Μητροπολίτης Φλωρίνης: Στο μήνυμα ελπίδας που εκπέμπει η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, αλλά και στην ανάγκη η τιμή προς την Παναγία να μεταφράζεται σε έμπρακτη αγάπη προς τον συνάνθρωπο, επικεντρώνεται ο Μητροπολίτης Φλωρίνης κ. Ειρηναίος στην εγκύκλιό του για τον Δεκαπενταύγουστο του 2026.
Ο Μητροπολίτης ξεκινά την εγκύκλιό του από την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με τους Αποστόλους γύρω από την κλίνη της και τον Χριστό να κρατά την ψυχή της Μητέρας Του. Όπως επισημαίνει, πρόκειται για μία εικόνα που δεν παραπέμπει πρωτίστως στον θάνατο, αλλά στη ζωή και στην ελπίδα που φέρνει κάθε χρόνο η μεγάλη θεομητορική εορτή.
Η Παναγία, τονίζει, δεν παύει να βρίσκεται κοντά στα παιδιά της και να αποτελεί καταφυγή τόσο στις χαρές όσο και στις δοκιμασίες τους.
Αναφερόμενος στο βαθύτερο νόημα της Κοιμήσεως, ο κ. Ειρηναίος σημειώνει ότι για την Εκκλησία ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο. Η μετάσταση της Θεοτόκου προς τον Υιό και Θεό της δεν σημαίνει απομάκρυνση από τον κόσμο ούτε διακοπή της μητρικής της μέριμνας.
«Εν τη κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες, Θεοτόκε», υπενθυμίζει μέσα από την υμνολογία της Εκκλησίας, συνδέοντας το γεγονός της Κοιμήσεως με την Ανάσταση του Χριστού και τη νίκη Του επί του θανάτου.
Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Φλωρίνης, η Μετάσταση της Θεοτόκου δεν αποτελεί τέλος, αλλά συμμετοχή στην αιώνια ζωή του Χριστού. Επικαλείται, μάλιστα, τη διδασκαλία του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, του Αγίου Ανδρέα Κρήτης και του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, οι οποίοι αναδεικνύουν τη μετάβαση της Παναγίας από τα πρόσκαιρα στα αιώνια και από τον θάνατο στην αθάνατη ζωή.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Ειρηναίος στην επίγεια ζωή της Θεοτόκου, την οποία παρουσιάζει ως μία αθόρυβη αλλά αδιάλειπτη πορεία αγάπης, ταπείνωσης και προσφοράς.
Υπενθυμίζει ότι στη Βηθλεέμ πρόσφερε στον κόσμο τον Χριστό, στη Ναζαρέτ αγίασε την καθημερινότητα, στην Κανά διέκρινε την ανάγκη των ανθρώπων πριν ακόμη της ζητηθεί βοήθεια, ενώ στον Γολγοθά παρέμεινε κάτω από τον Σταυρό του Υιού της.
Μέσα από αυτή την παρουσία, σύμφωνα με τον Μητροπολίτη, η Παναγία διδάσκει ότι η γνήσια αγάπη δεν εγκαταλείπει τον άνθρωπο που δοκιμάζεται.
«Πολλές φορές η μεγαλύτερη αγάπη είναι να παραμένεις δίπλα στον εσταυρωμένο αδελφό σου», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο Μητροπολίτης Φλωρίνης καλεί τους πιστούς να μην περιορίζουν την τιμή τους προς την Παναγία στο κερί, στην Παράκληση και στο προσκύνημα, αλλά να μετατρέπουν την ευλάβειά τους σε πράξη.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «το κερί να γίνεται φως για τον πλησίον», η Παράκληση να διδάσκει τους πιστούς να ακούν την παράκληση του αδελφού τους και το χέρι με το οποίο κάνουν τον σταυρό τους να απλώνεται προς εκείνον που έχει ανάγκη.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η εορτή της Κοιμήσεως δεν πρέπει να εξαντλείται στον εξωτερικό εορτασμό. Μετά τις ημέρες των Παρακλήσεων, κατά τις οποίες οι πιστοί κατέθεσαν ενώπιον της Παναγίας τις αγωνίες και τις ελπίδες τους, καλούνται να προχωρήσουν στην ουσία της εκκλησιαστικής ζωής, δηλαδή στην ένωση με τον Χριστό μέσω της Θείας Ευχαριστίας.
Για τον λόγο αυτό, τους προτρέπει να προσέλθουν με μετάνοια, εξομολόγηση και την κατάλληλη πνευματική προετοιμασία στο Ποτήριο της Ζωής.
«Ας μη φύγουμε, λοιπόν, από τη σημερινή πανήγυρη μόνο ως προσκυνητές. Ας φύγουμε ως κοινωνοί του Χριστού», τονίζει.
Ο κ. Ειρηναίος προτείνει στους πιστούς να κρατήσουν από τη μεγάλη εορτή δύο βασικές πνευματικές παρακαταθήκες: την εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού και τη σταθερή παρουσία δίπλα στον συνάνθρωπο.
Η πρώτη αποτυπώνεται στο «Ιδού η δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», το οποίο, όπως εξηγεί, δεν αποτέλεσε για την Παναγία μία στιγμιαία απόφαση, αλλά στάση ολόκληρης της ζωής της.
Η δεύτερη παρακαταθήκη αφορά την έμπρακτη συμπαράσταση στον δοκιμαζόμενο άνθρωπο. Όπως η Θεοτόκος παρέμεινε κάτω από τον Σταυρό, έτσι και οι πιστοί καλούνται να διαθέτουν χρόνο για να ακούν, καρδιά για να συμπονούν και δύναμη για να στέκονται δίπλα σε όσους υποφέρουν.
Ολοκληρώνοντας την εγκύκλιό του, ο Μητροπολίτης Φλωρίνης εύχεται ο φετινός Δεκαπενταύγουστος να αποτελέσει για όλους αφετηρία μιας βαθύτερης σχέσης με τον Χριστό και, με τις πρεσβείες της Παναγίας, οι πιστοί να ζουν με περισσότερη πίστη, ταπείνωση και αγάπη, ακολουθώντας το παράδειγμά της και βαδίζοντας στον δρόμο της σωτηρίας.
Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη την εγκύκλιο:
Ξημέρωσε η μεγάλη εορτή της Παναγίας μας. Μπροστά μας βρίσκεται η εικόνα της Κοιμήσεως, στολισμένη με τα λουλούδια του καλοκαιριού. Γύρω από την κλίνη της Θεοτόκου στέκονται οι Απόστολοι και στο κέντρο ο Χριστός κρατά στα χέρια Του την ψυχή της Μητέρας Του. Μία εικόνα που δεν μιλά για θάνατο, αλλά κυρίως για ζωή. Ο Δεκαπενταύγουστος φέρνει πάντοτε μαζί του αυτή την ελπίδα. Και η Μάνα μας δεν παύει ποτέ να βρίσκεται κοντά στα παιδιά της. Στις χαρές και στις δοκιμασίες της ζωής πάντοτε καταφεύγουμε στη μητρική της προστασία.
«Κι η Παναγία χαίρεται, η Παναγία χαμογελά», γράφει ο ποιητής¹. Ο στίχος συναντά το βαθύτερο νόημα της σημερινής ημέρας. Γιατί, άραγε, χαρά μπροστά σε μία Κοίμηση; Διότι, για την Εκκλησία ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο. Εκείνη μεταβαίνει προς τον Υιό και Θεό της.Το πέρασμά της στην αιώνια ζωή, όμως, δεν σημαίνει απομάκρυνση από τον κόσμο ούτε παύση της μητρικής της μέριμνας. Γι’ αυτό και η Εκκλησία ψάλλει· «Εν τη κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες, Θεοτόκε»². Το μυστήριο αυτό φωτίζεται από την Ανάσταση του Χριστού, ο οποίος νίκησε τον θάνατο και βεβαιώνει· «Εγώ ειμι η ανάστασις και η ζωή»³. Γι’ αυτό η Μετάσταση της Θεοτόκου δεν είναι τέλος, αλλά μετοχή στη ζωή του Χριστού.
Την ελπίδα αυτή μαρτυρούν και οι Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός βλέπει στη Μετάσταση της Θεοτόκου τη μετοχή της, διά του θανάτου, στην αιώνια ζωή του Χριστού⁴.
Η Κεχαριτωμένη Παρθένος υπήρξε σε ολόκληρη την επίγεια πορεία της μία αθόρυβη, αλλά αδιάλειπτη παρουσία αγάπης και προσφοράς. Δεν αναζήτησε ποτέ την προβολή της ως Μητέρα του Θεού. Παρέμεινε ταπεινή και ολοκληρωτικά παραδομένη στο θέλημά Του. Κρατούσε μέσα στην καρδιά της όσα συνέβαιναν και τα μελετούσε⁵. Στη Βηθλεέμ πρόσφερε στον κόσμο τον Χριστό. Στη Ναζαρέτ αγίασε την καθημερινότητα. Στην Κανά διέκρινε την ανάγκη των ανθρώπων πρίν ακόμη της ζητηθεί και παρενέβη ικετευτικά προς τον Υιό της λέγοντας· «Οίνον ουκ έχουσι»⁶. Στον Γολγοθά παρέμεινε κάτω από τον Σταυρό⁷. Εκεί, όπου ο πόνος κορυφώθηκε, δεν εγκατέλειψε τον Υιό της. Εκεί μας δίδαξε ότι η γνήσια αγάπη δεν εγκαταλείπει τον δοκιμαζόμενο άνθρωπο. Ακόμη και όταν δεν μπορεί να αφαιρέσει τον σταυρό του, μένει κοντά του, συμπάσχει και τον στηρίζει. Πολλές φορές η μεγαλύτερη αγάπη είναι να παραμένεις δίπλα στον εσταυρωμένο αδελφό σου.
Θα μπορούσε, λοιπόν, εκείνη που σε ολόκληρη τη ζωή της δεν εγκατέλειψε τον δρόμο της αγάπης, με την είσοδό της στη δόξα του Θεού να πάψει να βρίσκεται κοντά στον άνθρωπο; Όχι. Η επίγεια πορεία της ολοκληρώνεται, αλλά η μητρική της μέριμνα συνεχίζεται. Ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης βλέπει στη Μετάσταση της Θεοτόκου τη μετάβασή της από τα πρόσκαιρα στα αιώνια⁸. Η σχέση της με τον κόσμο συνεχίζεται διά της μητρικής της πρεσβείας. Η εορτή φανερώνει συγχρόνως και τη νίκη της ζωής απέναντι στον θάνατο. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τονίζει ότι εκείνη που γέννησε τον Αρχηγό της ζωής μετέβη διά του θανάτου στην αθάνατη ζωή⁹. Γι’ αυτό η Εκκλησία δεν θρηνεί, αλλά πανηγυρίζει. Και εκείνη που έφερε τον Χριστό στον κόσμο εξακολουθεί να δείχνει και σε εμάς το θέλημά Του· «Ό,τι αν λέγη υμίν ποιήσατε»¹⁰.
Αδελφοί μου,
Τι σημαίνουν, λοιπόν, όλα αυτά για τη δική μας ζωή; Η σημερινή εορτή δεν μας καλεί μόνο να θαυμάσουμε την Αειπάρθενο Μαρία, αλλά και να μιμηθούμε το παράδειγμά της. Η ταπείνωσή της, η υπακοή της στο θέλημα του Θεού, η αγάπη της και η σταθερή παρουσία της δίπλα στον δοκιμαζόμενο άνθρωπο αποτελούν δρόμο ζωής για κάθε χριστιανό.
Γι’ αυτό και η τιμή προς Εκείνη δεν μπορεί να περιορίζεται στο κερί, στην Παράκληση και στο προσκύνημα. Η ευλάβεια καλείται να γίνεται πράξη. Το κερί να γίνεται φως για τον πλησίον. Παράκληση να μας μαθαίνει να ακούμε την παράκληση του αδελφού μας. Και το χέρι με το οποίο κάνουμε τον σταυρό μας να απλώνεται προς εκείνον που χρειάζεται τη βοήθειά μας.
Τις ημέρες που προηγήθηκαν συμμετείχαμε στις ιερές Ακολουθίες των Παρακλήσεων, καταθέτοντας μπροστά στο ιερό της εικόνισμα αγωνίες, θλίψεις και ελπίδες. Η σημερινή εορτή μας καλεί να μη μείνουμε μόνο στον τύπο της πανηγύρεως, αλλά να προχωρήσουμε στην ουσία, που είναι η ένωσή μας με τον Ιησού Χριστό διά του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.
Γι᾿ αυτό η Εκκλησία μας προσκαλεί να προσέλθουμε με μετάνοια, εξομολόγηση και την κατάλληλη πνευματική προετοιμασία στο Ποτήριο της Ζωής, για να κοινωνήσουμε το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου. Εκείνη, που η Εκκλησία υμνεί ως «εν πρεσβείαις ακοίμητον»¹¹, δεν παύει να ικετεύει τον Υιό και Θεό της για τη σωτηρία του κόσμου. Άς μη φύγουμε, λοιπόν, από τη σημερινή πανήγυρη μόνο ως προσκυνητές. Άς φύγουμε ως κοινωνοί του Χριστού.
Μέσα από τη χαρά της σημερινής εορτής ας κρατήσουμε δύο πολύτιμες πνευματικές παρακαταθήκες.
Πρώτον, να εμπιστευόμαστε το θέλημα του Θεού. Το «Ιδού η δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατά το ῥήμά σου»¹⁰ δεν υπήρξε για την Παναγία μία απόφαση της στιγμής, αλλά ο τρόπος ολόκληρης της ζωής της. Άς γίνει και για εμάς στάση ζωής, ιδιαίτερα όταν δεν κατανοούμε το σχέδιο του Θεού.
Δεύτερον, να στεκόμαστε δίπλα στον συνάνθρωπό μας. Όπως Εκείνη παρέμεινε κάτω από τον Σταυρό, έτσι και εμείς να μην εγκαταλείπουμε τον αδελφό μας στη δοκιμασία του. Να έχουμε χρόνο να ακούμε, καρδιά να συμπονούμε και δύναμη να συμπαραστεκόμαστε. Όσο πλησιάζουμε τον Χριστό, τόσο περισσότερο χωρά ο συνάνθρωπός μας μέσα στην καρδιά μας.
Αγαπητοί μου,
Εύχομαι ο εφετινός Δεκαπενταύγουστος να γίνει για όλους μας αφετηρία μιάς βαθύτερης σχέσεως με τον Χριστό. Με τις πρεσβείες της Παναγίας μας, είθε να αξιωθούμε να ζούμε με περισσότερη πίστη, ταπείνωση και αγάπη, ακολουθώντας το παράδειγμά της και βαδίζοντας στον δρόμο της σωτηρίας.
Χρόνια πολλά, ευλογημένα και παναγιοσκέπαστα.
Με πατρικές ευχές και αγάπη εν Χριστώ
Ο Επίσκοπός σας,
† Ο Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
¹ Οδυσσεύς Ελύτης, Ήλιος ο Πρώτος, Αθήνα, 1943, «Ναυτάκι του Περιβολιού».
² Απολυτίκιον της εορτής της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.
³ Ιω. 11,25.
⁴ Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, Λόγοι εις την Κοίμησιν της Θεοτόκου, PG 96.
⁵ Λουκ. 2,19.
⁶ Ιω. 2,3.
⁷ Ιω. 19,25.
⁸ Αγίου Ανδρέου Κρήτης, Λόγος εις την Κοίμησιν της Θεοτόκου, PG 97.
⁹ Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία ΛΖ΄. Εις την πάνσεπτον Κοίμησιν της Υπεραγίας
Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, PG 151.
¹⁰ Λουκ. 1,38.
¹¹ Κοντάκιον της εορτής της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.
