ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ: Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μία ημερομηνία. Είναι το αποτύπωμα της Ιστορίας στη συλλογική συνείδηση του Ελληνισμού. Είναι η Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου – μια από τις σκοτεινότερες σελίδες του 20ού αιώνα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Το vimaorthodoxias.gr αποτίει φόρο τιμής στις 353.000 αδικοχαμένες ψυχές που δεν ξεχάστηκαν, δεν σίγησαν, αλλά ζητούν ακόμα δικαίωση, φωνάζοντας «παρών» μέσα από τις επόμενες γενιές.
Η αποφράδα 19η Μαΐου 1919 και η αρχή του τέλους
Ήταν 19 Μαΐου 1919 όταν ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα του Πόντου και έθεσε σε εφαρμογή τη δεύτερη και φονικότερη φάση της γενοκτονίας. Ήδη από το 1916, οι Έλληνες του Πόντου είχαν στοχοποιηθεί από τους Νεότουρκους. Όμως με την έλευση του Κεμάλ, το σχέδιο εξόντωσης έγινε κρατική πολιτική. Διώξεις, εξισλαμισμοί, πορείες θανάτου, βιασμοί, καταστροφή ναών και μοναστηριών, συνθέτουν το μακάβριο μωσαϊκό της γενοκτονίας.
Η μαρτυρία της Ιστορίας: Διώξεις, βιασμοί, καταστροφές και πολιτισμικός ξεριζωμός
Οι Πόντιοι δεν εξοντώθηκαν μόνο με το ξίφος. Χτυπήθηκαν και πολιτισμικά. Οι Μονές Παναγίας Σουμελά, Αγίου Ιωάννου Βαζελώνος και πολλά άλλα μοναστήρια λεηλατήθηκαν. Ιερείς και μοναχοί βασανίστηκαν, γυναίκες εξευτελίστηκαν, παιδιά βίωσαν απάνθρωπες συνθήκες. Όμως η ψυχή του Πόντου δεν έσβησε. Επιβίωσε μέσα από τη μνήμη, τη γλώσσα, τη μουσική, τον χορό, τα έθιμα και την πίστη στον Θεό.
Το χρονικό της γενοκτονίας σε τρεις φάσεις (1908–1923)
Η γενοκτονία των Ποντίων δεν ήταν στιγμιαία. Εκτυλίχθηκε σε τρία στάδια:
• 1908–1914: Η αρχή των διωγμών από τους Νεότουρκους μετά την επανάσταση.
• 1915–1918: Συστηματική εξόντωση με αφορμή τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
• 1919–1923: Η πιο αιματηρή φάση με την καθοδήγηση του Κεμάλ και την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Η Ελληνική Βουλή καθιέρωσε επίσημα την 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης το 1994, με τον νόμο 2193/94, αναγνωρίζοντας τη θυσία των Ποντίων ως ζωντανό κομμάτι της εθνικής μας ιστορίας.
Η μνήμη που έγινε αγώνας: Εκδηλώσεις, λιτανείες και δημόσιες δηλώσεις
Σε κάθε γωνιά της Ελλάδας πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης. Η «Φλόγα της Μνήμης» άναψε φέτος στη Θεσσαλονίκη, παρουσία πλήθους κόσμου και πολιτειακών αρχών. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, δήλωσε ότι «η λήθη είναι η δεύτερη γενοκτονία» και πως «ο αγώνας για διεθνή αναγνώριση δεν σταματά».
Στην ίδια εκδήλωση, εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα: «Η νεολαία δεν ξεχνά, δεν σιωπά, δεν σταματά να αγωνίζεται».
Η σύγχρονη φωνή των Ποντίων και η ανάγκη διεθνούς αναγνώρισης
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε στην ανάρτησή του για την Ημέρα Μνήμης: «Η κληρονομιά των Ποντίων ζει σε κάθε νέα γενιά που φέρει την αξιοπρέπεια της ποντιακής καταγωγής. Η αλήθεια δεν ξεχνιέται». Παρόμοιες δηλώσεις έκαναν βουλευτές και θεσμικοί παράγοντες, ενώ ο αγώνας για τη διεθνή αναγνώριση συνεχίζεται μέσα από διπλωματικά διαβήματα και πρωτοβουλίες οργανώσεων στο εξωτερικό.
Η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού στηρίζει κάθε προσπάθεια διατήρησης της ποντιακής μνήμης και της πολιτιστικής συνέχειας, σε Ελλάδα και ομογένεια.
Ο ρόλος της Εκκλησίας και η πνευματική συνέχεια του Πόντου
Η Ορθόδοξη Εκκλησία υπήρξε πάντα το πνευματικό στήριγμα των Ποντίων. Από τη μαρτυρική πορεία των ιερέων και μοναχών έως την αναστήλωση της Σουμελά στο Βέρμιο, η πίστη δεν έπαψε να φωτίζει τον δρόμο της μνήμης. Η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας αποτελεί σήμερα σημείο αναφοράς για τον παγκόσμιο Ποντιακό Ελληνισμό.
Δεν ξεχνούμε – Δεν σιωπούμε
Η 19η Μαΐου δεν είναι μόνο μέρα θλίψης. Είναι και μέρα υποχρέωσης. Να θυμόμαστε. Να διεκδικούμε. Να προσευχόμαστε για όσους χάθηκαν και να στεκόμαστε δίπλα στους απογόνους τους, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη και το αίτημα της δικαίωσης.
Το vimaorthodoxias.gr στέκεται πάντα στο πλευρό της Ιστορίας, στο πλευρό της Αλήθειας. Γιατί οι 353.000 ψυχές δεν σίγησαν ποτέ. Ζουν στη μνήμη μας, στο αίμα μας, στον πολιτισμό μας. Και εκεί θα μείνουν.
