ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ: Με υψηλό θεολογικό και ποιμαντικό ενδιαφέρον συνεχίστηκαν χθες, Τετάρτη 5 Νοεμβρίου 2025, οι εργασίες της ΛΕ’ Πανορθοδόξου Συνδιασκέψεως Εντεταλμένων Ορθοδόξων Εκκλησιών και Ιερών Μητροπόλεων για θέματα αιρέσεων και παραθρησκείας, υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπανικολάου
Η φετινή θεματολογία εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να απαντήσει στο φαινόμενο του νεοπαγανισμού και των ψευδοθρησκευτικών κινημάτων που επηρεάζουν την πνευματική ζωή και την κοινωνική συνοχή.
Η ειδωλολατρία του χθες και του σήμερα – Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου για τη “νέα μορφή πλάνης”
Πρώτος εισηγητής της ημέρας ήταν ο Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος, με το θέμα: «Οι Πατέρες της Εκκλησίας έναντι της ειδωλολατρίας». Ο Σεβασμιώτατος ανέπτυξε με θεολογική σαφήνεια τη διαχρονική στάση της Εκκλησίας απέναντι στην ειδωλολατρία, τονίζοντας ότι ο άνθρωπος, όταν απομακρύνεται από τη γνώση του αληθινού Θεού, «πλάθει είδωλα του εαυτού του και λατρεύει τα έργα των χειρών του».
Επισήμανε ότι σήμερα η ειδωλολατρία παίρνει νέες μορφές, μέσα από τον νεοειδωλολατρικό φετιχισμό του πλούτου, της εικόνας και της τεχνολογίας, υπογραμμίζοντας πως ο Ορθόδοξος χριστιανός καλείται να αντιστέκεται όχι μόνο στις εξωτερικές προκλήσεις αλλά και στις «εσωτερικές αιχμαλωσίες της ψυχής». Ο Μητροπολίτης Ιερόθεος κατέληξε πως η Εκκλησία «δια του Μυστηριακού βίου, της καθάρσεως και του φωτισμού» προσφέρει στον άνθρωπο την πραγματική απελευθέρωση από κάθε μορφή πλάνης.
Η ελληνική παιδεία και το Βυζάντιο – Μια απάντηση στους νεοπαγανιστικούς μύθους
Ακολούθησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκος, με εισήγηση για «Την πρόσληψη της ελληνικής παιδείας στο Βυζάντιο». Τεκμηριώνοντας με ιστορικά παραδείγματα, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της Εκκλησίας στη διαφύλαξη και διάδοση της αρχαίας ελληνικής παιδείας.
Ο Μητροπολίτης επεσήμανε ότι το Βυζάντιο δεν πολέμησε ποτέ την ελληνική σκέψη, αλλά αντιθέτως την ανέδειξε και την καθαγίασε μέσα από το πρίσμα της χριστιανικής θεώρησης. «Η Εκκλησία», είπε, «προσέλαβε την παιδεία, όχι τις δοξασίες της αρχαιότητας. Οι Πατέρες γνώριζαν καλά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, αλλά διά του Χριστού μετέτρεψαν τη γνώση σε σοφία». Κατέληξε ότι οι σύγχρονες νεοπαγανιστικές θεωρίες περί «διωγμού του ελληνισμού» από το Βυζάντιο είναι ιδεολογικές στρεβλώσεις χωρίς ιστορικό έρεισμα, που αναπαράγονται από ομάδες με ανθεκκλησιαστικά κίνητρα.
Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας και οι παρανοήσεις των νεοπαγανιστών
Στη συνέχεια, ο Σεβ. Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιος, παρουσίασε το θέμα: «Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας: Λειτουργική χρήση και τα αναθέματα κατά των “ελλήνων”». Εξήγησε ότι οι αναφορές στο Συνοδικό δεν αφορούν εθνική ταυτότητα, αλλά θεολογική καταδίκη της ειδωλολατρίας.
«Οι Πατέρες», τόνισε, «πολέμησαν όχι τον ελληνισμό, αλλά την πλάνη των ειδώλων». Επεσήμανε ακόμη ότι οι ομάδες που διαστρεβλώνουν τη γλώσσα του Συνοδικού επιδιώκουν να δημιουργήσουν τεχνητή αντιπαλότητα ανάμεσα στην Ορθοδοξία και τον ελληνικό πολιτισμό. Κλείνοντας, υπογράμμισε πως η Εκκλησία της Ελλάδος οφείλει να απαντά με επιστημονική τεκμηρίωση και πνευματική σταθερότητα, κάτι που επιτυγχάνεται με τις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις της Συνοδικής Επιτροπής επί των Αιρέσεων.
Ο Ιουλιανός ο Παραβάτης και η διαχρονική πολεμική κατά της πίστης
Ο Σεβ. Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος μίλησε με θέμα: «Ο Ιουλιανός ο Παραβάτης στη συνείδηση της Εκκλησίας, βάσει των έργων των Αγίων Πατέρων». Μέσα από αναφορά στα κείμενα των Αγίων Γρηγορίου του Θεολόγου και Κυρίλλου Αλεξανδρείας, τόνισε ότι ο Ιουλιανός χρησιμοποίησε τη γνώση της ελληνικής φιλοσοφίας για να πολεμήσει τον Χριστιανισμό, επιχειρώντας να αναβιώσει τον παγανισμό με «ιδεολογικό μανδύα».
Ο Μητροπολίτης ανέδειξε τις ομοιότητες αυτής της στάσης με σύγχρονες προσπάθειες αποδόμησης της πίστης μέσα από την ψευδοεπιστημονική προβολή «εναλλακτικών θρησκειών». «Η Εκκλησία», τόνισε, «παραμένει ανοικτή στον διάλογο, όχι όμως στη νοθεία της αλήθειας».
Οι απογευματινές εισηγήσεις – Ο Χριστός απέναντι στον νεοπαγανισμό
Κατά τη διάρκεια της απογευματινής συνεδρίας, ο Αιδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος π. Κυριακός Τσουρός, Γραμματέας της Συνοδικής Επιτροπής επί των Αιρέσεων, ανέπτυξε το θέμα: «Το πρόσωπο του Χριστού στον ελληνικό νεοπαγανισμό». Περιέγραψε πώς ορισμένες ομάδες επιχειρούν να παραχαράξουν το πρόσωπο του Χριστού, παρουσιάζοντάς τον ως «φιλοσοφικό μύθο» ή «εξελιγμένο διδάσκαλο».
«Αυτές οι θεωρίες», είπε, «δεν έχουν καμία σχέση με τον Χριστό των Ευαγγελίων. Είναι πνευματικά κατασκευάσματα που υπονομεύουν τη θεότητα του Ιησού». Ο π. Κυριακός υπογράμμισε την ανάγκη ποιμαντικής εγρήγορσης και συνεχούς ενημέρωσης των πιστών, με τη στήριξη των Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Η αρχαία ελληνική κριτική και η σύγχρονη αποσιώπηση
Τελευταίος εισηγητής ήταν ο θεολόγος κ. Λάμπρος Σκόντζος, με θέμα: «Αρχαιοελληνική κριτική της αρχαίας θρησκείας και η αποσιώπησή της από τους νεοπαγανιστές». Τεκμηρίωσε πως ήδη από την κλασική εποχή, φιλόσοφοι όπως ο Ξενοφάνης και ο Πλάτων είχαν επικρίνει τις παγανιστικές αντιλήψεις περί ανθρωπόμορφων θεών, γεγονός που σήμερα παραλείπεται σκόπιμα από τις νεοπαγανιστικές κινήσεις.
«Οι αρχαίοι σοφοί», είπε, «αναζητούσαν την αλήθεια και όχι τη λατρεία των ψευδών θεών. Αυτή η αλήθεια βρήκε την πληρότητά της στην αποκάλυψη του Χριστού».
Η σημασία της Συνδιάσκεψης – Θεολογία με λόγο στην κοινωνία
Οι εισηγήσεις ολοκληρώθηκαν με παρεμβάσεις εκπροσώπων Ιερών Μητροπόλεων, που τόνισαν την ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης των κληρικών και θεολόγων στα θέματα αιρέσεων και ψευδοθρησκειών. Η Εκκλησία, όπως υπογραμμίστηκε, δεν αμύνεται φοβικά αλλά απαντά με φως, διάλογο και αλήθεια, αναγνωρίζοντας τις προκλήσεις μιας κοινωνίας όπου οι ψευδοδιδασκαλίες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Ιερά Σύνοδος και η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων στηρίζουν το έργο της Συνδιάσκεψης, που συνιστά ένα ζωντανό εργαστήριο πνευματικού προβληματισμού και θεολογικής ευθύνης. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ένας εκ των εισηγητών, «η Ορθοδοξία δεν φοβάται τη συζήτηση· φοβάται τη λήθη».
Οι εργασίες ολοκληρώνονται σήμερα, με τα πορίσματα να αποστέλλονται στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων για περαιτέρω θεσμική αξιοποίηση.
