Τουρκία: Νέα περίοδος έντασης διαμορφώνεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς οι αυστηρές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη προκάλεσαν εκτεταμένες αντιδράσεις στην Τουρκία και βρέθηκαν στην κορυφή της επικαιρότητας των γειτονικών μέσων ενημέρωσης.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Ο Έλληνας πρωθυπουργός, μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στο Μέγαρο Μαξίμου, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί υποδείξεις από καμία χώρα για τον τρόπο με τον οποίο ενισχύει την άμυνά της. Παράλληλα ενημέρωσε τον Ευρωπαίο αξιωματούχο για την κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο, θέτοντας ευθέως στο ευρωπαϊκό τραπέζι το casus belli και τις αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Οι δηλώσεις Μητσοτάκη και Κόστα κατέστησαν σαφές ότι η Αθήνα συνδέει πλέον πιο έντονα την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με τη συμπεριφορά της έναντι κράτους-μέλους.
Το μήνυμα για το SAFE
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι βασικός όρος για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE είναι να μη θίγονται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συγκεκριμένη αναφορά ερμηνεύθηκε ως σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, η οποία επιδιώκει πρόσβαση στα ευρωπαϊκά αμυντικά κονδύλια και μεγαλύτερη συμμετοχή της τουρκικής βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα της Ευρώπης. Η ελληνική θέση παραμένει ότι μια χώρα που διατηρεί ενεργή απειλή πολέμου και αμφισβητεί ελληνική κυριαρχία δεν μπορεί ταυτόχρονα να απολαμβάνει ευρωπαϊκά αμυντικά προνόμια χωρίς όρους.
Ανώτατα διπλωματικά στελέχη του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr, εκτιμούν ότι η Αθήνα περνά πλέον από τη λογική των γενικών προειδοποιήσεων σε μια περισσότερο συγκεκριμένη στρατηγική διασύνδεσης των ευρωτουρκικών σχέσεων με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και της καλής γειτονίας.
Μεγάλη προβολή από το CNN Türk
Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού παρουσιάστηκαν εκτενώς από τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα. Στο CNN Türk η παρουσιάστρια Φούλια Οζτούρκ έγραψε στον πίνακα του στούντιο τη φράση «Mitsotakis, ne dedi?», δηλαδή «Τι είπε ο Μητσοτάκης;», επιχειρώντας να αποκωδικοποιήσει το μήνυμα της Αθήνας.
Η βασική ανάγνωση των τουρκικών μέσων ήταν ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός συνέδεσε ανοιχτά τη στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας με την αποκλιμάκωση στο Αιγαίο, ενώ ταυτόχρονα απέρριψε κάθε τουρκική παρέμβαση στους ελληνικούς εξοπλισμούς.
Στη σχετική συζήτηση ο πρώην υπουργός Επικρατείας της Τουρκίας Μασούμ Τουρκέρ υποστήριξε ότι οι κινήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποτελούν τμήμα μιας ευρύτερης κρατικής στρατηγικής. Συνέδεσε μάλιστα τις εξελίξεις με την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο, τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και τη δημιουργία των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων.
Διάβημα της Αθήνας για τα θαλάσσια πάρκα
Στο διπλωματικό πεδίο, η ελληνική πρεσβεία στην Άγκυρα προχώρησε σε διάβημα διαμαρτυρίας προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών για τις ανακοινώσεις σχετικά με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τις προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για δύο τουρκικά «εθνικά θαλάσσια πάρκα».
Η μία περιοχή εκτείνεται μεταξύ Μούγλων και Αττάλειας, επηρεάζοντας τον θαλάσσιο χώρο γύρω από το Καστελλόριζο, ενώ η δεύτερη τοποθετείται κοντά στις τουρκικές ακτές, μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου. Η Αθήνα χαρακτηρίζει τους τουρκικούς ισχυρισμούς ανυπόστατους και υπογραμμίζει ότι οι σχετικές ενέργειες στερούνται έννομης ισχύος ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Κατά την επίδοση του διαβήματος, η τουρκική πλευρά απάντησε με ρηματικές διακοινώσεις, επαναλαμβάνοντας τις γνωστές θέσεις της. Το ελληνικό διάβημα επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα έχει πλέον περάσει σε επίσημο διπλωματικό επίπεδο.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» ενοχλεί την Άγκυρα
Κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης αποτελεί και η ελληνική συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας που σχεδιάζεται για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, drones, πυραύλων cruise και βαλλιστικών απειλών.
Η Άγκυρα εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένη από την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Η Αθήνα, αντιθέτως, διαμηνύει ότι η αμυντική θωράκιση αποτελεί αναφαίρετο κυριαρχικό δικαίωμα και δεν στρέφεται εναντίον κανενός, εφόσον δεν υπάρχει απειλή κατά της ελληνικής επικράτειας. Αναλυτικά στοιχεία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» έχει παρουσιάσει το vimaorthodoxias.gr.
Νέες κινήσεις με Bayraktar στο Αιγαίο
Την ένταση ενισχύει και η επανεμφάνιση τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ένα Bayraktar καταγράφηκε να πετά στο κεντρικό Αιγαίο, βόρεια της Ικαρίας, χωρίς κατατεθειμένο σχέδιο πτήσης, προκαλώντας την άμεση κινητοποίηση των ελληνικών αρχών. Είχε προηγηθεί σοβαρό περιστατικό στην Αλεξανδρούπολη, όπου τουρκικό drone προσέγγισε την τερματική ζώνη του αεροδρομίου «Δημόκριτος».
Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, καθώς η επανέναρξη των ερευνών μπορεί να αποτελέσει το επόμενο πεδίο δοκιμασίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η εκτίμηση των διπλωματικών στελεχών είναι ότι η Αθήνα δεν επιδιώκει γενικευμένη κρίση, αλλά δεν πρόκειται να αποδεχθεί τη μετατροπή του διαλόγου σε μηχανισμό περιορισμού των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Τα «ήρεμα νερά» δοκιμάζονται πλέον ταυτόχρονα από τα θαλάσσια πάρκα, τις πτήσεις των drones, το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και τη σκληρή αντιπαράθεση γύρω από τους ελληνικούς εξοπλισμούς.
