Toυ Βασίλειου Ευσταθίου, Δρ. Φυσικού, Θεολόγου
ΟΡΘΟΔΟΞΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ: Η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων μπορεί να είναι πολυσήμαντη από διαφορετικούς παρατηρητές με διαφορετικές πεποιθήσεις.
Ωστόσο σε κάθε περίπτωση η παράθεση των γεγονότων θα πρέπει να γίνεται αντικειμενικά χωρίς να παραχαράσσεται η ιστορία. Σκοπός του παρόντος κειμένου είναι μια σύντομη σύγκριση γεγονότων μεταξύ των Συνόδων στη Λυών της Γαλλίας το 1272-4, στη Φερράρα-Φλωρεντία της Ιταλίας το 1438-9 και στο Κολυμπάρι της Κρήτης το 2016, αφήνοντας την ερμηνεία τους στην ελευθερία του αναγνώστη.
1. Και οι τρεις Σύνοδοι έγιναν με παρουσία μελών της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας (ο όρος χρησιμοποιείται συμβατικά). Στις Συνόδους της Λυών και της Φερράρας-Φλωρεντίας, δέχθηκαν τις αποφάσεις ενυπόγραφα, όχι μόνο οι Ρωμαιοκαθολικοί, αλλά και Ορθόδοξοι Ιεράρχες κάτω βέβαια από πιέσεις, ενώ στην Σύνοδο του Κολυμπαρίου οι αποφάσεις υπογράφτηκαν από Ορθοδόξους Ιεράρχες μόνο (ουσιαστικά μόνο από τους Προκαθήμενους), όμως είχαν την απόλυτη αποδοχή των Δυτικών, αφού τους προσδίδει εκκλησιαστική ονομασία και κατ’ επέκταση υπόσταση, ονομάζοντάς τους επισήμως «εκκλησίες», τόσο τους Ρωμαιοκαθολικούς, όσο και τους Προτεστάντες. Mάλιστα στους δεύτερους επικυρώνει ουσιαστικά τα θεολογικά τους κείμενά που παράγουν και υπογράφουν στο ΠΣΕ.
2. Και οι τρεις Σύνοδοι διοργανώθηκαν και διεξήχθηκαν βασισμενές στα εκκλησιαστικά πρότυπα της δυτικής εκκλησιολογίας και όχι στο εκκλησιαστικό πολίτευμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το οποίο είναι συνοδικό, όπως απορρέει από την πρώτη Αποστολική Σύνοδο, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται εν Αγίω Πνεύματι από μεγάλο αριθμό Ιεραρχών (και μάλιστα σε θέματα πίστεως ομόφωνα), χωρίς αλάθητους και πρώτους. Συγκεκριμένα στη Σύνοδο του Κολυμπαρίου αποφάσισαν ουσιαστικά μόνο οι δέκα Προκαθήμενοι των τοπικών Ορθόδοξων Εκκλησιών (ούτε καν όλοι οι Προκαθήμενοι, αφού τέσσερις αρνήθηκαν να συμμετέχουν), ενώ και οι υπόλοιποι παρόντες Ιεράρχες ήταν σε σχέση με τον συνολικό τους πλήθος στο σημερινό ορθόδοξο κόσμο υπερβολικά περιορισμένοι σε αριθμό. Γενικώς η Σύνοδος αυτή διοργανώθηκε και διεξήχθηκε αντιγράφοντας τα πρότυπα της Β’ Βατικανής Συνόδου των Ρωμαιοκαθολικών.
3. Και οι τρεις διεξήχθηκαν τελικά σε έδαφος, που σήμερα ανήκει στην Ευρωπαική Ένωση, αν και η τρίτη αρχικά σχεδιαζόταν να γίνει στην Κωνσταντινούπολη.
4. Στις δύο πρώτες Συνόδους στη Λυών και στην Φερράρα – Φλωρεντία, η συμμετοχή των Ορθοδόξων ήταν βουλή και επιδίωξη των βαπτισμένων Ορθοδόξων Ελλήνων Αυτοκρατόρων της δυναστείας των Παλαιολόγων Μιχαήλ Η’ και Ιωάννη Η’ αντίστοιχα, προκειμένου να αποσοβήσουν τον εξωτερικό κίνδυνο για την Κωνσταντινούπολη. Στην πρώτη περίπτωση ο κίνδυνος αυτός προερχόταν από τους ίδιους τους Ρωμαιοκαθολικούς Χριστιανούς της δύσης, που ήδη είχαν αλώσει την Πόλη το 1204 (!), και στην δεύτερη περίπτωση από τους μουσουλμάνους Οθωμανούς, τους οποίους μετά την άλωση του 1204 δεν είχαν πιά στην Πόλη δύναμη και μέσα να τους αντιμετωπίσουν. Από την άλλη, στην Σύνοδο στο Κολυμπάρι δεν υπάρχει πιά Έλληνας Αυτοκράτορας και η Κωνσταντινούπολη είναι υποταγμένη ήδη πεντέμιση αιώνες στον Τούρκο κατακτητή. Σε αυτή υπάρχει μόνο ο Πατριάρχης, έχοντας όμως πίσω από αυτόν τον δυτικό μη Ορθόδοξο δυνάστη, που ήταν παρόν στην Σύνοδο αυτή μέσω της αμερικανικής αντιπροσωπίας του, η οποία μάλιστα ήταν, κατά πρωτόγνωρο τρόπο για Σύνοδο Ορθοδόξου Εκκλησίας, μια γυναίκα.
5. Καμία από αυτές τις Συνόδους δεν έγινε για να αντιμετωπιστούν αιρέσεις και πλάνες στους κόλπους της Εκκλησίας, να διατυπωθούν δογματικοί όροι και να περιχαρακωθεί η αλήθεια της πίστεως, αλλά και στις τρεις έγινε το ακριβώς αντίθετο. Υποκινούμενες από γεωπολιτικούς κινδύνους της εποχής τους, τους οποίους προκειμένου να αποφύγουν οι Έλληνες Αυτοκράτορες (των δύο πρώτων Συνόδων) και οι εκάστοτε Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως (και των τριών Συνόδων) προσέφευγαν στην αγκάλη του Πάπα. Έτσι, στις δύο πρώτες Συνόδους, στη Λυών και στην Φερράρα – Φλωρεντία, υπογράφτηκαν σύμφωνα ενώσεως με τους Ρωμαιοκαθολικούς, εισάγωντας το φιλιόκβε στο Σύμβολο της Πίστεώς μας και υποτάσσοντάς μας επισήμως στις αξιώσεις του Πάπα.
Στην Σύνοδο στο Κολυμπάρι δεν έγινε κάτι τέτοιο, αλλά όμως: α) ονομάστηκαν «εκκλησίες» οι ετερόδοξοι, οπότε τους προσδίδεται εκκλησιαστική υπόσταση, που σημαίνει μετοχή στην αλήθεια και μυστηριακή εγκυρότητα, β) θεσμοθετήθηκε επίσημα η συμμετοχή μας στο ΠΣΕ, που δεν είναι τίποτα άλλο από ένα προτεσταντικό συμβούλιο, και επίσης επικυρώθηκαν επίσημα τα θεολογικά του κείμενα, και γ) προσβλήθηκε ταυτόχρονα, αν όχι καταλύθηκε, το πολίτευμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που είναι συνοδικό, και όχι παπικό. Και αυτό γιατί η Σύνοδος αυτή έχοντας ήδη προετοιμασμένα κείμενα, που παρόλη την μακρόχρονη προετοιμασία μισού αιώνα περιείχαν ασάφιες, ελλείψεις και άλυτα προβληματικά σημεία, συγκλήθηκε να κάνει μόνο ελάχιστες διορθώσεις «στο πόδι» (σε λιγότερο από δέκα ημέρες ασχολήθηκε με οκτώ κείμενα σε αντίθεση με τις άλλες Συνόδους) και μάλιστα διά χειρός της παπικά δρώσας ολιγαρχίας Προκαθημένων.
aktines.blogspot.com
