ΟΠΕΚΕΠΕ: Η φετινή χρονιά εξελίσσεται σε μια από τις πιο δύσκολες για τους αγρότες της χώρας, καθώς η συνδυασμένη καθυστέρηση πληρωμών από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και οι σοβαρές δυσλειτουργίες στις δηλώσεις ΟΣΔΕ δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα ανασφάλειας, καχυποψίας και αβεβαιότητας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι εκκρεμότητες για τις άμεσες ενισχύσεις και τα περιβαλλοντικά προγράμματα ξεπερνούν ήδη τα 500 εκατ. ευρώ, ενώ τα αδιάθετα υπόλοιπα 84 εκατ. ευρώ του τσεκ κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά τον Οκτώβριο, αν δεν υπάρξει έγκαιρη εκκαθάριση.
Την ίδια ώρα, οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν «θερινό ψυχοβγάλτη», καθώς οι δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025 παραμένουν σε εκκρεμότητα λόγω του περίφημου Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), ο οποίος έχει αναδείξει τεράστια κενά στο θεσμικό πλαίσιο και έχει καταστήσει σχεδόν αδύνατη την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα πρωτοφανές κλίμα καχυποψίας που διαπερνά τις τοπικές κοινωνίες, τροφοδοτεί συγκρούσεις και ρίχνει βαριά σκιά στην καθημερινότητα της υπαίθρου.
Βουνό οι εκκρεμότητες – κινδυνεύουν 84 εκατ. ευρώ
Οι έλεγχοι της Οικονομικής Αστυνομίας και η εισαγγελική έρευνα γύρω από τις αιτήσεις ενισχύσεων της περιόδου 2019-2024 έχουν μπλοκάρει κρίσιμες πιστώσεις. Αυτό αφορά κυρίως στα υπόλοιπα των αγροπεριβαλλοντικών προγραμμάτων της Πρόσκλησης 2022, αλλά και σε εκκρεμότητες της ενιαίας ενίσχυσης του 2024. Τα νέα βιολογικά φυτικής παραγωγής ύψους περίπου 130 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε καλύτερη μοίρα, αλλά στους κλάδους κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας οι αιτήσεις είναι δεκαπλάσιες των διαθέσιμων πόρων, γεγονός που οδηγεί τις πληρωμές στον Οκτώβριο.
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι τα 84 εκατ. ευρώ από τη βασική ενίσχυση του 2024 πρέπει να πληρωθούν έως τις 15 Οκτωβρίου 2025, αλλιώς θα χαθούν οριστικά, όπως συνέβη πέρυσι με τα 65 εκατ. ευρώ της χρονιάς 2023. Στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. που οι μηχανισμοί πληρωμών λειτουργούν απρόσκοπτα, αυτά τα ποσά επιστρέφουν στους αγρότες ως προσαύξηση στη βασική ενίσχυση· στην Ελλάδα, όμως, παραμένουν ανεκμετάλλευτα, προκαλώντας δυσφορία και στα στελέχη της DG Agriπου έχουν ήδη επισημάνει τις αδυναμίες.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΠΟΥ ΕΚΡΕΜΜΟΥΝ:
ΟΣΔΕ 2025: Καχυποψία και κοινωνικό ρήγμα
Πέρα από τα οικονομικά δεδομένα, το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα φέτος είναι το κλίμα καχυποψίας που έχει εγκατασταθεί στις αγροτικές κοινωνίες. Η φημολογία για «ειδικούς δικαιούχους» που αποσπούν τεράστια ποσά κοινοτικών ενισχύσεων έχει οξύνει τις αντιθέσεις σε μικρές κοινωνίες, όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα σοβαρό ρήγμα που δεν περιορίζεται σε πειράγματα και σχόλια, αλλά δηλητηριάζει τις σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025, οι οποίες πρέπει να υποβληθούν έως τις 29 Αυγούστου. Η εφαρμογή παρουσιάζει συνεχείς τεχνικές δυσλειτουργίες, οι χάρτες και τα δεδομένα κτηματολογίου δεν «κουμπώνουν», ενώ η υποχρεωτική καταχώρηση ΑΤΑΚ καθιστά ανέφικτη την ολοκλήρωση χιλιάδων αιτήσεων. Οι αγρότες καταγγέλλουν ότι τα ΚΥΔ τους ζητούν υπέρογκες χρεώσεις για τη διεκπεραίωση, ειδικά στα οικολογικά προγράμματα, κάτι που έχει διαρρήξει τη σχέση εμπιστοσύνης που υπήρχε μέχρι πρότινος.
Σκληρή στάση από τις Βρυξέλλες
Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν με καχυποψία τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Οι ευρωπαίοι εισαγγελείς έχουν ήδη αποκαλύψει φαινόμενα κακοδιαχείρισης, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) πιέζει για διαφάνεια. Το αίτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ να δοθεί περίοδος ανοχής για τον ΑΤΑΚ –ώστε να πληρωθούν όσοι υποβάλουν αιτήσεις χωρίς αυτόν και να συμπληρώσουν τον αριθμό έως τα τέλη Νοεμβρίου– δεν έχει ακόμα εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η αβεβαιότητα παρατείνεται και οι αγρότες αισθάνονται εγκλωβισμένοι. Η εικόνα θυμίζει περισσότερο διοικητικό χάος παρά μια οργανωμένη διαδικασία διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων. Και όλα αυτά ενώ οι πληρωμές άμεσων ενισχύσεων και αποζημιώσεων, που υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί, παραμένουν μετέωρες.
Οι συνέπειες στην ύπαιθρο
Το ζήτημα δεν είναι μόνο λογιστικό. Η καθυστέρηση στις πληρωμές και οι εκκρεμότητες των δηλώσεων υπονομεύουν τη ρευστότητα των αγροτικών οικογενειών. Ο Αύγουστος, που παραδοσιακά είναι μήνας πληρωμών για τις άμεσες ενισχύσεις, εξελίσσεται σε μήνα αβεβαιότητας, με την αγωνία να κορυφώνεται ενόψει Οκτωβρίου.
«Αντί να σχεδιάζουμε την επόμενη σπορά, ψάχνουμε αν θα χαθούν 84 εκατ. ευρώ και αν θα περάσουν οι δηλώσεις μας χωρίς ΑΤΑΚ», αναφέρουν χαρακτηριστικά αγρότες από τη Θεσσαλία. Οι ίδιοι φοβούνται ότι αν χαθούν ξανά κοινοτικοί πόροι, η χώρα θα βρεθεί σε ακόμη πιο δύσκολη θέση απέναντι στους εταίρους της.
Τι μέλλει γενέσθαι
Η κυβέρνηση καλείται να βρει λύση άμεσα. Οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές:
• Στις 29 Αυγούστου λήγει η διορία για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ.
• Στις 15 Οκτωβρίου λήγει η προθεσμία για να μη χαθούν τα 84 εκατ. ευρώ.
Χωρίς αποτελεσματική παρέμβαση, οι απώλειες θα είναι διπλές: οικονομικές για τους αγρότες και πολιτικές για το κράτος. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει η απαιτούμενη πολιτική βούληση, καθώς οι κοινοτικοί μηχανισμοί έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να δείξουν περαιτέρω ανοχή.
Η φετινή κρίση στις αγροτικές ενισχύσεις δεν είναι απλώς λογιστική ανωμαλία. Είναι ζήτημα διαχείρισης, αξιοπιστίας και κοινωνικής συνοχής. Με τα εκκρεμή ποσά να ξεπερνούν τα 500 εκατ. ευρώ και τις δηλώσεις ΟΣΔΕ να βαλτώνουν στον ΑΤΑΚ, η ύπαιθρος βιώνει μια πρωτοφανή δοκιμασία. Οι επόμενοι δύο μήνες θα κρίνουν αν η χώρα θα καταφέρει να σώσει τα 84 εκατ. ευρώ και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγροτών, ή αν θα χαθεί άλλη μια ευκαιρία με ανυπολόγιστο κόστος.
