Του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου
ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ: Είχα μεγάλη ευλογία από τον Θεό να γνωρίσω, μεταξύ άλλων, τον μεγάλο θεολόγο του 20ου αιώνα π. Ιωάννη Ρωμανίδη.
Από πολλά χρόνια διάβαζα τα κείμενά του, αλλά το χρονικό διάστημα 1987-1995 που υπηρετούσα ως Ιεροκήρυξ και Διευθυντής Νεότητος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών συνδέθηκα μαζί του, που είχε ήδη συνταξιοδοτηθή και έμενε στην Αθήνα, και μιλούσαμε σχεδόν επί καθημερινής βάσεως για θεολογικά και εκκλησιαστικά θέματα.
Μάλιστα, τον Μάιο του 1995 με δική του πρόσκληση πήγα μαζί του στο Βανκούβερ του Καναδά, και μόνον οι δυό μας κάναμε ένα τριήμερο Σεμινάριο σε Αμερικανούς Ψυχοθεραπευτές, αναπτύσσοντας την ησυχαστική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, αναλύοντας ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία θεραπεύει τον άνθρωπο με τα Μυστήρια και την ασκητική της παράδοση.
Στην συνέχεια, όταν έγινα Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου μου υπέβαλε αίτηση να τον προσλάβω στην Ιερά Μητρόπολή μου και να τον εγγράψω στο Κληρικολόγιό της, χωρίς, βέβαια, μισθοδοσία, απλώς για να έχη εκκλησιαστική αναφορά. Τότε ζήτησα από τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Σπυρίδωνα το Απολυτήριό του από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής στην οποία ανήκε μέχρι τότε, ο οποίος μου το απέστειλε και έκτοτε μέχρι του θανάτου του ανήκε στην Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου.
Αυτό έγινε αφορμή να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επικοινωνία και να εισδύσω ακόμη περισσότερο στην διδασκαλία του.
Ο π. Γεώργιος Φλωρόφσκι και ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης είναι δύο μεγάλοι θεολόγοι του 20ου αιώνος. Κανένας άλλος Έλληνας θεολόγος δεν είχε τέτοια μεγάλη επικοινωνία με τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκι και επίδραση από αυτόν όπως ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Αυτό φαίνεται στις επιστολές του π. Ιωάννου Ρωμανίδη που έχουν διασωθή. Αλλά και σε επιστολή του π. Γεωργίου Φλωρόφσκι που διασώζεται φαίνεται η μεγάλη εκτίμηση που είχε στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη, τον μαθητή του. Ίσως ήταν ο καλύτερος μαθητής του.
Αυτό φαίνεται στις επιστολές του π. Ιωάννου Ρωμανίδη τις οποίες ανεζήτησα και βρήκα. Πρόκειται για 25 επιστολές που εστάλησαν από τον Μάιο του 1954 μέχρι τον Αύγουστο του 1966 και τις δημοσίευσα στο βιβλίο μου με τίτλο «π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ένας κορυφαίος δογματικός θεολόγος της Ορθοδόξου Εκκλησίας».
Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης προσέλαβε τα βασικά σημεία της διδασκαλίας του π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, αλλά και προχώρησε πιο πέρα από τον καθηγητή του και «μεντορά» του, όπως τον αποκαλούσε, κυρίως σε τέσσερα θέματα: Πρώτον, στην διαφορά μεταξύ των φιλοσοφούντων θεολόγων του 3ου και 4ου αιώνος και των Πατέρων που στηρίχθηκαν στην εμπειρία των Προφητών, των Αποστόλων και των Πατέρων∙ δεύτερον στην ιστορία που προσδιόρισε την Ανατολική και Δυτική Ρωμαική Αυτοκρατορία∙ τρίτον, στην «νεοπατερική σύνθεση», τονίζοντας την σπουδαιότητα της διδασκαλίας του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου και του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά∙ και τέταρτον, στην βάση της «Φιλοκαλίας» των ιερών νηπτικών, στον ιερό ησυχασμό που είναι η προϋπόθεση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που διαφοροποιείται από την Φραγκολατινική παράδοση.
Στο κείμενο που ακολουθεί γίνεται μια σύντομη ανάλυση των επιστολών αυτών με τις εξής υποδιαιρέσεις: Έντονη και ειλικρινής αλληλογραφία∙ Μαθητής, σύνοικος, καθοδηγητής και συνάδελφός του∙ Βιογραφικά στοιχεία των δύο θεολογικών ανδρών∙ Αναφορά στις μελέτες του∙ Ενημέρωση για την θεολογική και εκκλησιαστική κατάσταση∙ Ενδιαφέρον για την Ορθοδοξία στην Αμερική και την πορεία των θεολογικών διαλόγων∙ και Συμπεράσματα.
Η θεολογική επικοινωνία μεταξύ των κορυφαίων αυτων θεολόγων του 20ου αιώνος είναι αρκετά ενδιαφέρουσα. Παρατίθεται μια σύντομη ανάλυση.
