Μεταξύ δύο χειμάρων και σε απόσταση 20 λεπτών από τη θάλασσα, μεταξύ Νέας Σκήτης και μονής Διονυσίου, βρίσκεται το κοινόβιο μοναστήρι του Αγίου Παύλου.
Κτισμένο σε 140μ. υψόμετρο από τη θάλασσα, ιδρύθηκε σύμφωνα με την παράδοση τον 8ο αιώνα. Πραγματικές όμως μαρτυρίες για την ύπαρξή του υπάρχουν από τον 10ο αιώνα, όταν ηγούμενος του ήταν ο Παύλος ο Ξηροποταμηνός, που στάλθηκε σαν αντιπροσωπεία με τον Πρώτου του Όρους στον αυτοκράτορα Τσιμισκή για να καταγγείλουν τον Αθανάσιο τον Αθωνίτη για τους νεωτερισμούς που έφερε στο Όρος.
Άλλη παράδοση λέει πως στο ίδιο μέρος που κτίστηκε το μοναστήρι υπήρχε παλιά άλλο, αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου, κτισμένο από τον Στέφανο τον ασκητή το 337. Πάντως το 1257 σε χρυσόβουλλο του Μιχαήλ Παλαιολόγου όχι μόνο το μοναστήρι αναφέρεται αλλά και τα όριά του.
Στο «Τρίτο Τυπικό» του Όρους έρχεται δέκατο όγδοο, ενώ στον 14ο αιώνα καταστρ’αφηκε πιθανώς από τους Καταλανούς (1309), με αποτέλεσμα να γίνει κελλί και να πουληθεί από την κυρίαρχη μονή του Ξηροποτάμου το 1360 από τους Σέρβους μοναχούς Γεράσιμο και Αντώνιο. Ευεργέτες και ανακαινιστές της μονής φέρονται έκτοτε Σέρβοι και Βλαχομολδαυοί ηγεμόνες μεταξύ των οποίων ο Γεώργιος Βράγκοβιν, που έκτισε το παλιό καθολικό και η θυγατέρα του κυρά Μάρω, σύζυγος του Σουλτάνου Μουράτ του Β’ και η μητέρα του Πορθητού, που δώρισε στη μονή και μέρος από τα δώρα των μάγων. Το 1817 οι μοναχοί ξανάκτισαν το καταστραμμένο καθολικό τους και το μαρμαροτέχνησαν με τον φιλότεχνο Τηνιακό τεχνίτη Λυρίτη και με μάρμαρα από την Τήνο, την Πεντέλη και το Άγιο Όρος.
){kind=link}