Ι.Μ. ΒΕΡΟΙΑΣ: Το Σάββατο 12 Νοεμβρίου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο στο Ιερό Παρεκκλήσιο του Αγίου Στεφάνου Βεροίας με την ευκαιρία της εορτής του προστάτου της ενορίας, Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος.
Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας τέθηκε σε προσκύνηση τεμάχιο του Ιερού Λειψάνου του εορταζομένου Αγίου, ενώ στο τέλος τελέστηκε το καθιερωμένο μνημόσυνο των δωρητών και μελών της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Κυριών Βεροίας.
Ακόμη, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Παντελεήμων, προχείρισε σε πνευματικό τον Αρχιμ. Νεκτάριο Χαλετζή, εφημέριο του Ιερού Ναού του Αγίου Γεωργίου Βεροίας και του Πανελληνίου Ιερού Προσκύνηματος της Παναγίας Σουμελά Βερμίου.
Ο Σεβασμιώτατος στην ομιλία του ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ιωάννης πένησι δούς και σκορπίσας, ω ποία Χριστώ νυν παρεστως λαμβάνει».
Με τους δύο αυτούς στίχους σκιαγραφεί ο ιερός Συναξαριστής τον εορταζόμενο σήμερα μεγάλο ιεράρχη της Εκκλησίας μας, τον άγιο Ιωάννη τον Ελεήμονα, πατριαρχη Αλεξανδρείας. Δίδοντας και σκορπίζοντας στους φτωχούς, απολαμβάνει τώρα ο Ιωάννης τις ουράνιες δωρεές ευρισκόμενος ενώπιον του Χριστού.
Η ελεήμων καρδία του αγίου Ιωάννου ήταν αυτή που χαρακτήριζε την πορεία και τη ζωή του, και η ελεημοσύνη του είναι ασφαλώς το πιο χαρακτηριστικό και το πιο καθοριστικό γνώρισμα της αγίας προσωπικότητός του. Όχι μόνο γιατί η αγάπη του προς τον ανθρωπο και η διάθεσή του να προσφέρει με κάθε τρόπο στον πάσχοντα και ενδεή αδελφο του υπερέβαινε τα συνήθη μέτρα, αλλά και διότι η αγάπη του και η ελεήμων καρδία του αποτελούσαν τη συνισταμένη και την εκφραση όλων των αρετών που κοσμούσαν την αγία ψυχή του.
Πολλές φορές νομιζουμε ότι η ελεημοσύνη είναι μία εύκολη αρετη, μία απλή και ανέξοδη κίνηση, ιδίως για τους ανθρώπους που διαθέτουν κάποια άνεση και ευχέρεια οικονομικη. Πολλές φορές νομίζουμε ότι είναι εύκολο να προσφερει κανείς στον συνάνθρωπό του, ιδίως όταν πρόκειται να προσφέρει από το περίσσευμά του. Όμως δεν είναι τόσο εύκολο όσο νομίζουμε, γιατί η ελεημοσύνη είναι έκφραση της αγάπης και η αγάπη είναι η συνισταμένη όλων των αρετών.
Αν δεν καλλιεργήσει ο άνθρωπος στην ψυχη του όλες τις αρετές, αν δεν αποκτήσει την ταπείνωση, αν δεν εκκόψει τη φιλαυτία, την ιδιοτέλεια, αν δεν συνειδητοποιήσει τη ματαιότητα των υλικών πραγμάτων και την αξία των πνευματικών, αν δεν πιστεύσει ότι ο πλησίον του δεν είναι ούτε ένας ξένος ούτε πολύ περισσοτερο ένας ανταγωνιστής του, αλλά είναι ο αδελφός του, τον οποίο οφείλει να αγαπά ως εαυτόν, τότε δεν μπορεί να προσφέρει, έστω και εάν έχει περίσσεια αγαθών.
Και ακριβώς επειδή η ελεημοσύνη είναι έκφραση της αγάπης και η αγάπη προϋποθέτει την ύπαρξη ολων των αρετών στην ψυχή του ανθρώπου, γι᾽ αυτό και ο Χριστος ορίζει την ελεημοσύνη ως το απόλυτο κριτήριο της σωτηρίας μας. Ένα ποτήριο ψυχρού ύδατος «εις όνομα προφήτου» χαρίζει σ᾽ αυτόν που το προσφέρει «μισθόν προφητου», κατά τη διαβεβαίωση του Κυρίου, ενώ το να προσφέρει κάποιος φαγητό σε έναν ενδεή συνάνθρωπο του θεωρείται ως παρεχόμενο στον ίδιο τον Χριστό και του εξασφαλίζει, εφόσον παρέχεται με αγαθή διάθεση, θέση στα δεξιά του Χριστού κατά την ημέρα της κρισεως. Αντίθετα βλέπουμε ότι η δυσκολία του νέου του Ευαγγελίου να μοιράσει τα υπάρχοντά του στους πτωχούς, του στερεί την αιώνιο ζωή.
Θα μπορούσε βεβαίως η Εκκλησία μας αντί να προβάλλει το μεγαλείο της ελεήμονος καρδίας του εορταζομένου αγίου να προβάλλει τις αλλες αρετές του. Δεν το κάνει όμως, γιατί η ελεημοσύνη δεν είναι μόνο θεωρητική αρετή, αλλα και πρακτική. Αυτό σημαίνει ότι ο καθένας από εμάς που ήλθαμε σημερα για να τιμήσουμε και να πανηγυρίσουμε τη μνήμη του αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος μπορεί να προσπαθήσει στο εξής να μιμηθεί την ελεήμονα συμπεριφορά του εορταζομένου αγίου Ιωάννου.
Και είναι πιο εύκολο για μας τους αδύναμους και χοικούς ανθρώπους να προσπαθήσουμε να κατακτησουμε αυτή τη μεγάλη αρετή του αγίου που έχει και πρακτικές πλευρές, από το να προσπαθήσουμε να μιμηθούμε κάποια άλλη αρετή του, οπως την ταπεινοφροσύνη ή την εγκράτεια ή την πίστη που δεν έχουν τόσο εμφανείς πρακτικες προεκτάσεις και είναι πιο δύσκολο να γίνει κατανοητο το μεγαλείο τους σε ανθρώπους σαν και μας, που δεν έχουμε προχωρησει στις υψηλες βαθμίδες της πνευματικής ζωής στις οποίες είχε ανέλθει ο τιμώμενος άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων.
Ο στίχος όμως του Συναξαριστού «Ιωάννης πένησι δούς και σκορπίσας» κάνει σαφή και μία απαραίτητη προϋπόθεση της ελεημοσύνης, την οποία εκπληρούσε σε απόλυτο βαθμό ο εορταζόμενος άγιος. Και αυτή είναι η αγαθή διάθεση.
Δεν λέει μόνο «δούς» ο ιερός Συναξαριστής, λέει και «σκορπίσας». Δεν λέει, δηλαδή, έδωσε απλώς, αλλά έδωσε γενναιόδωρα, έδωσε απλόχερα, με ανοικτή καρδιά, χωρις υπολογισμούς, χωρίς να σκεφτεται αν του κοστίζει και πόσο, αν θα του λείψει ή όχι. Πρόσφερε ο άγιος και από το υστέρημά του με πολλή αγάπη και με τη βεβαιότητα ότι «ιλαρόν δότην αγαπά ο Θεός», ότι δηλαδή ο Θεός ευαρεστείται, όταν ο άνθρωπος προσφέρει από την καρδιά του, προσφέρει από αγάπη και όχι από ανάγκη. Και αυτόν τον άνθρωπο, που προσφέρει, μιμούμενος τον Θεό, ο οποίος χαρίζει τα δώρα του σε όλους τους ανθρώπους χωρίς διάκριση και «βρέχει επί δικαιους και αδίκους», αγαπά και αμείβει και αγιάζει ο Θεός.
Αυτή την αγαθή διάθεση ας προσπαθήσουμε να αποκτήσουμε, μιμουμενοι την ελεήμονα καρδία του εορταζομένου αγίου, για να γίνουμε και εμείς άξιοι του ελέους του Θεού και στη γη και στον ουρανό.
