Την «καυτή πατάτα» του ΕΝΦΙΑ στους Δήμους και τις Περιφέρειες ετοιμάζεται να πετάξει η κυβέρνηση.
Όπως προκύπτει από τη δήλωση του υπουργού Οικονομικών Γκ. Χαρδούβελη «στόχος είναι οι επιβαρύνσεις να μειώνονται σταδιακά και ο ΕΝΦΙΑ να γίνει πλήρως ανταποδοτικός, δηλαδή να αποτελεί το βασικό έσοδο της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης».
Η ιδέα να εισπράττουν οι ΟΤΑ τον ΕΝΦΙΑ δεν είναι καινούργια. Ο πρωθυπουργός είχε αναφερθεί στο παρελθόν στην προοπτική αυτή, όταν ο νέος φόρος στόχο είχε «περισσότεροι να πληρώνουν λιγότερα» χωρίς κανείς να μπορεί να φανταστεί τότε, το πατατράκ που θα έφερνε η εκκαθάριση.
Είχε πέσει στο τραπέζι και κατά το αρχικό εγχείρημα προσδιορισμού του φόρου ακινήτων από την τρικομματική τότε κυβέρνηση αλλά λόγω αντικειμενικών δυσκολιών, μετατέθηκε για αργότερα.
«Παράθυρο» για βελτιώσεις στον ΕΝΦΙΑ
Η μεταβίβαση της αρμοδιότητας είσπραξης αλλά και των εσόδων από το φόρο ακινήτων στους Δήμους, συνεπάγεται βέβαια αντίστοιχη μείωση της επιχορήγησης που λαμβάνουν.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι οι ΟΤΑ είναι υποχρεωμένοι πλέον να έχουν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και αν τους λείπουν πόροι να καλύπτουν τις τρύπες από ίδια έσοδα, δημιουργεί ενδεχομένως ένα επικίνδυνο… μίγμα για τους ΟΤΑ.
Η πρόθεση της κυβέρνησης πάντως είναι σαφής. Χωρίς να υπάρχει χρονικός προσδιορισμός ο ΕΝΦΙΑ – με υποσχέσεις σταδιακού «κουρέματος» – θα αποτελεί το βασικό έσοδο της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.
Άλλωστε, αυτό το μοντέλο ακολουθείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου ισχύουν φόροι ακίνητης περιουσίας.
Κατά τα λοιπά από τη γραπτή δήλωση του υπουργού προκύπτει πρόθεση μελλοντικής –επίσης χωρίς να προσδιορίζεται χρονικά- μείωσης των επιβαρύνσεων για κενά ξενοίκιαστα ακίνητα, αναγνωρίζονται οι «αστοχίες» του νόμου και τα λάθη και τονίζεται ότι «σε περίπτωση διαπίστωσης αστοχιών του συστήματος, αυτές θα διορθωθούν πριν την έκτη και τελευταία δόση».
Αναλυτικά, η δήλωση του Γκίκα Χαρδούβελη αναφέρει τα εξής:
Με την καθιέρωση του ΕΝΦΙΑ, γίνεται ένα πρώτο σημαντικό βήμα προκειμένου να δημιουργηθεί ενιαία βάση για την Ακίνητη Περιουσία, με στοιχεία που συμπληρώνονται και διορθώνονται συνεχώς.
Είναι σημαντικό ότι για πρώτη φορά κοστολογήθηκε ηλεκτρονικά η φορολογία παρ’ ότι δεν υπάρχει συλλογική – τόσο για τους πολίτες όσο και για το Δημόσιο – εμπειρία μιας τέτοιας διαδικασίας.
Αυτός είναι ο τρόπος που εφαρμόζεται και διεθνώς για να περιοριστούν οι πιθανότητες φοροδιαφυγής και να αποδυναμωθεί η αδιαμεσολάβητη σχέση φορολογούμενου – έφορου που πολλές φορές οδηγούσε σε στρεβλώσεις.
Ο Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων περιουσίας εφαρμόζεται στην Ελλάδα για πρώτη φορά. Η χώρα μας παρουσιάζει πολύ υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης, αλλά παράλληλα δεν είχε Κτηματολόγιο, στερείτο οργανωμένης σύγχρονης κτηματαγοράς και κυρίως δεν υπήρχε φορολογική βάση για τα ακίνητα, αφού όσα στοιχεία υπήρχαν ήταν αποσπασματικά και ελλιπή, αφού άλλα καταγράφονταν στα στοιχεία της Φορολογικής Διοίκησης (Ε9 και Ε2) και άλλα από τους ΟΤΑ και τη ΔΕΗ.
Μέσα σε σύντομο χρόνο έγιναν πολλά. Υπήρξαν, όμως, αστοχίες στην εφαρμογή του νόμου. Το πρώτο σφάλμα που εντόπισα, επιχείρησα να το βελτιώσω άμεσα. Η παρέμβαση που έγινε τον Ιούνιο αφορούσε περίπου 2.000.000 φορολογούμενους πολίτες.
Εντοπίστηκαν όμως και άλλα λάθη στη συνέχεια για τα οποία – με τη νομοθετική παρέμβαση που θα κατατεθεί εντός των επόμενων ημερών – προχωρούμε στη βελτίωση και τον εξορθολογισμό τους. Στο μέλλον θα υπάρξουν νέες βελτιώσεις όσο η βάση γίνεται πληρέστερη και αντιπροσωπευτικότερη, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση των μη ηλεκτροδοτούμενων ανοίκιαστων κτισμάτων.
Βασική δέσμευση της Κυβέρνησης ήταν και παραμένει η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ως προϋπόθεση σωστής και δίκαιης κατανομής των φορολογικών βαρών καθώς και η διόρθωση λαθών και αδικιών που μπορεί να προέκυψαν κατά την εφαρμογή του νόμου.
Στόχος είναι οι επιβαρύνσεις να μειώνονται σταδιακά και ο ΕΝΦΙΑ να γίνει πλήρως ανταποδοτικός, δηλαδή να αποτελεί το βασικό έσοδο της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.
Προς αυτή την κατεύθυνση, το Υπουργείο Οικονομικών προχωρά σε νομοθετική πρωτοβουλία προκειμένου να διορθώσει τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν, να δώσει τη δυνατότητα στους πολίτες να προβούν και εκείνοι με τη σειρά τους στις απαραίτητες διορθώσεις και παράλληλα να εξασφαλίσει το δημοσιονομικό στόχο με διευρυμένη, όμως, φορολογική βάση. Περισσότεροι υπόχρεοι να πληρώσουν λιγότερα.
Οι βασικότερες αλλαγές είναι οι εξής:
1. Για οικόπεδα εντός οικισμών αλλά εκτός Αντικειμενικού Προσδιορισμού Αξίας Ακινήτων θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του φόρου, τόσο του κυρίου όσο και του συμπληρωματικού, η ευνοϊκότερη αξία για το φορολογούμενο, μεταξύ της αξίας που ίσχυε για τον υπολογισμό του ΦΑΠ και αυτής που χρησιμοποιήθηκε για την πρώτη εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ.
Με αυτό τον τρόπο, εξασφαλίζεται ότι δεν θα υπολογιστεί φόρος με μεγαλύτερη αξία σε σχέση με το προηγούμενο φορολογικό έτος αλλά στις περιπτώσεις που παρουσιάστηκαν προβλήματα, όπως αυτές ορισμένων οικισμών, η αξία που θα ληφθεί υπόψη θα είναι η ευνοϊκότερη για το φορολογούμενο.
2. Παρέχεται η δυνατότητα καταβολής του φόρου σε έξι δόσεις, με την πρώτη να είναι καταβλητέα την 30η Σεπτεμβρίου 2014 και την τελευταία στο τέλος του μηνός Φεβρουαρίου 2015.
3. Βελτιώνεται και ηλεκτρονικοποιείται το πλαίσιο για τη χορήγηση εκπτώσεων και απαλλαγών σε όσους τις δικαιούνται. Συγκεκριμένα:
3.1. Καταργείται ως προϋπόθεση για τη χορήγηση απαλλαγής σε φυσικά και νομικά πρόσωπα η ύπαρξη ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας.
3.2. Ηλεκτρονικοποιείται και απλοποιείται η διαδικασία για τη χορήγηση απαλλαγής σε αναπήρους για τη διευκόλυνσή τους.
4. Απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ για το 2014, πέραν των σεισμοπλήκτων ακινήτων, το σύνολο των ακινήτων της Κεφαλονιάς.
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της νέας εκκαθάρισης, η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων θα εκδώσει απλό και χρηστικό οδηγό ορθής συμπλήρωσης του Ε9, επισημαίνοντας στους φορολογούμενους συνήθη σφάλματα τα οποία έχουν διαπιστωθεί.
Σε περίπτωση διαπίστωσης αστοχιών του συστήματος, αυτές θα διορθωθούν πριν την έκτη και τελευταία δόση.
Η διευκόλυνση του πολίτη αποτελεί υψίστη προτεραιότητα για το Υπουργείο Οικονομικών».
