Κολοκοτρώνης: Από χείλη πανεπιστημιακής ιστορικού, τήν επετειακή χρονιά τής εθνικής μας παλιγγενεσίας, πού διανύουμε, ακούσαμε:
«Αυτό πού οδήγησε τήν Επανάσταση σέ δυό κύκλους εμφυλίων (1824) ήταν η επιδίωξη τού Θ. Κολοκοτρώνη νά τήν ελέγξει πολιτικά Μέ τίς κινήσεις του νά ελέγξει τήν Εθνοσυνέλευση τού Άστρους κατηγορήθηκε ότι επεδίωκε νά εγκαθιδρύσει γκοβέρνο μιλιτάρε, δηλαδή στρατιωτική κυβέρνηση. Θά μπορούσε νά είχε επιτύχει, αλλά χειρίστηκε τό πράγμα αφρόνως καί τελικά απέτυχε, τήν ίδια ώρα πού ο Ιμπραήμ Πασάς καί οι Αιγύπτιοι έμοιαζε πώς συνέτριβαν τήν Επανάσταση, μέ μεγάλο κίνδυνο νά ακολουθήσει γενική σφαγή Ένας άνθρωπος, ο οποίος πράγματι στά Δερβενάκια έσωσε τήν Επανάσταση, δρά μετά μέ τρόπο βλαπτικό γιά αυτήν».
Ομολογουμένως, τέτοια αποδόμηση τού Γέρου τού Μοριά δέν είχαμε ξαναδεί. Τέτοια απαξίωση διατυπώνεται γιά πρώτη φορά φέτος, πού θά έπρεπε νά τού αναγνωριστούν οι θυσίες καί η προσφορά του. Τήν απάντηση, όμως, στήν εν λόγω κυρία δίδουν οι πηγές καί τά ιστορικά γεγονότα.
Ο Κολοκοτρώνης κατηγορείται συνήθως γιατί μέ τόν Δημήτριο Υψηλάντη καί τόν Οδυσσέα Ανδρούτσο δέν εγκαθίδρυσαν τό περιβόητο «γκοβέρνο μιλιτάρε» καί έτσι επέτρεψαν στούς κοτζαμπάσηδες καί τόν Μαυροκορδάτο νά πυροδοτήσουν τόν εμφύλιο. Τήρησε αυτή τή στάση, γιατί ήθελε νά αποφύγει τίς εμφύλιες διαμάχες, στίς οποίες κυριολεκτικά σύρθηκε.
Επιπλέον, η Εθνοσυνέλευση στό Άστρος Κυνουρίας διήρκεσε από τίς 10 μέχρι τίς 30 Απριλίου 1823, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια πρίν από τήν αποβίβαση τού Ιμπραήμ στή Μεθώνη, στίς 26 Φεβρουαρίου 1825. Στό μεταξύ ο Κολοκοτρώνης νωρίτερα είχε παραδοθεί μόνος του στήν Κυβέρνηση· τόν συνέλαβαν στίς 23 Ιανουαρίου 1825 καί τόν φυλάκισαν στόν Προφήτη Ηλία στήν Ύδρα. Πώς στέκονται όσα η κυρία ιστορικός μάς πληροφορεί;
Παράλληλα, η κυβέρνηση τού Γεωργίου Κουντουριώτη διόρισε -καθ υπόδειξη τού Μαυροκορδάτου- ως αρχηγό τής εκστρατείας εναντίον τού Ιμπραήμ τόν…. υδραίο πλοίαρχο Κυριάκο Σκούρτη. Έτσι, στή μάχη στό Κρεμμύδι στίς 7 Απριλίου 1825 οι Έλληνες ηττήθηκαν μέ 600 νεκρούς καί στίς 25 Απριλίου ο αιγυπτιακός στόλος κατέλαβε τή Σφακτηρία, φονεύοντας 350 από τούς 800 υπερασπιστές της. Στίς 18 Μαΐου 1825 επιτέλους ελευθερώνεται ο Κολοκοτρώνης, όπως χαρακτηριστικά μαρτυρεί ο ίδιος: «Σάν είδαν τόν κίνδυνον τής πατρίδος μάς ελευθέρωσαν… Έτσι μ έκαμαν γενικόν Αρχηγόν». Επιστρέφει μάλιστα στόν Αγώνα χωρίς καμιά μνησικακία: «Πρίν έβγω στ Ανάπλι έριξα στή θάλασσα τά πικρά τά περασμένα· κάνετε κι εσείς τό ίδιο!».
Μνημειώδης -καί ιδιαίτερα επίκαιρη- είναι η επιστολή του πρός τούς προύχοντες καί καπεταναίους τής Αχαΐας, πού αλληλομάχονταν γιά τά πρωτεία: «Η Πατρίς μας καί η Πίστις μας κινδυνεύει Φθάνει σας πλιό!… Αφήστε τά πάθη, καί μείς χάνομεν τήν πατρίδα… άς ενωθώμεν… γιατί εχάσαμε τά δικαιώματα τής πατρίδας μας γενικώς καί μερικώς τά ιδικά μας, καί χάνομεν τώρα καί αυτήν τήν πατρίδα μας» (4 Ιουνίου 1825).
Στή συνέχεια ο Γέρος τού Μοριά ανέλαβε δράση καί κράτησε ζωντανή τή φλόγα τής Επανάστασης μέχρι τή ναυμαχία τού Ναβαρίνου καί τήν έλευση τού Καποδίστρια. Δέν πολεμούσε μόνον κατά τού Ιμπραήμ, αλλά καί κατά τής επικίνδυνης ροπής γιά «προσκύνημα». Νά υπενθυμίσουμε ότι αρκετά χωριά είχαν προσκυνήσει, ακόμη καί κάποιοι μικροκαπετάνιοι, όπως ο διαβόητος Νενέκος. Τότε τήν κατάσταση έσωσε ο Κολοκοτρώνης· μέ σύνθημα «φωτιά καί τσεκούρι στούς προσκυνημένους» προσπάθησε νά αναχαιτίσει τό κύμα τής υποταγής στούς Τούρκους. Ακολουθώντας μάλιστα έναν γενικευμένο κλεφτοπόλεμο, πετύχαινε χτυπήματα κατά τών δυνάμεων τού εχθρού. «Εις τόν καιρόν τού προσκυνήματος εφοβήθηκα μόνο διά τήν πατρίδα μου, όχι άλλη φορά», καταθέτει ο ίδιος.
Τήν προσφορά του αυτή αναγνωρίζει καί ο Άγγλος Ριχάρδος Τσώρτς, αρχιστράτηγος όλων τών ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων, σύμφωνα μέ τήν Γ΄ Εθνοσυνέλευση: «Αι δουλεύσεις σας είναι σημαντικαί καί η πατρίς πρέπει νά τάς γνωρίση. Η κατά τού εχθρού επιτυχία σας είναι αξία τής πολεμικής σας υπολήψεως, τό σημαντικότερον όμως είναι ότι ανακαλέσατε εις τά χρέη των καί εις τό αίσθημα τού πατριώτου υπέρ πατρίδος τούς απατημένους αυτούς ανθρώπους, οπού είχαν ενωθή μέ τούς Τούρκους».
Καί όμως αποσιωπάται εντελώς αυτός ο υπεράνθρωπος αγώνας! Τό καλοκαίρι τού 1827, γιά νά αποτρέψει τό προσκύνημα, ο Γέρος τού Μοριά έφτασε μέχρι τή Μεσσηνία, ενώ η Αντικυβερνητική Επιτροπή δέν τού έστελνε πολεμοφόδια καί τό Βουλευτικό τού διεμήνυε νά επιστρέψει στό Άργος.
Στίς 20 Οκτωβρίου 1827 διεξήχθη η ναυμαχία τού Ναβαρίνου, η οποία κατέληξε σέ ήττα τών Τουρκοαιγυπτίων. Παρά ταύτα ο Ιμπραήμ παρέμεινε στήν Πελοπόννησο καί στίς αρχές Φεβρουαρίου τού 1828 κατέστρεψε τήν Τρίπολη. Μετά από ένα μήνα, τόν Μάρτιο τού 1828, 3.000 Τουρκαλβανοί, πού πολεμούσαν στό πλευρό του, αποσκίρτησαν καί έφυγαν πρός τή Στερεά Ελλάδα μέσω Αργολίδος κρατώντας ως ομήρους πολλούς Έλληνες. Ο Κολοκοτρώνης ήταν πάλι παρών ως σωστός πολέμαρχος. Περίμενε καί ανέκοψε τούς Τουρκαλβανούς στούς Μύλους τής Αργολίδος μαζί μέ τόν Αυγουστίνο, αδελφό τού Ιωάννη Καποδίστρια. Έτσι απελευθερώθηκαν οι έλληνες όμηροι. Πώς, λοιπόν, μπορούμε νά δεχτούμε ότι ο Κολοκοτρώνης μετά τό 1826 ασχολούνταν μόνο μέ τήν πολιτική, ότι χειρίστηκε τά θέματα «αφρόνως» καί ότι «δρά μέ τρόπο βλαπτικό γιά τήν Επανάσταση»;
Τή σημασία αυτών τών προσπαθειών εξαίρει ο πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων στόν επικήδειο λόγο του πρός τόν νεκρό Κολοκοτρώνη: «Ήδη δέ τό κακόν τής δειλανδρίας καί διεδίδετο πλατυνόμενον καί υφείρπεν ως ύπουλον έλκος… Τότε καταβάς ο Κολοκοτρώνης επεδείξατο τό μέγιστον κατόρθωμα τής στρατηγικής αυτού συνέσεως καί δυνάμεως… τούς μέν ηπίως καί πράως δυσωπών, τούς δέ τραχύτερον επιπλήττων καί πρός τό καθήκον ανιωμένους καί άκοντας επανάγων». Εύστοχα ο Π. Σούτσος στόν Επιτάφιό του επίσης υπογράμμιζε: «Οι ένδοξοι αγώνες τού Θεοδώρου Κολοκοτρώνη ήρξαντο μετά τού Ελληνικού αγώνος καί μετ αυτού έπαυσαν».
Σήμερα, στούς χαλεπούς καιρούς μας, στεντόρεια ακούγεται η φωνή του: «Όποιος είναι χριστιανός, όποιος είναι Έλλην, όποιος έχει αίμα Ελληνικόν εις τάς φλέβας του, άς τρέξη νά υπερασπισθή τήν πίστην καί τήν πατρίδα του· εάν τήν αγαπά. Ει δέ μή, άς όψεται» (26 Ιουνίου 1825). Κι εμείς χρησιμοποιώντας τά λόγια τού Κ. Οικονόμου τόν αποζητούμε: «Άγε, νικητά Κολοκοτρώνη, φάνηθι μετά τών Ελλήνων σου καί σκόρπισον τά σφριγώντα καί ακάματα σμήνη καί τούτων τών αγέρωχων υιών τής υπερηφανείας συντρίψας αυτών τάς ραγδαίας επιδρομάς καί τάς διώξεις εις φυγάς ανεπιστρόφους».
Ευδοξία Αυγουστίνου, Φιλόλογος-Θεολόγος
aktines.blogspot.com
