Αμμόχωστος: Βεβήλωση ιερών χώρων και πρόκληση χωρίς όρια-Η Τουρκία συνεχίζει να προκαλεί χωρίς όρια στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, 51 χρόνια μετά την εισβολή του 1974, προσβάλλοντας την ιστορική μνήμη, την πίστη και την πολιτιστική κληρονομιά ενός ολόκληρου λαού.
Ρεπορτάζ : Γιώργος Θεοχάρης
Το νέο περιστατικό που ήρθε στο φως της δημοσιότητας ξεπερνά κάθε όριο πρόκλησης: η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ναΐτη στην κατεχόμενη Αμμόχωστο έχει μετατραπεί σε καφέ – μπαρ, με μουσική, τραπέζια και ποτά στον χώρο όπου άλλοτε τελούνταν η Θεία Λειτουργία.
Το βίντεο που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσε σοκ και οργή. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό αλλά για ένα ακόμη επεισόδιο σε μια μακρά αλυσίδα βεβηλώσεων ιερών χώρων στα κατεχόμενα. Οι κατοχικές αρχές συνεχίζουν να δείχνουν περιφρόνηση προς την Ορθοδοξία και την πολιτιστική ταυτότητα της Μεγαλονήσου, υπό την πλήρη καθοδήγηση και κάλυψη της Άγκυρας.
Συστηματική πολιτική αλλοίωσης και εξάλειψης της ταυτότητας
Από το 1974 και μετά, πάνω από 500 εκκλησίες, μοναστήρια και παρεκκλήσια έχουν λεηλατηθεί, καταστραφεί ή υποστεί σοβαρές αλλοιώσεις στα κατεχόμενα. Ιερές εικόνες εκλάπησαν και βρέθηκαν σε παράνομες αγορές έργων τέχνης, τέμπλα και σκεύη καταστράφηκαν, ενώ πολλοί ναοί μετατράπηκαν σε αποθήκες, στάβλους, τζαμιά ή και χώρους διασκέδασης.
Η νέα βεβήλωση στην Αμμόχωστο δεν είναι απλώς άλλη μια προσβολή – είναι μια συνειδητή ενέργεια που αποσκοπεί στη διαγραφή της χριστιανικής και ελληνικής ταυτότητας από τα κατεχόμενα εδάφη. Πρόκειται για μια πολιτική πολιτιστικής γενοκτονίας, όπως την χαρακτηρίζουν Κύπριοι και ξένοι ειδικοί, η οποία εφαρμόζεται μεθοδικά εδώ και δεκαετίες.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις πρακτικές αυτές στα διεθνή φόρα, τονίζοντας ότι αποτελούν κατάφωρη παραβίαση των Συμβάσεων της Χάγης και της UNESCO για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ωστόσο, οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε ουσιαστική διεθνή δράση.
«Γεωπολιτικό τετελεσμένο μέσω πολιτιστικής αλλοίωσης»
Διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr επισημαίνουν ότι η μετατροπή ιερών ναών σε εμπορικούς χώρους δεν είναι απλώς αποτέλεσμα αδιαφορίας, αλλά μέρος μιας στρατηγικής της Τουρκίας να δημιουργήσει νέα πραγματικότητα στο νησί. Ο Γάλλος γεωπολιτικός Ζαν-Μπατίστ Ντελόρ σημειώνει:
«Όταν διαγράφεις τα ίχνη της ιστορίας και της θρησκευτικής ταυτότητας ενός τόπου, δημιουργείς νέο αφήγημα. Η Άγκυρα χρησιμοποιεί την πολιτιστική κληρονομιά ως εργαλείο κατοχής και επιβολής».
Στο ίδιο πνεύμα, ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Ανδρέας Θεοφάνους τονίζει ότι η ατιμωρησία της Τουρκίας δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο:
«Η διεθνής κοινότητα δείχνει ανοχή, και αυτό στέλνει λάθος μήνυμα: ότι μπορείς να κατέχεις εδάφη και να αλλοιώνεις την ταυτότητά τους χωρίς συνέπειες».
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη ρητορική της Άγκυρας περί «δύο κρατών» στην Κύπρο. Με την πολιτιστική αλλοίωση να λειτουργεί ως μηχανισμός «κανονικοποίησης» της κατοχής, η Τουρκία επιχειρεί να εδραιώσει de facto το ψευδοκράτος και να δυσκολέψει οποιαδήποτε μελλοντική λύση του Κυπριακού.
@athinachara Shock και Δέος έχουν μετατρέψει Εκκλησία στην κατεχόμενη Αμμόχωστο σε καφέ μπαρ #καταντια #κατεχόμενα #αμμοχωστος #εκκλησία #κυπρος ♬ original sound – Athina Charalambous
Ευθύνες της διεθνούς κοινότητας και ανάγκη δράσης
Η σιωπή της διεθνούς κοινότητας απέναντι σε τέτοιες πράξεις συνιστά συνενοχή. Οι διεθνείς οργανισμοί έχουν το καθήκον να προστατεύσουν την πολιτιστική κληρονομιά και να απαιτήσουν την αποκατάσταση των ιερών χώρων. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έχει επανειλημμένα υιοθετήσει ψηφίσματα για την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και τον σεβασμό της πολιτιστικής και θρησκευτικής ταυτότητας της Κύπρου. Παρ’ όλα αυτά, η εφαρμογή τους παραμένει γράμμα κενό.
Η UNESCO έχει επίσης εκφράσει ανησυχία για την κατάσταση στα κατεχόμενα, αλλά χωρίς ουσιαστική πίεση προς την Τουρκία τα φαινόμενα αυτά συνεχίζονται. Αντί να αποκατασταθούν, πολλοί ναοί ρημάζουν ή χρησιμοποιούνται με τρόπους που προσβάλλουν την ιστορική και θρησκευτική τους σημασία.
Η αδράνεια αυτή δεν είναι απλώς διπλωματική αποτυχία – είναι προσβολή απέναντι στις αξίες του διεθνούς δικαίου και του πολιτισμού.
Η Ελλάδα πρέπει να ηγηθεί της αντίδρασης
Η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμένει θεατής μπροστά σε αυτή την κατάσταση. Ως εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχει ηθική και πολιτική υποχρέωση να αναλάβει πρωτοβουλίες. Η ελληνική διπλωματία πρέπει να θέσει το ζήτημα σε όλα τα διεθνή φόρα και να απαιτήσει συγκεκριμένα μέτρα κατά της Τουρκίας για τις βεβηλώσεις ιερών χώρων.
Η Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας μπορεί και πρέπει να πρωτοστατήσει σε μια ευρωπαϊκή και διεθνή εκστρατεία ευαισθητοποίησης, ζητώντας:
• Την αποστολή διεθνούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων στα κατεχόμενα.
• Την άμεση αποκατάσταση των βεβηλωμένων ναών και την επιστροφή των κλεμμένων κειμηλίων.
• Την επιβολή κυρώσεων για την παραβίαση των διεθνών συμβάσεων.
Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει τις σχέσεις της εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΗΕ, αλλά και να συμμαχήσει με χώρες που ενδιαφέρονται για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, ώστε να δημιουργηθεί πίεση προς την Άγκυρα. Η σιωπή δεν είναι επιλογή – γιατί κάθε μέρα που περνάει, η ιστορία της Κύπρου αλλοιώνεται.
Ηθικό χρέος απέναντι στην πίστη και την ιστορία
Η μετατροπή της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη σε καφέ – μπαρ είναι περισσότερο από μια ασέβεια. Είναι μια κραυγαλέα δήλωση ότι η Τουρκία δεν σέβεται την ιστορία, τον πολιτισμό και την πίστη ενός ολόκληρου λαού. Είναι επίθεση στην Ορθοδοξία, στον ελληνισμό και στις πανανθρώπινες αξίες που πηγάζουν από την πολιτιστική μνήμη.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν έχουν το δικαίωμα να αποδεχτούν αυτή την κατάσταση ως “νέα κανονικότητα”. Οφείλουν να κινητοποιηθούν, να αφυπνίσουν την παγκόσμια κοινότητα και να υπερασπιστούν την ιερότητα των ναών, τη συνέχεια της ιστορίας και την αξιοπρέπεια ενός πολιτισμού που δεν μπορεί να σβηστεί από μπουλντόζες κατοχής και ποτήρια κοκτέιλ πάνω σε ιερά δάπεδα.
