ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΟΥΣΙΑΣ: Στό τέλος τού εικοστού αιώνος μεταδημότευσε γιά τήν Άνω Πατρίδα, γιά τήν θριαμβεύουσα Εκκλησία, πλήθος αγιασμένων μορφών, Οσίων Γερόντων, πού λάμπρυναν τήν στρατευόμενη Εκκλησία μας.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται καί ο Γέροντας Αγαθάγγελος Μιχαηλίδης. Ο ακούραστος υπηρέτης τού Θεού, ο Γέροντας πού μιμούμενος τόν Χριστό μας «ουκ είχε πού τήν κεφαλήν κλίνη» (Ματθ. η΄ 20) ο άνθρωπος πού «ουκ ήλθε διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι» (Ματθ. κ΄ 28), ο άνθρωπος πού είχε μόνιμα ανοικτή τήν πόρτα τού σπιτιού του καί τής καρδιάς του σέ κάθε εμπερίστατο πιστό, στόν οποίο πρόσφερε τό γλυκύτατο
μέλι τής φιλοξενίας, τής αγάπης, τής πνευματικής πατρότητος καί τής διά τής εξομολογήσεως αφέσεως τών αμαρτιών.
Είχε μιά μοναδική χάρη ο Γέροντας Αγαθάγγελος νά ελκύει ψυχές, νά τίς αναπαύει, νά γίνεται ο καλός τους, ο αγαθός τους άγγελος. Δέν υπήρχε περίπτωση νά τόν προσέγγιζε κάποιος καί νά έφευγε απαρηγόρητος, απογοητευμένος, λυπημένος, αδικαίωτος. Η καθαρή καρδιά τού Γέροντος Αγαθαγγέλου, η απλοϊκότητά του, η
προσευχητική του διάθεση καί η αγάπη του πρός τόν Χριστό μας, τό εφετό τής καρδιάς του, έφερνε πάντοτε χαρά καί αγαλλίαση, στούς πνευματικούς του πρόσφυγες. Πώς αλλιώς μπορούσε νά γίνει, αφού ο Γέροντας ήταν κατοικητήριο τού Αγίου Πνεύματος, καί εξωτερίκευε τίς δωρεές Του, «χαράν, ειρήνην, μακροθυμίαν,
πραότητα» (Γαλ. ε΄ 22).
Ουδέποτε ο Γέροντας Αγαθάγγελος επεδίωξε νά αποκτήσει χρήματα καί ό,τι η αγάπη τού κόσμου βλέποντας τήν ανιδιοτέλειά του τού έδινε, τά μοίραζε σέ όσους είχαν ανάγκη, σέ φτωχούς φοιτητές καί σέ ίδρυση ευαγών οίκων, γιά τήν ανακούφιση νέων καί γερόντων. Πάντοτε είχε σύνθημά του τίς ρήσεις τού πατριώτη του Αγίου Βασιλείου, τού ελεήμονος, «τό γήρας περικράτησον, τήν νεότητα στήριξον». Γηροκομείο στόν Πειραιά, στέγη φοιτητών στά Πατήσια καί η Μονή Καλαμίου στήν Επίδαυρο είναι μερικά από τό
ευαγή ιδρύματα τού Γέροντος.
Στό διαμέρισμα τής οδού Μηδείας στά Πατήσια ο Γέροντας φιλοξένησε γιά μεγάλο χρονικό διάστημα
τή Γερόντισσα Γαβριηλία, η οποία στό βιβλίο της τόν αναφέρει ως «αγαθό άγγελο». Στούς ιερείς επίσης πού ιερούργησαν στόν Άγιο Λουκά Πατησίων χαρακτηριστική είναι η αναφορά στό Γέροντα Αγαθάγγελο ονομάζοντάς τον «άγιο Γέροντα, Αγαθάγγελο Μιχαηλίδη».
Προσφυγόπουλο από τήν Καππαδοκία μέ τήν χαρακτηριστική μυροβλύζουσα προφορά τών αλησμόνητων πατρίδων συγκινούσε όλους μας μέ τήν αγάπη του πρός τήν Παναγία μας, τήν Πορταίτισσα, καί τό ολικό πωλητήριο τής καρδιάς του στόν Κύριό μας, πρός τόν οποίο θά μπορούσε ως άλλος Παύλος νά αναφωνεί:
«Ζώ ουκέτι εγώ, ζή δέ εν εμοί Χριστός» (Γαλ. β΄ 20). Αγιορείτης μοναχός, Ξενοφωντινός, μέχρι τέλους έμεινε πιστός στίς μοναχικές του υποσχέσεις, προσευχή, παρθενία καί ακτημοσύνη. Ουδέποτε παρέλειψε, όση κόπωση καί άν είχε, τίς προσευχές τής ημέρας, τίς οποίες επηύξανε μέ τήν νοερά προσευχή καί τίς δεήσεις
«υπέρ τών εντειλαμένων αυτώ εύχεσθαι υπέρ αυτών».
Λειτουργούσε αδιάλειπτα καί αξιώθηκε πολλών θαυμασίων κατά τήν ιερατική του διακονία. Οι κινήσεις του ήταν πάντα προσεκτικές, ζούσε ως άγγελος ασώματος καί ουδέποτε επιδίωξε χρηματικές απολαβές, καί χαιρόταν γι αυτό λέγοντας: «ο μισθός ημών πολύς εν τοίς ουρανοίς» (Ματθ. ε΄ 12).
Στήν Καλαμάτα, όπου διακόνησε ως Πρωτοσύγκελλος γιά μιά εικοσαετία διακρίθηκε ως ο πλέον φιλακόλουθος Ιερεύς τού Θεού τού Υψίστου, άριστος εξομολόγος, απλανής πνευματικός καθοδηγητής, πατέρας φιλόστοργος, ευσυμπάθητος, ελεήμων, αφιλάργυρος, ευπροσήγορος καί μέ κενωτική αγάπη πού ανέπαυε όλο τό χριστεπώνυμο πλήρωμα.
Εδώ γνωρίσθηκε καί μέ τούς μεγάλους σύγχρονους πατέρες, Ιωήλ Γιαννακόπουλο, Επιφάνιο Θεοδωρόπουλο, τόν νύν Μητροπολίτη Σπάρτης Ευστάθιο Σπηλιώτη καί τόν μακαριστό Μητροπολίτη Πρεβέζης Μελέτιο Καλαμαρά. Μιά τοπική εφημερίδα έγραφε γι αυτόν: «Ποιός κτύπησε τή θύρα τού κελλιού του καί δέν τού άνοιξε; Ποιός ζήτησε τή βοήθειά του καί τού τήν αρνήθηκε; Ποιός τού υπέδειξε πάσχοντες καί
ενδεείς καί δέν έσπευσε νά έλθει αρωγός; Ποιός τέλος κατέφυγε σέ αυτόν γιά οποιοδήποτε θέμα του, πνευματικό, οικογενειακό, οικονομικό, καί δέν βρήκε παραμυθία καί συμπαράσταση στοργική καί πατρική;».
Όταν κάποια ημέρα επληροφορήθηκε ότι ψόφησε τό άλογο ενός φτωχού χριστιανού πού τό χρησιμοποιούσε γιά μεταφορά εμπορευμάτων καί άλλων αντικειμένων καί συντηρούσε μέ αυτόν τόν τρόπο τήν υπερπολύτεκνη οικογένειά του, πήγε στό σπίτι του τήν ίδια τήν ημέρα. Τούς βρήκε όλους οδυρομένους γιά τήν απώλεια τού ζώου, πού είχε άμεσο αντίκτυπο καί στήν ζωή όλης τής οικογενείας.
Η ευαίσθητη καρδιά του είχε πονέσει στό άκουσμα τού συμβάντος καί είχε σπεύσει ο ίδιος νά αγοράσει άλλο
καταβάλλοντας καί προκαταβάλλοντας τόν μισθό του. Έστι, μέ χαρά τούς ανακοίνωσε ότι είχε ήδη παραγγείλει νά τούς φέρουν άλλο λέγοντας:
-Ε΄ παιδιά μου, σέ μισή ώρα απ έξω από τό σπίτι σας θά ευρίσκεται ένα άλογο νέο καί πιό γερό γιά τίς δουλειές σας. Όταν πάλι σέ μιά περιοχή τής Μεσσηνίας η φωτιά είχε καταστρέψει σπίτια, είχε κάψει δένδρα καί ζώα καί οι άνθρωποι ήταν καταπικραμένοι, αφού τά έχασαν όλα σέ μιά στιγμή, ο αγαθός καί εύσπλαγχνος Παππούλης τούς στήριξε μέ τό καρδιακό κήρυγμα μέ τήν Ιερή Παράκληση πού έψαλε στό χωριό τους. Μετά επισκέφθηκε μιά πολύτεκνη οικογένεια μέ έξη παιδιά, πού τής καταστράφηκαν μέχρι καί τά οικόσιτα ζώα καί τούς έδωσε μιά κατσίκα γαλακτοφόρα τήν οποία αγόρασε, γιά νά εξασφαλίσει τό γάλα τών παιδιών.
Φιλόπονος εργάτης τού εκκλησιαστικού αμπελώνος ο Γέροντας Αγαθάγγελος, έσπερνε τόν σπόρο τής σωτηρίας, φύτευε στίς καρδιές τήν αγάπη τού Χριστού, τίς λίπαινε μέ τό δυναμωτικό λίπασμα τού Ευαγγελίου καί τών Αγίων Πατέρων καί τίς καθάριζε από τά ζιζάνια τών παθών, τών λογισμών, τών αιρέσεων. Ήταν δοσμένος ολοκληρωτικά στό έργο τής σωτηρίας τώ ψυχών καί δέν άφηνε χρόνο στόν πονηρό νά
επέμβει καί νά τίς καταστρέψει. Έτρεχε νά προλάβει καί νά τίς αρπάξει από τίς ενέδρες του.
Ο αγιασμένος πνευματικός μας πατέρας ξεκούρασε κάτω από τό πετραχήλι του χιλιάδες ανθρώπους, στούς οποίους έδειξε τόν ίσιο δρόμο μέ πολλή αγάπη καί μέ χαρακτηριστική διάκριση, χρησιμοποιώντας μάλιστα περισσότερο τήν επιείκεια καί λιγότερο τήν αυστηρότητα πού κάποτε σκληρύνει τόν άνθρωπο.
Γνώριζε ο Γέροντας τήν ακρίβεια τής Εκκλησίας μας καί ο ίδιος ήταν ακριβής στήν συμπεριφορά του. Βίωνε απόλυτα τήν πνευματική ζωή, εκινείτο μέσα στό Σώμα τής Εκκλησίας μας καί εναρμονιζόταν πλήρως μέ τούς Ιερούς Κανόνες, όπως μάς τούς παρέδωσαν οι Άγιοι Πατέρες μας, καί όχι σύμφωνα μέ νεωτεριστικές διδασκαλίες καί ερμηνείες, τού κόσμου, τού αιώνος μας τού απατεώνος, πού θέλουν νά περάσουν κάποιοι
καί οι οποίες παραποιούν τήν Ορθόδοξη Παράδοση. Ζούσε τήν παραδεδομένη ακρίβεια καί τήν επέβαλλε στά πνευματικά του παιδιά, άσχετα άν σάν φιλόστοργος πατέρας γιά τίς συνεχείς μας πτώσεις εφάρμοζε ενίοτε τήν «οικονομία». Ουδέποτε, όμως, θεωρούσε ότι η ακρίβεια αντικαθίσταται από τήν οικονομία. Τήν ακρίβεια τού Πηδαλίου μέ τούς εκκλησιαστικούς νόμους πού έχει καταγράψει ο Άγιος Νικόδημος, ο Αγιορείτης, τήν τηρούσε, άν καί όπως τό πηδάλιο, δηλαδή, τό τιμόνι τού πλοίου πού κατευθύνεται από τόν έμπειρο καπετάνιο, στρίβεται πότε αριστερά, πότε δεξιά, έτσι καί αυτός τό χειριζόταν κατάλληλα, αρκεί αυτό νά γινόταν γιά λόγους σωτηρίας τής ψυχής. Καί γιά τήν σωτηρία τών εξομολογουμένων ο έμπειρος πνευματικός, ο Γέροντας Αγαθάγγελος, σάν καπετάνιος, οδηγούσε τό καράβι τής κάθε ψυχής μέ τό ευέλικτο Πηδάλιο παίρνοντας ο ίδιος τήν ευθύνη τής ψυχής τού εξομολογουμένου.
Κάποτε ένας πιστός, πού δέν είχε σχέση μέ τήν εξομολόγηση, πλησίασε τόν τότε Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο Δασκαλάκη. Στήν συζήτηση επάνω τού είπε ότι δέν εξομολογείται γιατί φοβάται τούς κανόνες πού οι πνευματικοί επιβάλλουν. Ο Μητροπολίτης χαμογέλασε καί τού είπε:
-Δέν έχεις παρά νά πάς στό «Αφετείο»! Εννοούσε βέβαια, τόν Γέροντα Αγαθάγγελο, τόν επί εικοσαετία Πρωτοσυγκελλό του, ο οποίος εξομολογούσε πλήθος πιστών καί όλους τούς οικονομούσε, ώστε καμία ψυχή
νά μήν πάει χαμένη. Ήταν ο «πνευματικός τής Καλαμάτας», τό αφετείο τών ψυχών, ο Γέροντας πού παρείχε τήν άφεση τών αμαρτιών μέ τό διακριτικό χάρισμα τού «ενοικούντος» σέ αυτόν Παρακλήτου Πνεύματος
Ως ηγούμενος τής Ιεράς Μονής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου Πεντέλης, ο πατήρ Αγαθάγγελος επέδειξε τή μεγάλη πνευματική του κατάρτιση καί τήν ακεραιότητα στήν τήρηση τών Ιερών Ακολουθιών, στίς οποίες ήταν πάντοτε παρών καί προσευχόμενος.
Παρέμεινε γιά δύο χρόνια Καθηγούμενος στό μεγάλο αυτό Μοναστήρι, αλλά υπέβαλε παραίτηση χάριν τής πνευματικής του ολοκληρώσεως καί τής αφοσιώσεώς του στό πνευματικό έργο τής καθοδηγήσεως ψυχών. Στόν Άγιο Λουκά Πατησίων λειτουργούσε σχεδόν καθημερινά, ακόμη καί όταν δέν ήταν η εβδομάδα υπηρεσίας του, θεωρώντας υποχρέωσή του τήν καθημερινή δοξολογία τού Θεού μας καί τήν μυστηριακή ένωση μαζί Του. Αυτή τήν επιθυμία του γνώριζαν οι συλλειτουργοί του πού τού ζητούσαν νά λειτουργήσει γι αυτούς, όπως πάντοτε έπραττε μέ μεγάλη χαρά καί εσωτερική ικανοποίηση. Μετά τή συνταξιοδότηση του
παρέμεινε στό Γουδί φιλοξενούμενος καί διακονούμενος από τήν ευλαβεστάτη δασκάλα κ. Ιωάννα Μαρκοπούλου, η οποία κατά τήν συνήθεια τού Γέροντος είχε πάντοτε τήν πόρτα τού διαμερίσματός της ανοικτή σέ κάθε πνευματικό παιδί τού Γέροντος. Ταυτόχρονα μετέβαινε στήν τότε νεοσύστατη Ιερά Μονή Καλαμίου Αργολίδος, τής οποίας υπήρξε Πνευματικός καί νέος κτίτορας.
Τό πνευματικό του τέκνο, ο Μητροπολίτης Νικοπόλεως Μελέτιος, έγραφε: «Ο πατήρ Αγαθάγγελος διακρινόταν γιά τήν παιδική του απλότητα, τήν ταπείνωση, τήν αφάνεια, καί πρό πάντων γιά τήν γνήσια καί
ειλικρινή αγάπη του πρός τόν συνάνθρωπο καί μάλιστα τόν πονεμένο. Ήταν αληθινός ποιμένας καί στοργικός πατέρας». Αυτές τίς αρετές μπορώ καί εγώ νά βεβαιώσω ως πνευματικό του τέκνο γιά μεγάλο χρονικό διάστημα επαναλαμβάνοντας τό τού επιστηθίου Ιωάννου: «αληθής εστιν η μαρτυρία» μου (Ιωάν. ε΄ 32).
Δύο ή τρείς φορές μπήκε ο Γεροντας στό τριπρόσωπο πρός πλήρωση μητροπολιτικών θέσεων, χωρίς ποτέ νά επιλεγεί. Κάποτε τόν ρώτησαν:
-Γέροντα, πώς γίνεται τά πνευματικά σας παιδιά νά εκλέγονται Επίσκοποι καί εσείς όχι;
Καί εκείνος μέ ταπεινό πάντοτε φρόνημα καί μέ τήν χαρακτηριστική του Καππαδοκική προφορά απάντησε:
-Εμένα μέ έχουν μόνο γιά παραγέμισμα!
Ο άδολος, ανεπίληπτος, απλός, σεμνός, διακριτικός Γέροντας μέ τό απαράμιλλο ήθος, τό Ορθόδοξο φρόνημα καί τό βιωμένο παράδειγμα κοιμήθηκε τόν ύπνο τών δικαίων στίς 13 Μαρτίου τού 1991, τού έτους κοιμήσεως τού πατρός Ιακώβου Τσαλίκη, τού Οσίου Πορφυρίου καί τού υμνογράφου Γερασίμου Μικραγιαννανίτου. Η εξόδιος Ακολουθία του πάνδημος εψάλη στή Μονή τού Καλαμίου, όπου καί ετάφη εντός σπηλαιώδους ναϋδρίου ειδικά πρός τούτο ανεγερθέντος. Επικήδειο μεταξύ τών άλλων εκφώνησε καί ο νύν Μηροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών, ο οποίος εκδόθηκε σέ ιδιαίτερο τεύχος μέ τίτλο «Αγαθάγγελος ο απλούς».
Έγραφε ο Γέροντας στό ημερολόγιό του: «Ευχαριστώ τόν Θεόν, τόν Σωτήρα μου, διότι από νήπιο μέ έκαμε νά αγαπώ μέχρι τρέλας τό θυσιαστήριό Του, νά θέλω νά υπηρετώ Αυτόν καί μόνον Αυτόν, καί νά επιθυμώ νά εύρω τήν ευτυχία μου καί τήν χαρά μου μόνο κοντά Του. Ο λόγιος καί θεόσοφος Γέροντας, ο πατήρ Ιωήλ
Γιαννακόπουλος έλεγε περί αυτού: «Ο πατήρ Αγαθάγγελος είναι ό,τι λέει τό όνομά του».
Στό αναμνηστικό πού εξέδωσαν τά πνευματικά παιδιά τού Γέροντος, τό οποίο παραθέτουμε, υπάρχει η εξής ακροστιχίδα ψαλλομένη κατά τό «Τήν σοφίαν καί λόγον» εις ήχον πλ. δ΄. Ανεξίκακος, άμεμπος καί απλούς,
Γρηγορών εν τοίς πόνοις καί στενασμοίς,
Αγάπης υπόδειγμα,
Θεϊκής αγαθότητος
Απαύγασμα, καί κόσμου
Γλυκεία ανάψυξις,
Γαλήνιος λευίτης,
Επίχαρις άνθρωπος,
Λάτρης τού Υψίστου,
Οσιότητος κέρας,
Σεμνότητος στέλεχος,
Ολκάς αγιότητος,
Ασκουμένων υπόστασις,
Πενομένων βοήθεια,
Λύτης προβλημάτων πολλών,
Οδοδείκτης πρός Κτίστην σωτήριος,
Υπερκόσμιος
Στύλος ώφθης χρηστότητος.
Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Υμνογράφος τής τών Αλεξανδρέων Εκκλησίας
