεις σε Λιβύη, Συρία και Καύκασο έχουν χαράξει μοναδικά ισχυρό αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, μέσα στο 2024 η τουρκική πολεμική αεροπορία πραγματοποίησε πάνω από 3.700 παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών έχει προειδοποιήσει για επικείμενα υβριδικά σενάρια στα νησιά του Αιγαίου και στον Έβρο, με στόχο την πίεση της Ελλάδας σε διπλωματικό επίπεδο.
Η καθημερινή παρουσία τουρκικών αλιευτικών και ερευνητικών πλοίων στο Αιγαίο, όπως καταγράφεται από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, συντηρεί ένα περιβάλλον τεχνητής έντασης, που ενισχύει την αντίληψη περί απειλής.
Γιατί εμφανίζονται οι ΗΠΑ ως δεύτερη απειλή;
Το ποσοστό 9% που βλέπει τις ΗΠΑ ως απειλή δεν έχει να κάνει με αντιδυτικά αισθήματα, αλλά με στρατηγική απογοήτευση. Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι:
• Οι βάσεις των ΗΠΑ στην Ελλάδα (Σούδα, Αλεξανδρούπολη κ.λπ.) χρησιμοποιούνται για επιχειρήσεις που δεν εξυπηρετούν ελληνικά συμφέροντα,
• Η πολιτική των ΗΠΑ τηρεί ίσες αποστάσεις απέναντι σε Ελλάδα και Τουρκία ακόμη και σε περιπτώσεις καθαρής τουρκικής επιθετικότητας (όπως το 2020),
• Η Ελλάδα δεν έχει λάβει εγγυήσεις αντίστοιχες με την Ουκρανία ή το Ισραήλ, παρά τη στρατιωτική της στήριξη στη Δύση.
Το Υπουργείο Εξωτερικών διατηρεί σταθερή στρατηγική σχέσεων με τις ΗΠΑ, ωστόσο η ελληνική κοινή γνώμη διακρίνει χάσμα λόγων και έργων, το οποίο πλέον καταγράφεται και στις διεθνείς έρευνες κοινής γνώμης.
Τι λένε οι Τούρκοι και οι Ισραηλινοί
Η Τουρκία θεωρεί ως μεγαλύτερη απειλή το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, κάτι που αντανακλά τη φιλο-παλαιστινιακή στροφή του Ερντογάν και την τριβή με την Ουάσινγκτον σε θέματα εξοπλισμών και κουρδικού ζητήματος.
Από την άλλη, οι Ισραηλινοί δεν βλέπουν την Τουρκία ως απειλή, αλλά εστιάζουν στο Ιράν και τις οργανώσεις όπως η Χαμάς. Το 52% θεωρεί το Ιράν τη βασική απειλή λόγω του πυρηνικού του προγράμματος και της στήριξης προς Χεζμπολάχ και άλλες σιιτικές πολιτοφυλακές, όπως αναφέρει και το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ.
Μια Ελλάδα με στρατηγική αβεβαιότητα
Η έρευνα του Pew Research Center επιβεβαιώνει μια υποβόσκουσα αβεβαιότητα στην ελληνική κοινωνία, όχι μόνο για τους εξωτερικούς κινδύνους, αλλά και για το ποιος πράγματι στέκεται σύμμαχος με συνέπεια στο πλευρό της χώρας.
Η παραδοσιακή εμπιστοσύνη στη Δύση κλονίζεται, ενώ η τουρκική απειλή γίνεται υπαρξιακή στην αντίληψη των πολιτών. Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής καλούνται να ενισχύσουν τη στρατηγική επικοινωνία και εθνική εγρήγορση, καθώς οι προκλήσεις στο μέτωπο της ασφάλειας δεν είναι πια θεωρητικές.
Το vimaorthodoxias.gr θα παρακολουθεί στενά τις διεθνείς αντιδράσεις και τις στρατηγικές εξελίξεις, καθώς η γεωπολιτική σταθερότητα της Ελλάδας δεν κρίνεται μόνο σε επίπεδο Συνόδων, αλλά και στη συνείδηση του λαού της.
