Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος: Στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Κοντού στη Λάρνακα γράφτηκε την Κυριακή, 7 Σεπτεμβρίου, μια σελίδα εκκλησιαστικής και εθνικής μνήμης.
Επιμέλεια – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Γεώργιος εκφώνησε επιμνημόσυνο λόγο για τον αείμνηστο Μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημο Μυλωνά, λίγο πριν τον ενταφιασμό των λειψάνων του στον τάφο που ετοίμασε η τοπική Εκκλησία.
Το μνημόσυνο τελέστηκε μετά το Αρχιερατικό Συλλείτουργο, προϊσταμένου του Μακαριωτάτου και συλλειτουργούντος του Μητροπολίτη Κιτίου Νεκταρίου, ενώ ακολούθησε κατάθεση στεφάνων στο κοιμητήριο της Μονής. Σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, η ατμόσφαιρα ήταν γαλήνια αλλά φορτισμένη: ψαλμικές γραμμές, δάκρυα παλαιών Κιτιέων, νέοι με κερί αναμμένο· μια Λάρνακα που θυμάται.
Ο Μακαριώτατος δεν αρκέστηκε σε μια τυπική αναφορά. Ανέτρεξε στα πρώτα βήματα ενός σχεδόν «προικισμένου» ιεράρχη: από τη Σχολή του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και τη Θεολογική Σχολή Αθηνών, στη χειροτονία Χωρεπισκόπου Σαλαμίνος (1917) και, ένα χρόνο αργότερα, στην εκλογή του ως Μητροπολίτη Κιτίου, σε εποχή διχασμών και πληγών για την Εκκλησία της Κύπρου.
«Νέος στην ηλικία, ώριμος στη σύνεση», είπε με έμφαση, υπογραμμίζοντας ότι ο Νικόδημος «έδωσε κατεύθυνση και φτερά» στη Μητρόπολη που τότε εκτεινόταν έως τη Λεμεσό. «Η λυχνία που άναψε δεν έσβησε με τον θάνατό του», επισήμανε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως το φως της αρετής και της αγωνιστικότητας «μεταλαμπαδεύτηκε στον διάδοχό του, από Κιτίου Μακάριο Γ΄».
Το ρεπορτάζ μας καταγράφει πρόσωπα που έζησαν από κοντά την τελετή. «Ήταν σαν να γύρισε για λίγο ο χρόνος στον μεσοπόλεμο», μας είπε ηλικιωμένος απόγονος αγωνιστών της περιοχής. «Οι στίχοι του ύμνου έδεσαν με τα λόγια του Αρχιεπισκόπου· ένιωσες ότι τιμάς έναν άνθρωπο που μίλησε, ρίσκαρε, πλήρωσε». Έτερος παρευρισκόμενος στάθηκε στην ιστορική διάσταση: «Δεν ξεχνάς ότι ο Νικόδημος υπήρξε βουλευτής, μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου, πρωταγωνιστής των Οκτωβριανών. Αυτός ο συνδυασμός ποιμένα και δημόσιου άνδρα είναι που βαραίνει σήμερα».
Στην ομιλία αναδείχθηκε ο ρόλος του Νικόδημου στην ενίσχυση της παιδείας, στη στήριξη του Ιεροδιδασκαλείου Λάρνακας και στη διανοητική ζύμωση που γέννησε τα «Κυπριακά Χρονικά». Υπενθυμίστηκαν οι πολιτικές τομές: η αμετακίνητη θέση υπέρ της Ένωσης, οι συγκρούσεις με τον αποικιακό κυβερνήτη, η παραίτηση και οι λαϊκές κινητοποιήσεις του 1931. Η εξορία του –από τη Λεμεσό στη σύλληψη, έως την αναγκαστική αναχώρηση– στάθηκε ως κορύφωση της σύγκρουσης με την αποικιοκρατία. «Οι πανικόβλητες υποχωρήσεις δεν περιορίζουν τη θρασύτητα του εχθρού», θύμισε ο Αρχιεπίσκοπος, περνώντας το μήνυμα ότι οι αξίες κερδίζονται με επιμονή και κόστος.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη σχέση μνήμης και τόπου. Δεν ήταν τυχαίο ότι το μνημόσυνο έγινε στο Αγίου Γεωργίου Κοντού, λίγα μέτρα από πέτρες και κτίσματα που «κρατούν» την Ιστορία της Λάρνακας. Η πόλη, που σήμερα αναπτύσσεται και αλλάζει, δείχνει ότι μπορεί να συνταιριάζει το εκκλησιαστικό ήθος με τον αστικό παλμό της. «Η Λάρνακα έχει τον τρόπο να σε γειώνει», μας είπε νέος θεολόγος: «Σου θυμίζει ότι η μνήμη δεν είναι μουσειακή βιτρίνα αλλά πυξίδα».
Θεσμικά, η τελετή ανέδειξε την ώσμωση των εκκλησιαστικών θεσμών με την τοπική κοινωνία. Η Εκκλησία της Κύπρου, με την παρουσία της κεφαλής της και του επιχώριου Μητροπολίτη, «σφράγισε» μια οφειλή δεκαετιών. Η πόλη της Λάρνακας –μέσα από την πρόνοια και τη συνεργασία με τοπικούς φορείς– έδωσε χώρο και σχήμα στη μνήμη, με σεβασμό στον ιερό χαρακτήρα του τόπου και στην ιστορική της συνέχεια, κάτι που συνάδει με τη στρατηγική του Δήμου Λάρνακας για ανάδειξη μνημείων και συμβολικών σημείων. Το ίδιο πνεύμα, της σύνδεσης υλικής κληρονομιάς και συλλογικής ταυτότητας, υπηρετεί και το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, που διαχρονικά προσφέρει τεχνογνωσία και κανόνες για προστατευόμενους χώρους, διατηρώντας το μέτρο ανάμεσα στον σεβασμό και τη σύγχρονη χρήση.
Δεν θα μπορούσε να λείψει ο υπαινιγμός προς την πηγή των πρώτων μαθημάτων του Νικόδημου: το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, όπου ο εκλιπών έζησε την τελευταία περίοδο της ζωής του στην εξορία. Η μνήμη της «Αγίας Σιών» –τόπος ενταφιασμού έως την ανακομιδή των οστών το 1962– δίνει μια διάσταση οικουμενικής συνέχειας: ο Κύπριος ιεράρχης που δοκιμάστηκε σε γη Αγίας Πόλης επιστρέφει, με καθυστέρηση, στον λαό του. Σήμερα, ο ενταφιασμός των λειψάνων του στη Λάρνακα μοιάζει να κλείνει κύκλο.
Το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου πήγε πέρα από το παρελθόν: απευθύνθηκε στο παρόν. Σε μια συγκυρία που οι λέξεις «κόπωση», «συμβιβασμός» και «κυνισμός» τείνουν να κυριαρχήσουν, ο Νικόδημος προτείνεται ως αντίδοτο. Όχι ως άγαλμα, αλλά ως στάση: καθαρή σκέψη, παιδεία, τόλμη, θεσμική ευθύνη. «Αν ο αδύναμος αρχίσει να υποχωρεί, οι υποχωρήσεις δεν θα έχουν τέλος», ακούστηκε ξανά μέσα στο ναό, σαν να απευθύνεται στην τωρινή κοινωνία – στην πολιτική, στην εκπαίδευση, στον δημόσιο διάλογο.
Η τελετή έκλεισε λιτά, χωρίς επιδεικτικότητα. Μια εικόνα έμεινε: το χώμα να σκεπάζει, με προσευχή, λείψανα που ταξίδεψαν πολύ. Στο πρόσωπο των πιστών φάνηκε η ανακούφιση της «επιστροφής». Γιατί, τελικά, ο ενταφιασμός δεν είναι τέλος, αλλά υπόσχεση συνέχειας: μια λυχνία που εξακολουθεί να φωτίζει, όχι για να νοσταλγούμε, αλλά για να προχωράμε.
