Κυριακάτικο εγκύκλιο κήρυγμα του Μητροπολίτου Γόρτυνος Ιερεμία
Ψαλμός 14
ΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΝΑΟ Ο ΠΙΣΤΟΣ
1. Στην ερμηνεία του ιερού Ψαλτηρίου που κάνουμε, αδελφοί μου χριστιανοί, βρισκόμαστε στον 14ο Ψαλμό, τον οποίο θα σας ερμηνεύσω σήμερα. Παρακαλώ προσέξτε την ερμηνεία του.
Υπήρχε παλαιά συνήθεια ο ιερεύς, στεκόμενος μπροστά στις πύλες του ιερού Ναού, να ερωτά τους ερχομένους πιστούς, αν είναι καλά προετοιμασμένοι, για την προσευχή και την θυσία που θα προσφέρουν στον Ναό (βλ. Α´ Βασ. 21,1. Αγγ. 2,11. Ζαχ. 7,1). Στον Ψαλμό μας όμως εδώ, αντίθετα προς την πρώτη παλαιά συνήθεια, ο πιστός ερωτά τον ιερέα και όχι ο ιερέας τον πιστό, πως πρέπει να είναι, για να παρασταθεί ενώπιον του Κυρίου στον Ναό κατά την θεία λατρεία (στιχ. 1). Από την Παλαιά Διαθήκη ακόμη ο ιερός Ναός εθεωρείτο ως τόπος παρουσίας του Θεού και όχι απλά ως τόπος συγκεντρώσεως των πιστών. Καί αφού λοιπόν ο Ναός είναι τόπος παρουσίας του Θεού, ο πιστός, που επισκέπτεται τον Ναό, θεωρείται εκεί φιλοξενούμενος από τον Θεό. Γι᾽ αυτό και ο Ψαλμός μας εδώ λέγει, «Κύριε τις “παροικήσει” εν τω σκηνώματί σου» (στιχ. 1)
2. Μας κάνει εντύπωση, αγαπητοί μου, η απάντηση του ιερέα στον ερωτώντα πιστόν. Πρέπει να ήταν πολύ καλός ο ιερεύς αυτός και πολύ μορφωμένος θεολογικά. Πρέπει να είχε διαβάσει πολύ την διδασκαλία των προφητών. Γιατί στην απάντησή του προς τον πιστό Ιουδαίο που τον ερωτά, τι πρέπει να έχει για να παρουσιασθεί στον Ναό και να παρασταθεί στον Θεό, αυτός (ο ιερεύς) δεν του λέγει να προσκομίσει υλικές προσφορές – που ένας πλούσιος μπορεί να το κάνει –, αλλά του λέγει να είναι κοσμημένος με αρετές. Καί κατά πρώτον, του λέγει γενικά, ότι πρέπει να είναι «άμωμος» (στιχ. 2), να είναι δηλαδή τέλειος ηθικά. Έπειτα του λέγει ειδικά τις αρετές που πρέπει να έχει. Πρέπει να είναι δίκαιος και να «λαλεί αλήθεια στην καρδία του» (στιχ. 2), να έχει δηλαδή ειλικρινή σκέψη και θέληση. Τού λέγει μετά, να μην έχει «δόλια» γλώσσα (στιχ. 3), να μην διαβάλλει, δηλαδή, τους άλλους ανθρώπους, ούτε να τους ονειδίζει (στιχ. 3). Ακόμη περισσότερο, αυτός που θέλει να γίνει δεκτή η προσφορά του από τον Θεό στον Ναό, πρέπει να συναναστρέφεται με τους ευσεβείς και να τους τιμά (βλ. και Ψαλμ. 1) και, αντίθετα, να καταφρονεί αυτούς που πράττουν το κακό (στιχ. 4). Ακόμη, ο πιστός που εμφανίζεται στον Ναό για να λατρεύσει τον Θεό, πρέπει να μην είναι επίορκος· γιατί πολλοί σε στιγμή ανάγκης ή απερισκεψίας δίνουν όρκο ότι θα κάνουν αυτό ή εκείνο, και έπειτα λησμονούν τον όρκο τους (στιχ. 4). Τέλος ο ευσεβής, που θέλει να λατρεύσει σωστά τον Θεό στον Ναό, πρέπει να μην δανείζει με τόκο (βλ. εξ, 22,25. Λευιτ. 25,37. Ιεζ. 18,8) και κατά την απονομή του δικαίου να μην δωροδοκείται, πράγμα που αποβαίνει εναντίον των αθώων (στιχ. 5· «δώρα επ᾽ αθώους ουκ έλαβεν»).
3. Ασφαλώς, όποιος έχει αυτές τις αρετές που είπε παραπάνω ο Ψαλμωδός μας, δηλαδή: ῞Οποιος έχει δικαιοσύνη και φιλαλήθεια (στιχ. 2)· όποιος δεν κατηγορεί και δεν ονειδίζει κανένα (στιχ. 3) και είναι φίλος των φίλων του Θεού(!), φίλος των ευσεβών δηλαδή ανθρώπων, και απέχει από τους ασεβείς (στιχ. 4)· και τέλος, όποιος δεν είναι επίορκος και δεν δανείζει με τόκο, ούτε δωροδοκείται για να αδικήσει τον δίκαιο (στιχ. 5), αυτός θα έχει μεγάλη ευλογία από τον Θεό, λέγει ο ιερεύς στον ερωτώντα αυτόν από την αρχή ευσεβή Ιουδαίο. Αυτό θέλει να πεί το τέλος του Ψαλμού μας, «ο ποιών ταύτα ου σαλευθήσεται εις τον αιώνα» (στιχ. 5).
4. Το δίδαγμα του Ψαλμού μας, αδελφοί χριστιανοί, που είναι ένα υψηλό κήρυγμα και της Καινής Διαθήκης, είναι ότι ο άνθρωπος πλησιάζει και ευαρεστεί τον Θεό όχι με εξωτερικούς τύπους της λατρείας, αλλά με την αρετή του, με την τήρηση των εντολών του Θεού. Αληθινή λατρεία στον Θεό είναι αυτή που προσφέρεται όχι από χέρια γεμάτα με υλικές προσφορές, αλλά από χέρια καθαρά από αδικίες και δολιότητες. Αυτό είναι το κήρυγμα των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης, το κήρυγμα το οποίο μεταδίδει δυνατά και ηχηρά ο μικρός μας 14ος Ψαλμός του Ψαλτηρίου μας.
Με πολλές ευχές
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
