Ι.Μ. ΜΑΝΗΣ: Όλοι εκθειάζουν την Παγκόσμια Ημέρα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (10 Δεκεμβρίου εκάστου έτους) και καλώς.
Πρόκειται για έναν εορτασμό σε ανάμνηση της υπογραφής της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ της 10ης Δεκεμβρίου του έτους 1948.
Η Διακήρυξη αυτή ήταν αποτέλεσμα των τραγικών συνεπειών που επέφερε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος με τους 60 εκατομμύρια νεκρούς συνανθρώπους μας αλλά και βέβαια της αξιολόγου αποφασιστικότητας της διεθνούς κοινότητας για την μη πλέον συνέχιση μιάς συμπεριφοράς απανθρωπίας και κτηνωδίας, σ’ όλα τα επίπεδα και σ’ όλους τους λαούς της γης.
Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ως κείμενο αποτελείται από το Προοίμιο και 30 άρθρα και υιοθετήθηκε από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στο Παρίσι. Δεν τυγχάνει βέβαια κείμενο με τυπική νομική ισχύ, ωστόσο ως μία εξαγγελία βασικών δομικών αρχών θεωρείται κείμενο υψηλού κύρους και όταν ένα κράτος συμμετέχει στον ΟΗΕ σημαίνει αυτόματα ότι σιωπηρώς αποδέχεται την όλη Διακήρυξη. Εκφράζει η Διακήρυξη, γενικώς, παραδεδεγμένους κανόνες του διεθνούς δικαίου που, κατά το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος (1975) «αποτελούν αναπόσπαστον μέρος του εσωτερικού δικαίου, υπερισχύουν δε πάσης αντιθέτου διατάξεως νόμου».
Ειδικότερα, στη Διακήρυξη γίνεται λόγος για ελευθερία και ισότητα στα δικαιώματα, για δικαίωμα δίκαιης και ίσης μεταχείρισης, για δικαίωμα στη ζωή, ισότητας απέναντι στο νόμο, για προσωπική ασφάλεια, για ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση, για δικαίωμα ιθαγένειας, γάμου, ιδιοκτησίας, ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας, για δικαίωμα εργασίας, εκπαίδευσης, δημιουργίας πολιτισμού, για δικαίωμα επαρκούς βιωτικού επιπέδου κα.
Βέβαια, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε, ότι είχε προηγηθεί η Magna Charta Libertatum, το 1215 στην Αγγλία ως και η Petition of Rights (1628), ο Habeas Corpus Act (1679) και προπαντός το Bill of Rights του 1688. Πέραν του Ατλαντικού, την πρώτη συνταγματική κατοχύρωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων την έχουμε στην Αμερική στο σχέδιο συντάγματος της Πολιτείας της Καρολίνας (1669) και οι πρώτες διακηρύξεις δικαιωμάτων τέθηκαν σε ισχύ από τις Πολιτείες της Βιργινίας και της Πενσυλβάνιας. Διακηρύξεις περιέχει και το Αμερικανικό Ομοσπονδιακό Σύνταγμα με τις τροποποιήσεις του (1791).
Στη Γαλλία έπειτα έχουμε την Declaration des droits de l’ homme et du citoyen του 1789, η οποία και επηρέασε πολλά ευρωπαικά κράτη κατά τον 19ο αιώνα για την κατοχύρωση και απ’ αυτά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όλα βέβαια τα ελληνικά συνταγματικά κείμενα από το σχέδιο του Ρήγα Βελεστινλή – Φεραίου, το προσωρινό Σύνταγμα της Επιδαύρου (1822) ως σήμερα κατοχυρώνουν τα ανθρώπινα – ατομικά δικαιώματα.
*
Περαιτέρω πρέπει ν’ αναφερθούν και οι σχετικές με τα ανθρώπινα- ατομικά δικαιώματα πράξεις όπως: την Τελική Πράξη του Ελσίνκι (1975) και κυρίως την «Σύμβαση για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών» (κατά σύντμηση: ΕΣΔΑ), της 4ης Νοεμβρίου 1950 (Ρώμη) και όπως τροποποιήθηκε μέχρι και στις 3 Σεπτεμβρίου 1953 και με τα πρόσθετα πρωτόκολλα.
Κατοχυρώνονται, συνεπώς, και νομικώς τα ανθρώπινα – ατομικά δικαιώματα, τα πανανθρώπινα δικαιώματα και τούτο είναι ένα ύψιστο επίτευγμα του νομικού πολιτισμού της ανθρωπότητος. Πρόκειται κατ’ ακολουθίαν, για προστατευόμενα έννομα αγαθά, εξόχως απαραίτητα για τον κάθε άνθρωπο και την κοινωνία.
*
Ωστόσο, αυτό το οποίο λησμονείται ή παραθεωρείται είναι η ρίζα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πως χαιρόμεθα τούτο το δένδρο της Διακηρύξεως; Ποίες είναι οι βαθύτερες ρίζες του; Αλλ’ εμείς έχουμε το χρέος να υπογραμμίσουμε, ότι αυτές οι ρίζες, είναι η παρουσία της χριστιανικής διδασκαλίας. Τι θα ήταν η ανθρωπότητα, εάν δεν υπήρχε το Ευαγγέλιο, δεν το ερμήνευε ένας Απόστολος των Εθνών, δεν το κήρυτταν οι Απόστολοι, δεν θεολογούσαν οι σοφοί μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας;
Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι κεκρυμένα στα λόγια του Χριστού, στα «αιώνια ρήματα» και ειδικότερα στην επί του Όρους ομιλία Του και πρωτίστως στην θεία διακήρυξη της «καινής εντολής». Ο ουρανοβάμων Παύλος θα γράψει: «Ουκ ένι Ιουδαίος, ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος, ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ˙ πάντες γαρ υμείς εις εστε εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. 3,28). Ο Ιερός Χρυσόστομος θα κηρύξει: «Άνθρωπος γαρ εστιν, ουχ όστις απλώς, χείρας και πόδας έχει ανθρώπου, ουδ’ όστις εστί λογικός μόνος, αλλ’ όστις ευσέβειαν και αρετήν παρρησίας ασκεί» (Ε.Π. 49, 232). Έτσι, υπό το φως του Χριστιανισμού η ανθρώπινη ύπαρξη καταξιώνεται και καθίσταται σεβαστή, καθ’ ότι θεωρείται και είναι ο άνθρωπος «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού».
Αυτό το φως φώτισε, ζέστανε, τόνισε, εξύψωσε όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα και δημιούργησε την βάση του υψηλότερου ανθρώπινου πολιτισμού. Είναι γεγονός, ο,τι όπου επήγε το Ευαγγέλιο, εκεί εξημερώθηκαν οι λαοί και οι κοινωνικές σχέσεις είδαν την αρίστη βελτίωση, πέραν μιάς προηγούμενης βαρβαρότητας.
Έχει λεχθεί και ορθώς ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι το «ευαγγέλιο» των καιρών μας. Δεν είναι παράδοξο τούτο. «Ευαγγέλιο»! Γιατί πράγματι, θεμελιώνονται στο Ευαγγέλιο, που αγαπά δίνει αξία και σώζει τον άνθρωπο. Άλλωστε αυτό ακριβώς δηλώνει και η ενανθρώπηση του Θεού, η Σάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού, το γεγονός ότι «άνθρωπος γίνεται Θεός, ίνα Θεόν τον Αδάμ (=άνθρωπον) απεργάσηται» (τροπάριον Χριστουγέννων).
Οι απόψεις των John Locke και Jean-Jacques Rousseau και γενικά οι θεωρίες περί «κοινωνικού συμβολαίου» και «περί φυσικού δικαίου» χρήσιμες, αλλά υστερογενείς. Η ρίζα βρίσκεται στην αποκεκαλυμμένη Αλήθεια. Και αυτή η ρίζα πρέπει να παραμείνει ζώσα, γιατί είναι τροφοδότρια ουσία.
